Hakkımda Açılan Davayı Nasıl Öğrenirim?

Bu yazıda, hakkınızda bir dava açılıp açılmadığını ve açılan davadan haberdar olmanın yollarını ele alıyoruz. Dava bilgisinin tebligat yoluyla size ulaşması, tebligat adresinin güncel tutulmasının neden önemli olduğu ve ilanen tebligatın hangi şartlarda geçerli sayıldığı açıklanacaktır. Ayrıca tebligatın usulsüz yapıldığı durumda eski hâle getirme, yargılamanın iadesi ve kanun yararına temyiz gibi yolların nasıl işlediği, Yargıtay kararları ışığında anlatılacaktır.

Dava Bilgisinin Tebligat Yoluyla Öğrenilmesi

Hakkınızda açılan bir davadan haberdar olmanız, dava dilekçesi ile duruşma gününün 7201 sayılı Tebligat Kanununa uygun tebliğine bağlıdır. Hukuki dinlenilme hakkını düzenleyen HMK m.27, bu hakkın dava dilekçesi ve duruşma gününün usulüne uygun tebliğine bağlı olduğunu belirtir. Hak arama hürriyeti (Anayasa m.36) da aynı tebliğ şartına dayanır.

Tebligat usulsüz yapıldığında davalının cevap verme, delil gösterme ve duruşmaya katılma imkânı ortadan kalkabilir. Bu nedenle tebligatın hangi adrese ve hangi usulle yapıldığı, davanın sonucu bakımından belirleyicidir. Tebligatın usulüne ilişkin kurallar, aşağıda ayrı başlıklar altında ele alınmaktadır.

Tebligat Adresinin Güncel Tutulması

Adres değişikliği tescil edilmezse, bilinen son adrese yapılan tebligat geçerli sayılabilir (7201 sayılı Tebligat Kanunu m.35). Eski adrese gönderilen dava evrakı, adres değişikliğinin bildirilmemiş olması hâlinde size karşı sonuç doğurabilir.

UETS'deki ve ticaret sicilindeki tebligat adreslerinin güncel tutulması gerekir. Bu kayıtlar güncel olmadığında, bilinen son adrese yapılan tebligat geçerli sayılabilir. Bu nedenle adres değişikliklerinin hem UETS'de hem de ticaret sicilinde zamanında kaydettirilmesi, dava bilgisinin size ulaşması açısından doğrudan etkilidir.

İlanen Tebligat ve Divanhanede İlan

Gerekçeli kararın davalıya ilanen tebliğinde divanhanede ilan yapılmazsa tebliğ usulsüz sayılır (7201 sayılı Tebligat Kanunu m.29/1-2b). Bu kural, ilanen yapılan tebliğin yalnızca ilan edilmesiyle tamamlanmadığını, divanhanede ilanın da yapılması gerektiğini gösterir.

Dava dilekçesi ve duruşma gününün ilanen tebliğinde de aynı sonuç geçerlidir. Yeterli adres araştırması yapılmadan ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu m.29/1-2b uyarınca divanhanede ilan yapılmadan gerçekleştirilen tebligat geçersizdir. Bu durumda davalının savunma hakkı kısıtlanmış olur.

Usul işlemleri yapılmadan esas hakkında hüküm kurulması, hukuki dinlenilme hakkına (HMK m.27) aykırıdır.

Usulsüz Tebligatta Başvuru Yolları ve Süreler

Eski Hâle Getirme ve Tebligat Tarihinin Düzeltilmesi

Kesinleşmiş bir karardan etkilenen taraf için eski hâle getirme yolu 6100 sayılı HMK'nın 95 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir (HMK m.95 ve devamı). Bu yol, tebligat tarihinin düzeltilmesi talebiyle birlikte değerlendirilebilir.

Tebligat usulsüz yapıldığında gerekçeli karar kesinleşmiş sayılmaz. Gerekçeli kararın davalıya 7201 sayılı Tebligat Kanunu m.29/1-2b hükmüne aykırı şekilde ilanen tebliğ edilmesi bunun örneğidir. Böyle bir dosyada kararın belirli bir tarihte kesinleştiği kabul edilemez.

Usulsüz tebligatla görülen davada mahkeme, davalıya dava dilekçesini usulüne uygun olarak tebliğ etmeli, cevap dilekçesi sunma hakkı tanımalı ve ön inceleme duruşmasını tebliğ etmelidir. Mahkeme ayrıca uyuşmazlıkları tespit etmeli (HMK m.140) ve çekişmeli vakıalar için delil toplamalıdır. Bu işlemler yapılmadan esas hakkında hüküm kurulması, hukuki dinlenilme hakkına (HMK m.27) aykırıdır.

Yargılamanın İadesi ve Kanun Yararına Temyizin Sınırları

Yargılamanın iadesi yalnızca kesin olarak verilen veya kesinleşmiş hükümlere karşı istenebilir (HMK m.374/1). Kanun yolu açık olan bir karara karşı yargılamanın yenilenmesi talep edilemez.

Tebligatın usulsüz olduğu dosyada da bu sınır geçerlidir. Kesinleşmemiş bir karara karşı sunulan yenilenme dilekçesi, yargılamanın yenilenmesi talebi olarak değil, temyiz dilekçesi niteliğinde değerlendirilir.

Kanun yararına temyiz, Adalet Bakanlığı veya Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılır (HMK m.363). Bozma kararı, kesinleşmiş hükmün hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmaz. Kararın bir örneği Adalet Bakanlığına gönderilir ve Resmî Gazete'de yayımlanır. Bozma, somut davanın taraflarına yeni bir hak sağlamaz; yalnızca emsal ve yol gösterici değer taşır.

Kesinleşmiş karardan etkilenen taraf, bu nedenle kanun yararına temyize bağlı kalmadan kendi yollarına başvurmalıdır. Bunlar süresi içinde istinaf veya temyiz, tebligat tarihinin düzeltilmesi talebi ve HMK m.95 ve devamındaki eski hâle getirmedir.

Adres kayıtları ile tebligat usulü, bu yolların hangisinin açık olduğunu belirler. Bu yüzden izlenecek adımlar şunlardır:

• UETS'deki ve ticaret sicilindeki tebligat adreslerini güncel tutun. Adres değişikliği tescil edilmezse bilinen son adrese yapılan tebligat geçerli sayılabilir (7201 sayılı Tebligat Kanunu m.35).
• Tebligatın yapıldığı adresi ve divanhanede ilan yapılıp yapılmadığını kontrol edin (7201 sayılı Tebligat Kanunu m.29/1-2b).
• Gıyapta sonuçlanan dosyalarda usulsüzlüğü süresi içinde ileri sürün.
• Karar kesinleşmemişse süresi içinde istinaf veya temyiz yoluna başvurun. Karar kesinleşmişse tebligat tarihinin düzeltilmesini ve eski hâle getirmeyi değerlendirin.
• Yargılamanın iadesini yalnızca kesin olarak verilen veya kesinleşmiş hükümlere karşı kullanın (HMK m.374/1).