Adıma İzinsiz Şirket Açılmış Ne Yapmalıyım?

Adınıza izinsiz şirket açılması durumunda izlenecek yolları ele alan bu yazı, kaydın nasıl tespit edileceğini, MERSİS üzerinden kısıtlama koydurma ve kaldırma adımlarını, tescile itiraz süresini ve gerçeğe aykırı kayıt için öngörülen idari para cezasını anlatır. Okuyucu, hangi kurumlara ne zaman başvuracağını ve başvuruda hangi belgelerin istendiğini öğrenecek.

Adınıza Kayıtlı Şirketin Tespiti

Adınıza bir şirket açılıp açılmadığı, turkiye.gov.tr üzerinden yapılacak iki ayrı sorguyla kontrol edilebilir. Bunlardan biri Ticaret Bakanlığının ticaret sicili kayıtlarını, diğeri Gelir İdaresi Başkanlığının vergi kayıtlarını sorgular. Sonucun hangi kaynaktan geldiğini ayırt etmek, şüpheli bir kaydın nasıl doğrulanacağını belirler.

E-Devlet Üzerinden Ticaret Sicili Sorgulama

turkiye.gov.tr üzerindeki "Ticaret Siciline Kayıtlı Sahibi / Ortağı / Yetkilisi Olduğum Ticari İşletmeler veya Şirketler" hizmeti Ticaret Bakanlığı tarafından sunulur. Hizmet, kişinin sahibi, ortağı veya yetkilisi olarak MERSİS'te göründüğü işletme ve şirketleri listeler. Adınıza açılmış bir şirket, MERSİS kaydında sizi bu sıfatlardan biriyle gösteriyorsa listede yer alır.

Sorgu sonucu yalnızca MERSİS kayıtlarını yansıtır. Bu nedenle listede görülen bir kaydın gerçekliği ekrandan anlaşılamaz, kaydın dayandığı durum ayrıca kontrol edilmelidir.

Listede tanımadığınız bir kayıt görürseniz aşağıdaki bilgileri not etmeniz gerekir:

• Şirketin unvanı
• Varsa MERSİS numarası
• Kayıt ekranlarının ekran görüntüleri

Kaydın gerçekliği, bu bilgilerle birlikte resmî kurumlardan doğrulanmalıdır.

Kayıtta gösterilen pay niteliği ya da güncel durum konusunda şüphe varsa ticaret sicili müdürlüğüne başvurulmalıdır. Ortaklık, müdürlük, yönetim kurulu üyeliği ve gerçek kişi işletmesi sahipliği farklı sorumluluk sonuçları doğurduğundan, kaydın sizi hangi sıfatla gösterdiği de birlikte tespit edilmelidir.

Vergi Levhası Kontrolü ve Şahıs İşletmeleri

Şahıs işletmeleri için ticaret sicili sorgusu yetmeyebileceğinden, Gelir İdaresi Başkanlığının "Adıma Kayıtlı Vergi Levhası Sorgulama" hizmeti ayrıca kontrol edilmelidir. Bu hizmetle adınıza kayıtlı vergi levhası sorgulanır ve ticaret sicilinde görünmeyebilecek bir kayıt bu yolla ortaya çıkarılabilir.

Vergi levhası sorgusunda şüpheli bir kayıt bulunursa ilgili vergi dairesinden bilgi alınmalıdır.

MERSİS Kısıtlaması ile Yeni Kayıtların Engellenmesi

e-Devlet üzerinden Ortak/Yetkili Olunmasına Yönelik Kısıtlama İşlemleri (MERSİS) hizmetinde Yeni Başvuru açılır ve "Ortak Olamaz" ile "Yönetici Olamaz" seçenekleri işaretlenir. Bu işaretleme, onayınız olmadan adınıza ortaklık veya yöneticilik oluşturulmasını engeller.

Kimlik Doğrulama ve Kısıtlama Ekleme

Kısıtlama işlemi için kabul edilen kimlik doğrulama yöntemleri şunlardır:

• e-Devlet şifresi
• Mobil imza
• Elektronik imza
• T.C. kimlik kartı
• İnternet bankacılığı

Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, 24.04.2014 tarihli metinde bildirildiğine göre, kimlik belgelerinin çalınması veya kaybolması nedeniyle kişiler adına izinsiz şirket ya da ticari işletme kurulmasını önlemek amacıyla MERSİS'te "Kısıtlamalar" bölümünü oluşturmuştur. Kısıtlama, kişinin kendi kimlik numarası üzerine konur.

Kısıtlama, MERSİS Ticaret Sicil Yönetim Modülündeki "Kısıtlama" sekmesi altında, "Kişiye Kısıtlama Ekle" bölümünden eklenir. İşlem sırası şöyledir: önce TC kimlik numarasıyla sorgulama yapılır, ardından (+) simgesiyle bilgiler girilir ve "Kısıtlama Ekle" işlev tuşuyla kayıt tamamlanır.

Kısıtlama tek başına yeterli değildir ve genel bir kimlik hırsızlığı önlemi sayılmamalıdır. Kimlik fotokopisi ve e-Devlet şifresi paylaşılmamalı, e-Devlet giriş geçmişi ve üzerinize kayıtlı şirketler düzenli olarak kontrol edilmelidir. Kısıtlama, bu kontrollerin yerini tutmaz.

Kısıtlama Başvurusu ve Kaldırılması

Kişinin kendi adına şirket kurmasının veya şirketlerde temsilci olmasının engellenmesi ya da bu engellemenin kaldırılması, ilgilinin şahsen ya da kanuni temsilcisi aracılığıyla imzalı bir dilekçeyle Bakanlık İç Ticaret Genel Müdürlüğüne başvurularak talep edilir. Dilekçeye şu belgeler eklenir:

• Dilekçeyi imzalayanın TC kimlik numarasını içeren geçerli resmî kimlik belgesinin, asılları görülmek kaydıyla birer örneği
• Kanuni temsilci başvuruyorsa, temsil yetkisini gösteren belgenin, asılları görülmek kaydıyla birer örneği

Talepte bulunanlara, kaydın devam ettiği süre içinde ticari işletme veya şirket kuramayacakları ya da şirketlerde temsilci olamayacakları yazılı olarak bildirilir. Bu bildirim, kısıtlamanın sonuçlarını başvuru sahibine açıkça gösterir.

Kısıtlamanın kaldırılması MERSİS üzerinden yapılır. Kısıtlama sekmesindeki tabloda ilgili kısıtlamanın sil simgesine basılır ve kaldırılma sebebi forma yazılır.

Tescil İtirazı ve Hukuki Sorumluluk

Sicil, tescil, ilan ve unvan hükümlerinin ana kaynağı 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'dur. Kanun 13/1/2011 tarihinde kabul edilmiş, 14/2/2011 tarihli ve 27846 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Adınıza açılmış bir kayıt tespit edildiğinde, kaydın tescilini engellemek ya da itiraz etmek için izlenecek yol bu kanunda düzenlenmiştir.

Tescile İtiraz Süresi

Sicil müdürü, tescil şartlarını inceleyerek karar verir (TTK m.32-34). İtiraz, tebliğden itibaren sekiz gün içinde asliye ticaret mahkemesine yapılır (TTK m.32-34). Süre kısadır ve tebliğle başlar, bu nedenle tebliğ tarihinin belgelenmesi itiraz sürecinin ilk adımıdır.

Sicil müdürünün önünde çözümü mahkemeye bağlı bir husus bulunduğunda, bu husus üç ay süreyle geçici olarak tescil edilir (TTK m.32-34). Geçici tescil, kaydın sicilde görünmeye devam edeceği anlamına gelir. Bu nedenle itirazın sekiz günlük süresi ile geçici tescilin üç aylık süresi birbirinden ayrı işler.

İtiraz dilekçesinde kaydın unvanı, varsa MERSİS numarası ve ilgili ekran görüntüleri yer almalıdır. Bu bilgiler, önceki bölümde tanınmayan kayıt için not edilmesi gereken unsurlarla aynıdır. Kaydın sizi hangi sıfatla gösterdiği de belirtilmelidir, çünkü ortaklık, müdürlük, yönetim kurulu üyeliği ve gerçek kişi işletmesi sahipliği farklı sorumluluk sonuçları doğurur.

Gerçeğe Aykırı Kayıt ve Tazminat

Tescil ve ilan Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yapılır (TTK m.35-37). Üçüncü kişiler, ilanın ertesi iş gününden itibaren ilan edilen duruma bağlanır. İlan edilen durum tescil edilen gerçek durumla çelişirse üçüncü kişilerin güveni korunur (TTK m.35-37).

Bu düzenleme, izinsiz açılmış bir kaydın üçüncü kişiler karşısında sizi otomatik olarak sorumlu kıldığı anlamına gelmez. Kaydın borçlar bakımından otomatik sorumluluk doğurduğu ya da hiç sorumluluk doğurmadığı varsayılmaz. Sorumluluk, kaydın sizi hangi sıfatla gösterdiğine göre ayrı ayrı değerlendirilir.

Gerçeğe aykırı beyanda bulunan kişiye 2.000 TL idari para cezası verilir (TTK m.38). Ceza, beyanda bulunana uygulanır ve sicil kaydının sizin bilginiz dışında açılması hâlinde de hukuki sonucu bu yaptırımdan ayrı değerlendirilir.

Gerçeğe aykırı beyan nedeniyle zarar gören kişi tazminat isteyebilir (TTK m.38).

Kimlik bilgilerinin izinsiz kullanıldığı veya sahte belgelerle işlem yapıldığı şüphesi varsa Cumhuriyet Başsavcılığına ya da kolluk birimlerine başvurulabilir. Başvurunun dayanağı bu iki durumdan birine ilişkin şüphedir. Önceki bölümlerde anlatılan tespit, tescil itirazı ve MERSİS kısıtlaması adımları sicil kaydının kendisini ele alır. Kimlik bilgilerinin kötüye kullanıldığı şüphesi ise sicil işlemlerinden ayrı bir başvuru konusudur.

Başvuruya, önceki bölümde not edilen unvan, varsa MERSİS numarası ve ekran görüntüleri eklenebilir. Vergi dairesinden alınan bilgi de şüpheli kaydın dayanağını gösteriyorsa birlikte sunulabilir.

Vergi borcu veya ticari sorumluluk doğması ihtimalinde avukat desteği yararlıdır. Sorumluluk, kaydın sizi hangi sıfatla gösterdiğine göre değişir, çünkü ortaklık, müdürlük, yönetim kurulu üyeliği ve gerçek kişi işletmesi sahipliğinin sorumluluk sonuçları birbirinden farklıdır. Bu nedenle sıfat, avukata başvurmadan önce ticaret sicili ve vergi levhası sorgularında görüldüğü hâliyle belirlenmelidir.

Atılacak adımlar şunlardır:

• e-Devlet üzerinden ticaret sicili sorgusunu ve Adıma Kayıtlı Vergi Levhası Sorgulama hizmetini yapın.
• Tanınmayan kaydın unvanını, varsa MERSİS numarasını ve ekran görüntülerini kaydedin, ardından kaydın gerçekliğini resmî kurumlardan doğrulayın.
• Kendi TC kimlik numaranızla MERSİS'teki Kişiye Kısıtlama Ekle bölümünde sorgulama yapın, (+) simgesiyle bilgileri girip Kısıtlama Ekle işlev tuşuna basın.
• Tescile itiraz edeceksiniz ise tebliğ tarihini belgeleyin, çünkü itiraz tebliğden itibaren sekiz gün içinde asliye ticaret mahkemesine yapılır (TTK m.32-34).
• Kısıtlama talebi veya kaldırılması için imzalı dilekçeyle Bakanlık İç Ticaret Genel Müdürlüğüne başvurun ve dilekçeye TC kimlik numaralı geçerli resmî kimlik belgesinin, asılları görülmek kaydıyla birer örneğini ekleyin.
• Kimlik bilgilerinin izinsiz kullanıldığı veya sahte belgelerle işlem yapıldığı şüphesi varsa Cumhuriyet Başsavcılığına ya da kolluk birimlerine başvurun.
• Vergi borcu veya ticari sorumluluk ihtimali varsa avukat desteği alın.