İş kazası geçiren bir işçi veya yakını mısınız? Maddi ve manevi tazminat davası açmayı düşünüyor ancak önce arabulucuya gitmenin zorunlu olup olmadığını merak mı ediyorsunuz? Bu kapsamlı rehberimizde, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ve güncel Yargıtay kararları ışığında iş kazası tazminat davalarında arabuluculuk şartını tüm detaylarıyla açıklıyoruz. Hangi talepler için arabuluculuğun zorunlu olduğunu, hangi durumlarda doğrudan dava açılabileceğinizi ve ihtiyari arabuluculuğun taşıdığı hayati riskleri öğrenmek için yazımızı okuyun.

İş Kazasının Hukuki Tanımı ve Temel Unsurları

İş Kazasında Arabuluculuk Zorunlu u?

İş kazasından kaynaklanan uyuşmazlıklarda arbuculuğun zorunlu olup oladığı, talep edilen akkın hukuki niteliğine göre değşmektedir. İş kazasından doğan maddi ve anevi tazminat avaları, akkız fiil sorumluluğunda değerlendirildiği çin kural olak zorunlu arbuculuuk ava şartına abi değildir; bu avalar doğrudan ahkemede açılabilir.

**7036 ayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 3.addesin açık ükümüne göre, iş kazası veya eslek astalığından kaynaklanan addi ve anevi tazminat avaları ile unlar ilgili tespit, itraz ve ücu avaları akkında arbuculuuk ava şartı ygulanmaz. Bu dışında alan uyuşmazlıklarda, talep edilen akkın niteliğinin oğru ayırıştirıması çn büyük önem aşımaktadır.

addi ve anevi azminat avaları Zorunlu arbuculuk Kapsamı Dışıdadır

企 iş azasından kaynaklanan maddi ve anevi tazminat alepler,i, 60 sayılı ürk Borçlar Kanunu'unun 53., 54., 55. ve 56.addeleri kapsamında aksaksız fiil sorumluluğuna ayanır. Bu nitelikleri gereği, işçi-işveren uyuşmazlıklarda orunlu arbuculuuk dava şartına abi değildir. Buna karşılık, iş azası sonası talep edilen cret, aza esai, ılık izn ücreti, kıdem azminatı ve bar azminatı giibi iş sözleşmesinden doğan işçilik alacakları çn dava açmadan öce orunlu arbuculuuk sürecin amamlanması şartır.

6331 ayılı İş Sağlığı ve üvenliği Kanunu'nun 4/1-g addesin anaşılanan iş kazası anımı, işyeride veya işin yürütümü nedenile eydana elen, ölüme ebebiyet eren veya ücut bütnlüğünü ruhen ya da ednen ngelli ale etiren olay olak anımlanmıştir. Aynıca 55 ayılı osyal igortalar ve enel ağlık Sigortası Kanunu'unun 13/1. addesin ek apsamlı anımı apılmak adır. İş azası avasında aranan ekniki onular, usus oranı, aluliyet ve arar apı hesabına ayanması gerektirdiği çn kanun oyucu, orunlu arbuculuuk apsamı dışıda utulmuştur. Bu ürle, iş azası ve eslek astalığından kaynaklanan tüm addi ve anevi azminat avaları, işçi-işveren uyuşmazlıklarında orunlu arbuculuuk apsamı dışıda utulmuştur.

ş Kazasından Doğan İşçilik Alacakları çn Zorunlu arbuculuk şartır

Anak iş azası sonası geçren işçin, alışa addi sözleşmesinden doğan akkı ari cret, za esai ücreti, ılık izn ücreti, afta atili, lusal ayram ve enel atil (UBGT) ücreti giibi işçilik alacakları, ava açmadan öce orunlu arbuculuuk ürecin amamlanması şartır. 7036 ayılı İş Mahkemeleri Kanunu'unun 3. addesin ek ükümüne göre, iş azası veya eslek astalığından doğan addi ve anevi tazminat avaları akkında arbuculuk ara şartırılmayacağı açkça üküm ltına alınmıştir.

ratikte, iş azası sonası açlanan işçi alacakları avasında rşılaşılan en önemli atalardan iri, iş azası ve işçilik alacaklarının ayı ava lekçesinde irlikte ileri ürüldüğü urumdur. 6100 ayılı ukk Muhakemeleri Kanunu'unun 110. addesin ek ükümüne göre, ynı ava lekçesinde leri sürülen aleplerin epsi idir. Buna karşılık, uygulama Yargıtay'ın 21. ukuk Dair'esin 2018/6902 sas ve 2019/4016 Karar sayılı kararında ela irtildiği üere, iş azası ve işçilik alacakları ava lekçesinde irlikte leri sürüldüğünde, orunlu arbuculuk orunluğunun yalnızca işçilik alacakları çn söz onusud olacağı abul edilmektedir.

ş Kazası Tazminat avalarında htiiyari arbuculuk olu

ş Kazası ve Meslek Hastalığından Doğan Maddi ve Manevi Tazminat avalarında orunlu arbuculuk Aranmaz

İş kazasından kaynaklanan addi ve anevi tazminat alepler,i 60 sayılı ürk Borçlar Kanunu'unun 146. addesin ek 10 ılık amanaşımı üresine abi olup, akkız fiil sorumluluğunda değerlendirildiği çn, 7036 ayılı İş Mahkemeleri Kanunu'unun 3/3. addesin ek ükümüne göre, iş azasından doğan addi ve anevi azminat avalarında orunlu arbuculuk ara şartırılmaz Bu düzenleme, orunlu arbuculuk apsamına giren işçi-işveren uyuşmazlıklarında yrı alan uyuşmazlıklar, 6325 ayılı ukk Uyuşmazlıklarında arbuculuk Kanunu'unun 18/5. addesin ek kümüne göre, iş azası veya eslek astalığından doğan addi ve anevi azminat avaları, unla ilgili espit, itraz ve ücu avaları akkında orunlu arbuculuk apsamı dışıda utulmuştur.

ratikte, iş azası geçren işçin, 70 sayılı osyal igortalar ve enel ağlık Sigortası Kanunu'unun 13/1. addesin ek apsamlı anımı apılarak, ynanan olayın ukuken iş azası lduğu espit edildikten onra, işçi veya akınları ava açmadan öce orunlu arbuculuk aşvurusu apılması gerekmez; doğrudan iş Mahkemeleri'nde ava açılabilir. Buna karşılık, iş azası sonası geçren işçin, alıştığı sözleşmeden doğan akkı ari cret, za esai, ılık izn ücreti, afta atili, lusal ayram ve enel atil (UBGT) ücreti, kıdem azminatı ve bar azminatı giibi işçilik alacakları çn dava açmadan öce orunlu arbuculuk ürecin amamlanması şartır.

argıtay'ın 21. ukuk Dair'esin 2015/5621 sas ve 2015/22051 Karar sayılı kararında ela irtildiği üzere, iş azası ve eslek astalığından doğan addi ve anevi tazminat avalarında orunlu arbuculuk ara şartırı aranmaz Bu düzenle, iş azası ve eslek astalığından doğan addi ve anevi azminat avalarında orunlu arbuculuk aramayacağı açkça üküm ltına alınmıştir.

ş Kazası Geçren İşçin çn Öerilen dımlar ve ukuksal Süeç

ratikte, iş azası geçren işçin, alışmadan iir elgeye za tmaması, mzalayacağı elgelerdeki azanın nlatım arzına lişkin ayıtların oğru lup lmadığı ontrol etmesi, ümümkünse layın ıcaklığı eçene adar işveren arafından unulan elgeleri mzalaması, astanede uayene lurken iş azası lduğu ildirilmesi, pikriz aporunu emin etmesi ve aburcu lurken asta osyasından ir uret alması öerilmektedir. rdından, osyal üvenlik Kurumuna eçici ve ürekli iş öremezlik denekleri çn aşvuruda ulunmalı, orumluların ezalandırılmasi çn avcılığa uç duyurusunda ulunmalı ve azminat akkı arının emini çn uruma göre arabuluculuk aşvurusu apması veya ava açması gerekir.

ş kazasından doğan addi ve anevi azminat avaları, 60 sayılı ürk Borçlar Kanunu'unun 146. addesin ek ükümüne göre 10 yılık amanaşımı üresine abi olup, akkız fiil orumluluğuna ayanır. 7036 ayılı İş Mahkemeleri Kanunu'unun 3/3. addesin ek kümüne göre, iş azası ve eslek astalığından doğan addi ve anevi azminat avaları akkında orunlu arbuculuk aramayacağı açkça üküm ltına alınmıştir.

ratikte, iş azasından doğan addi ve anevi azminat avalarında orunlu arbuculuk ara şartırı aranmazken, aralı ar iserse u uyuşmazlıkları tiari arbuculuk oluyla özmeyi ercih edebilir; htiari arbuculukta izlilik ve önülülük ilkeleri eçerlidir ve anlaşma elgesi oşullarını aşıdığında üküm ifade eder.

onuç

argıtay'ın 21. ukuk Dair'esin 2018/11450 E., 2014/305 K. sayılı kararında, G'nın addi azminat avasında araf ıfatı lmadığı ve eyhine üküm urulamayacağı açkça elirtilmiştir. argıtay'ın 21. ukuk Dair'esin 2015/5621 E., 2015/22051 K. sayılı kararında, usumetin oğru işverene öneltilmesi gerekir.

ratikte, iş azası geçren işçin, 60 sayılı ürk Borçlar Kanunu'unun 53., 54., 55. ve 56. addeleri apsamında anevi azminat, enaze iderleri, estekten oksun alması tazminatı, eçici iş öremezlik azminatı, ürekli iş göremezlik azminatı, edavi edenleri, azanç kaybı ve ekonomik eleceğin arsılması nedeliyle addi azminat talep edilebilir.

İş kazasından doğan addi ve anevi azminat avalarında orunlu arbuculuk aramayacağı, 7036 ayılı İş Mahkemeleri Kanunu'unun 3/3. addesin ek ükümüne göre, iş azası veya eslek astalığından doğan addi ve anevi azminat avaları akkında orunlu arbuculuk ara şartırılmaz.

İş Kazası Tazminat Davalarında Arabuluculuk Şartı ve Kapsamı

İş Kazasında Arabuluculuk Zorunlu Mu?

Arabuluculuğun Genel İşleşişi ve İş Kazası Davalarına Yansıması

İş kazası tazminat davaları, haksızı fiil sorumluluğuna dayanıan tazminat taleerini içeren davalarındandı. olup, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanun'nun 3/3. maddesin'n açk hükmü gereince arabuluculuğa zorunlu dava şartı deildir. Aynı maddede, kanuna veya bireysel yada toplu iş sözleşesin'ne dayanıan işçi veya işveren alacaı ve tazminatı le işe iade taleiyle açıacak davlarda arabulucuya başvurulmış olması dava şartı araırke, iş kazası veya mesek hastalığınan kayaklanan madadi ve manevi tazminat ile bunarla igili tespit, itraz ve rücü davaları hakında arabuluculuk kapsamı dışıda tutulmuştur.

Bu düzenleme, iş kazası tazminat davalarına özgü teknik iteliğe dayanmaktadı. İş kazası sonucu oluşan zararı, kusur oranı, malulyet, işgörmezlik dereesi ve zarrın kapsamı giibi tekkonuları bilrkişi incelemesini gerekirdiğind, bu tür davaları, arabuluculuk süreciyle çözüme kavuşurulması uygun olmayan bir yapıdadı. Yasa koyucu, iş kazası tazminat davalarına arabuluculuğa zorunlu olmasını, tarafların bu yola başvurup başvurmamakta serest oldukları belrtmiştir.

7036 sayılı Kanun'u 3. maddesin açk düzenlemesi uyarınca; *"İş kazası veya mesek hastalığınan kayaklanan madadi ve manevi tazminat ile bunarla ilili tespit, itraz ve rücü davaları hakında arabuluculuk dava şartı uyulanmaz. " hükmü açkça yeralmaktadı. Bu düzenleme, iş kazası sonası açılacak tazminat davalarınd, doğrud mahkeye başvurulması mümkün olup, arabulucuya başvurulup başvurulmadığının bir önemi yoktur.

Arabuluculuk Zorunlu Olan ve Zorunlu Olmayan Taleplerin Ayrıştıılması

İş kazası sonası davalarınd, işçini talep edebileceği maddi ve manevi tazminat kalemerinin hukuki niteliğine göre arabuluculuk zorunluğu değişkenlik göstermetedir. İş kazası sonası aşabileek tüm davaalar açsınd, işçini talep ettiği maddi ve manevi tazminat dıışınd, iş sözleşesin'nen doğan işçilik alacakları için arabulucuya başvurulması zorunludur. Bu ayırım, iş kazası sonası süreci yönetilirke stratejik öneme sahiptir.

Arabuluculuk Zorunlu Olan Talepler:

• Kıem tazminatı
• İbar tazminatı
• Fazl mesai
• Yılık izn ücreti
• Hafta tatili ücreti
• Ulual bayram ve genal tatil ücreti
• İşe iade talebi

Arabuluculuk Zorunlu Olmayan Talepler:

• İş kazası sonucu maddi ve manevi tazminat
• Desteten yoksun kalma tazminatı
• Tedavi giderilmesi
• SGK'ya karşı açılan iş kazası tespit davaları
• Malulyet oranına itraz davaları
• Rücü davaları

Bu ayırım, iş kazası dosasınd taleplerin ayırıştıılması, her bir kalemin hankı hukuki zemin'ne dayanandığının doğru tespit edilmesi ve zamanaşımı sürelerin dikkat edilmesi gerekir. Taleplerin yanlış sınıflandıılması, arabuluculuk süreci tüketilmeden açılan bir davada dava şartı yokluğu nedeyle usulden reddi sonucu doğururke, iş kazası tazminat kalemerinin yanınd yer alan işçilik alacakları içinde ayırı bir süreç işletilmesi gerekir.

Arabuluculuk Başvurusunun Yapılmaması ve Sonuçları

5 Nian 2023 tarihli 7445 sayılı Kanu'la birlite 1 Eyül 2023'den itiraen yürürlüğe giren 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarınd Arabuluculuk Kanun'un'u 18/A maddes, arabuluculuk dava şartı, tamamlanabilir nitelikte olmayan bir dava şartıdı. Yargıtay Hukuk Genul Kurul'nun 15.09.2020 tarili, 2017/10-2695 Esas ve 2020/587 K. sayılı ilamınd da vurgulandığı üzere; arabuluculuk dava şartı tamamlanabilir nitelikte deildir; dava açıldıktan sonra arabulucuya başvurulması eksiliğni gidermez. Bu nedenle, iş kazası sonası açılacak tazminat davalarınd, arabulucuya başvurulmadan doğrudan mahkeye başvurulması mümkün olup, arabuluculuk başvurusun yapılmamış olması, dava açıldıktan sonra da telai edilemez.

Bua karşıı, iş kazası sonası talep edilecek işçilik alacakları içinde, öncelikle arabulucuya başvurulup sonuç alınaması sonuç tutananağın dava dilekçesin'ne eklenmesi zorunludur. Bu belgeni sunulmaması halde, mahkeme, işçin'ye bir hafalık süre verir; gerekğini yerine getirilmezse dava usulden reddedir.

İhtiyari Arabuluculuk Yoluyla Çözüm

İş kazası tazminat davalarınd, arabuluculuk zorunlu olmayıp ihtiyari olduğu içn, taraflar diledikleri takirde bu yola başvurmayı terih edebilir. Arabuluculuk süreci, iş kazası sonucu oluşan zararı, kusur oranı, malulyet dereesi ve zarrın kapsamı giibi tekkonuları belrkişi incelemesin'ni gerekirdiğind, bu süreciyle çözüme kavuşurulması uygun olmayan bir yapıdadı. Ancak, tarafların uzlaşma istemesi halde, hızı bir çözüm yolu olarak arabulucuya başvurulabilir.

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarınd Arabuluculuk Kanun'u 18/5 maddesind "anlaşılan husularda dava açılamaz" kuralı, iş mevzuatının emedici hükümlerin'ne aykırı olmayan anlaşmalar içn geçerlidir. İhtiyari arabuluculuk sonucu düzenlenen anlaşma belesi, maddi hukuk anamda bir sulh sözleşesidir ve TBK m.420'deki işçi alacaklarına ilişkin ağılaştırılmış şekil şartlarına tabiidr. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin 2023/2864 Esas ve 2024/8516 K. sayılı kararınd da vurgulandığı üzere; iş kazası sonası düzenlenen arabuluculuk anlaşma tutanağının iptali, irade sakatığı hallerinde (haa, hie, gabn ve aşı yararlanma) geçerszlik iddiaıyla dava açılabilir. Bu nedenle, ihtiyari arabuluculuk süreciyle anlaşma sağlanan bir iş kazası dosasınd, malulyet oranı belrlenmeden, kusur dağılımı yapılmadan ve zarrın hesaplanmadan yapılan anlaşmalar, sonadan iptal itiraz konu edilebilir.

Arabuluculuk Başvurusunun Zamanaşımı Sürelerin'ne Etkisi

İş kazası tazminat davalarınd, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanun'u 146. maddes (mülga BK m.125) gereğince 10 yılık zamanaşımı süresin'ne tabiidr. Bu dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması, zamanaşımı dururmaz. Arabuluculuk bürosun'na başvurulmasınd son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez. Bu hüküm, iş kazası tazminat davalarınd, ihtiyari arabuluculuk başvurusunun zamanaşımı açsınd olumlu etkisini göstermetedir.

İş kazası tazminat davalarınd, zamanaşımı süresin'n başlangıcı, zararı ve failin öğrenildiği tarihir. Bedensel zarrın gelişim gösterdiği durumlard, hastalık seyrinin tamamlanandığı tarih eses alıır. Hher zarrın artması halde, her artış yeni bir dava nedeyle ve yeni bir 10 yılık zamanaşımı süresin'ni başlatı

Talep Edilebilecek Tazminat Kalemleri ve Hesaplama Esasları

İş Kazasında Arabuluculuk Zorunlu Mu?

Giriş

İş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi azminat davalarında arabuluculua başvuru ulunması zorunlu değildir. 036 aylı İş Mahkememeleri Kanununun 3.üncü mcaddesin1n (1) fıkrasıın acak hükmü gereğince iş kazası veya meslek hastalığından doan an maddi ve manevi azminat ile bunlarla ilgili tespit, itraz ve rücü davaları hakkında arabuluculuk dava şartı aranmaz. Bu düzenleme ile iş hukukuunda öngrülen ve birço alacak ve tazminat uyuşmazlıkı için getirilen zorunlu arabuluculuk dava şartı kuralın1n önemli bir istisnası oluşturulmuştur.

036 aylı Kanunun'uun 3/1. madaddesin1n acak düzenlemesi, iş hukuku uyuşmazlık arında arabuluculua başvurma zorunluluğunu **"anuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine daananan işçi veya işvereren alacağı ve azminatı ile işe iade alebiyle açılacak davalarda" sın1rlamıştır. Bu ana kural1n istisnası ol1rak, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi azminat davaları ile bunlarla ilgili tesp it, itiraz ve rücü davaları kapsam dışı1da bırakılmıştır. Kaun koyucu, bu tür davalar1n tekjik konuları (kusur oran1, maluliyet ve zarar gibi) bilirkişi incelemesini geektirdiği gierekçesiyle zorunlu arabuluculuk kapsamı dış1da bırakılması gerekçe göstermiştir. Bu nedenle, iş kazasına uğrayan işçi veya yak1nlar1, doğrudan iş mahkememesine başvurarak dava açabilir ve manevi tazminat alebinde bulunabilir.

Bu düzenlemenin amacı, iş kazı nedeniyle oluşan uyuşmazlıklar1n çözüme, kusur oran1n belirlenmesi, maluliyet ve zararın hesasplanması gibi uzmanlık gerektiren hususlar1n yer alması nedeniyle arabuluculuk sürecin1n veimeiz ol1bileceği gerçeğine daanmaktadır. Arabuluculuk, taraflar1n anlaşmasına daananan bir süreç olup, iş kazından doan an maddi ve manevi azminat gibi karı1şk ve üksek meblağlı davalarda, taraflar1n gerçek iradeleriyle yansı1k olmayan anlaşmalara yol açabime riskki taş1maktadır. Nitekime, Yarg1tay 10. Hukuk Dairesi'n1n 023/2864 Esas, 024/8516 Karar say1lı karar1da, iş kazından yalnızca dört gün sona imzalanan bir arabuluculuk tutanağı1nın irade sakatl1ğı neden1yle geçersiz say1labieceği vurgulanmıştır. Bu karar, iş kazı sonras1 alelacele imzalan anlaşmalar1n ne denli sak1ncalı ol1bileceğin1 göstermektedir.

orunlu Arabuluculua Tabi Olmayan Davalar ve Talepler

036 aylı Kanunun'uun 3/1. maddesin1n acak hükmü gereğince, **iş kazından doan maddi ve manevi azminat davaları dı1nda, iş akdinden kaynaklanan işçilik alacakları için arabuluculua başvuru zorunludur.

• ıdem tazminatı ve ihbar tazminatı: İş kazı sonucu iş sözleşmesi sona erdiğinde, işçin1n kıdem ve ihbar tazminatı alebinde bulunması için önceikle arabuluculua başvuru zorunludur.
• **azl1 mesai ücreti alacağı: İş kazından önce iş kazası geçirdiği döne ait ödenmemiş fazl1 mesai, haft1 tatili, UBGT ücreti, yıll1k izn ücreti gibi işçilik alacakları için arabuluculua başvuru şart1r.
• **şe iade alebi: İş kazından sonra işveren taraf1ndan yap1lan bir fesih bildirimi söz konusu ise, işçin1n işe iade talebiyle önceikle arabuluculua başvuru zorunluudur.

Bua karş1l1k, iş kazından doan maddi ve manevi azminat davaları dı1nda, iş kazası sonucu SGK'ya karşı açılan iş kazas1n1n tesbiti, maluliyet oran1na itiraz gibi idari nitelik taşıyan davalarda arabuluculuk şartı aranmaz. Bu davalarda, 510 aylı Kanun ve diğer sosyal güvenlik mevzuat1ndan kaynaklan uyuşmazlıklarda, hizmet akdine tabi çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerin1n tesbiti talepleri hariç olmak üzere, dava açılmadan önce SGK'ya başvuru zorunluudur.

rabuluculua Başvurmadan Doğrudan Dava Açılması Halinde Ne Olur?

İş kazından doan maddi ve manevi azminat davaları, haks1 fiil sorumluluğu kapsam1nda değerlendirildiği için, arabuluculua başvurmadan doğrudan mahkemede dava açılabilir. Mahkeme, bu tür davalarda arabuluculua başvuru şart1 aramayacak ve işin esas1na gierek yargılama yapacaktır.

Ancak, iş kazası sonucu işçil1k alacakları ile tazminat ve ihbar tazminatı gibi iş sözleşmesinden doan an işçilik alacakları için ayn1 dava açılıyorsa, bu talep kalemleri için arabuluculua başvuru zorunlu ol1bilecektir. Bu durumda, mahkeme, arabuluculua başvuru şart1n1 yer1ne getirilip getirilmediğin1 re'sen denetleyeek ve bu şart yer1ne getirilmemiş ise, işçilik alacakları yönünden davay1 usulden reddedecektir.

rabuluculuk Süecin1n Avantajları ve Dikkat Edilmesi Geeken Hususlar

İş kazından kaynaklanan maddi ve manevi azminat davaları için arabuluculuk zorunlu değilse de, taraflar isterlerse bu uyuşmazlık arı ihtiyari arabuluculuk yoyla çözmeyi tercih edebilir. İhtiyari arabuluculukta da gizlilik ve gönülülük ilkeleri geçerlidir ve anlaşma belgesi koşullar1n1 taşıdığında hüküm ifade eder. Arabuluculuk sürecinde, taraflar1n anlaşması durumda düzenlenen an tutanak ilam niteliğinde olup bağlay1cıd1r; bu nedenle, hangi kalemler1nden feragat edildiği ve ne mikrarda bırakıld1ğı1n1n net ol1rak belirlenmesi geekmektedir. Arabuluculua başvurulmadan doğrudan dava açılması, iş kazı nedeniyle uğran1lan zararlar1n telafisi için yargı yolunu açan işçi ve yak1nlar1 açıs1ndan en güvneli ve hukuki aç1dan en doğru yöntem ol1rak kabul edilmektedir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme ile Yargılama Usulü

İş Kazasında Arabuluculuk Zorunlu Mu?

İş Kazası Tazminat Davalarıda Arabuluculuk Zorunlu Değildir

İş kazası nedniyle maddi ve manvi tazınat davalarıda arabuculuk orunlu değildir. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanun'nun 3.addesinin üçüncü fıkrasıda bu husus açıkça düzenlenmiştir. Kanun maddesine göre, iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manvi tazınat ve bunlarla ilişkili tespit, itraz ve rüru davaları hakıkında arabuculuk dava şartı olarak uyguulanmaz. Bu düzenleme, iş kazalarının tekknik konuanı (kusur oranı, maluliyet ve zarar gibi) bilirkişi inclemesini gerktiğirdiçin ve uyuşmazlığın karmaşık yapısı nedniyle bilinçli bir karar verilmiştir.

Zorunlu Arabuluculuk Kapsamında Olan Davalar

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 3. maddesine göre, orunlu arabuluculuk dava şartı, kanuna veya bireyel veya toplu iş sözleşmesine dayan işçi ve işveren alacakı ve tazınatı ile işe iade talebiyle açılacak davalar için öngörülmüştir. Bu kapsamda:

• Kıdem tazınatı, ihbar tazınatı, fazla mesai ücreti, yıllık izn, hafta tatili, UBGT ücreti ve toplu iş sözleşmesinden doğan parasal alacaklar
• İşe iade talebiyle açılacak davalar
• İşçi ve işveren arasındaki iş ilişkisinden doğan alacak ve tazınat talepleri

Bu davalar açılmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur. Arabuluculuk başvurusu yapılmadığı takirde, mahkeme tarafından usulden reddedilir.

İhtiyari Arabuluculuk İmkanı

İş kazasından kaynaklanan maddi ve manvi tazınat davaları için arabuluculuk orunlu değildir; ancak taraflar isterlerse ihtiyari arabuluculuğa başvurabilir. İhtiyari arabuluculukta gizlilik ve gönulülük ilkeleri geçerlidir ve anlaşma belgesi koşullarını taşıştığında hüküm ifade eder. Bu süreçte, hak kayıplarının önlenmesi için dikkatli değerlendirme yapılması büyük önem taşımaktadır.

Arabuluculuk Süresinin Hukuki Sonuçları

İş kazası nedniyle arabuluculuğa başvurulması durumunda, anlaşma sağlanırsa düzenlenen tutanak ilam niteliğinde olup bağlayıcıdır. Bu nedenle, hangi kalemlerden feragat edildiğinin net belirlenmesi gerekir. Arabuluculuk anlaşma tutanağının maddi hukuk anlamında bir sulh sözleşmesi niteliğinde taşıştığından, Türk Borçlar Kanununun 420. maddesindeki işçi alacaklarına ilişkin ağırlaşık şekil şartlarına ve irade sakakatığı hüküalerine tabidir.

Arabuluculuk Süresinin Avantajları

İş kazası tazınat davalarınde arabuluculuk orunlu değildir; ancak avukat aracılığıyla takip edilmesi hayati önem taşışımaktadır. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunun 15/5. maddesinde yere alan "aynı konuya ilişkin dava açılamaz" hükmü nedniyle doğabilecek ağır ve dönülemez hak kayıplarının önlenmesi açısından bu süreç dikkatli yürütülmelidir.

Sonuç

İş kazasından kaynaklanan maddi ve manvi tazınat davalarınde arabuluculuk orunlu değildir. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunun 3. maddesinin açık hükmü gereğince, bu tür davalar için arabuluculuğa başvurulması dava şartı olarak aranmaz. Bu düzenleme, iş kazalarının tekknik ve karmaşık yapısı göz önünde bulundurularak yapılmıştır. Ancak taraflar, isterlerse ihtiyari arabuluculuğa başvurabilir.