
Bilişim Dolandırıcılığında Banka Hesabının 48 Saat Askıya Alınması ve Paranın Mağdura İadesi
Bilişim yoluyla dolandırıcılıkta suçtan elde edilen paranın hesaptan çıkmadan durdurulması, mağdur açısından iadenin ilk ve en kritik adımıdır. 25 Aralık 2025'te yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanun, CMK m.128/A ile banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı ve kripto varlık hizmet sağlayıcısına hesabı en fazla 48 saat askıya alma yetkisi verdi. Bu yazıda işlemin hukuki çerçevesini, askıya almanın hâkim kararıyla el koyma ve mağdura iade mekanizmasından ayrıldığı noktaları bulacaksınız. Mağdurun ilk saatlerde bankaya, savcılığa ve delillere ilişkin yapması gerekenler, bankanın bildirim yükümlülüğü, hesabı askıya alınan kişinin başvuru yolu ve süreleri de adım adım açıklanıyor.
CMK M.128/a Ile Getirilen Hesap Askıya Alma Tedbiri
Bilişim sistemleri kullanılarak işlenen dolandırıcılıkta paranın hesaptan çıkmadan durdurulması, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 128/A maddesine dayanır. Madde, banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı ve kripto varlık hizmet sağlayıcısına, kanunda sayılan suçlarda makul şüphe bulunması hâlinde suçta kullanılan hesabı en fazla kırk sekiz saat askıya alma yetkisi verir (CMK m.128/A). Tedbirin amacı, suça konu menfaatin el değiştirip izinin kaybolmasını önlemektir; bu yüzden müdahale savcı veya hâkim kararını beklemez.
Düzenleme, 7571 sayılı Kanun'un 22. maddesiyle Ceza Muhakemesi Kanunu'na eklenmiştir. Kanun 24 Aralık 2025'te kabul edilmiş, 25 Aralık 2025 tarihli ve 33118 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. CMK m.128/A'nın yürürlüğe girişi yayım tarihidir.
48 Saatlik Askının Hukuki Niteliği ve Kapsamındaki Suçlar
Askıya alma bir koruma tedbiridir; ceza değildir. Anayasa Mahkemesi elkoymayı değerlendirirken tedbirin ceza değil koruma tedbiri olduğu, kapsamı ve süresi bakımından orantılı olması gerektiği yaklaşımını benimsemiştir:
A.A. ve diğerleri [GK] kararında elkoymanın ceza değil koruma tedbiri olduğu; kapsamı ve süresi bakımından orantılı olması gerektiği yönündeki yaklaşım aktarılmıştır. Karar tarihi 10.06.2021'dir.
Buna göre askının kırk sekiz saatle sınırlı tutulması bir üst sınır kuralıdır; süre dolduğunda tedbir kendiliğinden sona erer.
Hesabın askıya alındığı an, hesap sahibinin suçlu olduğu anlamına gelmez. Kanun bir şüphe eşiği arar: makul şüphe. Bu eşik, hâkim kararıyla el koyma için aranan kuvvetli şüpheden düşüktür ve tedbir bu nedenle mali kuruma tanınmış, kısa süreli bir ön müdahaledir. Askıya alma, kanunda sayılan suçlarda kullanılan hesaba yönelir; hesap sahibinin şüpheli sıfatını taşıması aranmaz. Yapılmış işlemler gibi yapılmaya teşebbüs edilen işlemler de tedbire konu olabilir.
Kapsam kanunda sınırlı biçimde sayılmıştır. CMK m.128/A yalnızca üç suç grubunda uygulanır:
- Bilişim sistemleri kullanılarak işlenen nitelikli hırsızlık (TCK m.142/2-e).
- Nitelikli dolandırıcılığın bilişim sistemlerinin veya bankaların araç olarak kullanılmasına ilişkin bentleri (TCK m.158/1-f ve l).
- Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması (TCK m.245).
Sayılan suçlar dışında bu mekanizma genişletilemez. Basit dolandırıcılık (TCK m.157), katalogda yer almadığı için CMK m.128/A askısına konu edilemez. Yargıtay 15. Ceza Dairesi, bankanın yalnızca ödeme aracı olarak kullanılmasının eylemi kendiliğinden nitelikli dolandırıcılık hâline getirmediğini belirtmiştir:
15.01.2014 tarihli kararda, banka yalnızca ödeme aracı olarak kullanılmışsa eylemin TCK m. 158/1-f kapsamında nitelikli dolandırıcılık değil, TCK m. 157 kapsamında basit dolandırıcılık olarak değerlendirilmesi gerektiği yönündeki yaklaşım vurgulanmıştır.
Bu ayrım tedbirin uygulanıp uygulanmayacağını doğrudan belirler: eylem basit dolandırıcılık düzeyinde kaldığında CMK m.128/A'nın kırk sekiz saatlik askısı gündeme gelmez.
Hesabın askıya alınması, hâkim kararıyla el koymayla aynı işlem değildir. Askı, hesap üzerindeki tasarrufu geçici olarak durdurur; suça konu menfaate el konulması ise ayrı bir tedbirdir ve kendi koşullarına tabidir. Bu nedenle bankadan alınacak yazılı bilgide kısıtın hangi tedbire dayandığı açıkça sorulmalıdır.
Banka, Ödeme ve Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcısının Bildirim Yükümlülüğü
Mali kurum askıya alma kararını uyguladığı anda iki bildirim yapmakla yükümlüdür. İşlem ve hesap hareketleri tüm bilgi ve belgelerle derhâl Cumhuriyet başsavcılığına bildirilir; askıya alma işlemi ayrıca hesap sahibine duyurulur (CMK m.128/A). Bildirim, tedbirin hukuki denetiminin başlangıcıdır; savcılık ancak bu bildirim üzerine dosyayı inceler.
Suça konu menfaat askı tamamlanmadan başka bir mali kuruma aktarılmışsa ilk kurum, ilgili kurumu gecikmeksizin bilgilendirir. Böylece paranın izlendiği sonraki kurum da kendi askı değerlendirmesini yapabilir.
Bildirim yükümlülüğü yalnızca askıyla sınırlı değildir. Savcı, hâkim veya mahkemenin istediği bilgi ve belgeler en geç on gün içinde fiziki veya elektronik ortamda gönderilir. Göndermeme veya eksik gönderme hâlinde kuruma elli bin liradan üç yüz bin liraya kadar idari para cezası uygulanır; tutarlar yıllık yeniden değerlemeye tabidir (CMK m.128/A; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17/7).
Bildirim yapılmamışsa hesap sahibi, mali kurumdan tedbirin dayanağını, işlem tarihini ve bildirim kaydını yazılı olarak isteyebilir. Askı kararı veren gerçek ve tüzel kişiler, bu madde uyarınca yaptıkları askı işlemi nedeniyle hukuken sorumlu tutulamaz (CMK m.128/A). Sorumsuzluk hükmü madde kapsamındaki askıyla sınırlıdır.
Mağdur Için Ilk Saatler: Bankaya Bildirim, Delil ve Savcılık Başvurusu
Bilişim yoluyla dolandırıcılıkta para, ilk saatler içinde aktarıcı hesaplar arasında dağıtılır ve izlenmesi zorlaşır. Mağdurun ilk yapması gereken, faili belirlemeye çalışmak değil, para hareketini durdurmaya yönelik başvuruyu geciktirmeden yapmak ve silinebilecek delilleri korumaktır. Bilişim sistemleri aracılığıyla dolandırıcılık, genel dolandırıcılığın nitelikli hâlidir ve şikâyete bağlı olmaksızın resen soruşturulur (5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.157, m.158/1-f).
Bankaya ve Ödeme Kuruluşuna Derhal Bildirim
Ödeme, banka havalesi veya EFT ile ya da kripto transferiyle yapıldıysa ayrım gözetilmeden, işlemi gerçekleştiren kurumun resmî kanalından hemen bildirimde bulunulur. Bildirimde işlem tarihi, saat, tutar, alıcı hesap ve referans numarası verilir; transferin durdurulması veya geri çağrılması istenir.
Kurum başvuruya bir kayıt numarası verir. Bu numara ile kurumun yazılı cevabı sonraki başvurularda işlemin yapıldığını gösterir; sözlü görüşme kayda geçmez. Kart bilgileri veya hesap erişimi üçüncü kişinin eline geçtiyse kart bloke ettirilir, parolalar güvenilir bir cihazdan değiştirilir ve açık oturumlar kapatılır.
Banka bildirimi tek başına parayı geri getirmez. Bankanın hesabı askıya alması, Cumhuriyet savcılığına bildirim yükümlülüğünü yerine getirmesi anlamına gelir; savcılığın işlemi ayrıca değerlendirmesi gerekir. Bankaya yapılan başvuru, ceza mercilerine yapılacak şikâyetin yerine geçmez.
Delillerin Korunması
Dolandırıcılıkta hile ile para çıkışı arasındaki bağ, ancak yazışmaların ve ödeme kayıtlarının bütünlüğü korunduğunda kurulabilir. Mağdur, mesajları ve ilanları silmeden kaydeder; ekran görüntüsü yerine mümkünse özgün yazışma ve dosyaları korur.
Saklanacak kayıtlar şunlardır:
- Ödeme dekontu, işlem referansı, alıcı IBAN veya kripto işlem kimliği (TxID) ve transfer tarih-saati.
- İlan, profil ve platform bağlantıları ile satıcıya ait kullanıcı adı, telefon ve e-posta bilgileri.
- Mesajlaşma, e-posta ve arama kayıtlarının tamamı; varsa uzaktan erişim uygulamasının kurulum bilgisi.
- Bankaya yapılan bildirimin kayıt numarası ve kurumun yazılı cevabı.
Kamera ve platform kayıtları belirli süre sonra silinebilir. Bu nedenle savcılık başvurusunda hangi kayıtların hangi kurumdan istenmesi gerektiği açıkça yazılır. Delil bulunan cihaz, inceleme yapılmadan sıfırlanmaz. Sahte delil üretilmez, alıcı hesabın sahibinin fail olduğu varsayılarak kimliği yayımlanmaz; hesabın kayıtlı sahibi olmak tek başına suç kastını göstermez.
Cumhuriyet Başsavcılığına Şikâyet
İhbar veya şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluğa yapılır (5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.158). Failin adı bilinmese de IBAN, telefon, kullanıcı adı, ilan ve bağlantı bilgileriyle başvuru yapılabilir. Elektronik sistem üzerinden yapılan ön bildirim, fiziki veya elektronik imzalı şikâyet dilekçesinin yerine geçmez.
Dilekçede olayın kronolojisi, iletişim kanalları, hileli beyan ile para çıkışı arasındaki bağ, ödeme tutarı ve tarihi, alıcı hesap ve bilinen diğer şüpheli bilgiler yer alır. Belgeler dilekçeye eklenir. Suçun adını doğru belirlemek için başvuru bekletilmez; nitelendirmeyi savcılık yapar.
Bilişim sistemleri veya bankaların araç olarak kullanıldığı dolandırıcılıkta ceza dört yıldan on yıla kadar hapis ve menfaatin iki katından az olmayan adli para cezasıdır; suçun üç veya daha fazla kişiyle işlenmesinde ceza yarı oranında, örgüt faaliyeti kapsamında işlenmesinde bir kat artırılır (TCK m.158). Zararın tamamen giderilmesi, kovuşturma başlamadan önce cezayı üçte ikiye, hükümden önce yarıya kadar indirebilir; kısmi giderimde mağdurun rızası aranır (TCK m.168). Basit dolandırıcılık uzlaştırma kapsamındadır, nitelikli dolandırıcılıkta uzlaştırma uygulanmaz (TCK m.157; CMK m.253).
Savcılık, yeterli şüphe bulduğunda iddianame düzenler; aksi hâlde kovuşturmaya yer olmadığı kararı verir. Mağdur bu karara karşı kanun yoluna başvurabilir. Zararın giderilmesi ceza soruşturmasını sona erdirmez; tazminat talebi ayrıca değerlendirilir.
Askıya Alınan Hesapta Hâkim Kararıyla El Koyma ve Mağdura Iade
Askiya alma tedbiri yalnızca hesap üzerindeki tasarrufu durdurur; suça konu menfaatin hukuki akıbetini belirlemez. Paraya el konulması ve mağdura iadesi ayrı kararlar gerektirir. Bu iki işlem, askının kırk sekiz saatlik süresi içinde veya sonrasında kendi koşullarıyla yürütülür (CMK m.128/A).
Hâkimsiz El Koymanın Onaya Sunulması ve Süreler
Suça konu menfaate el konulmasının asıl yolu hâkim kararıdır. Askiya alma süresi içinde menfaate hâkim kararıyla el konulabilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı yazılı emriyle el koyabilir. Hâkim kararı olmadan yapılan el koyma yirmi dört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, el koymadan itibaren kırk sekiz saat içinde kararını açıklamazsa el koyma kendiliğinden kalkar (CMK m.128/A).
Bu süreçte CMK m.128'deki rapor alma şartı aranmaz. El koyma kararının dayanağı, para hareketine ve dosyadaki diğer delillere göre kurulur. Hâkim onayı verildiğinde el koyma, iade veya itirazla kaldırılıncaya kadar sürer; maddede onaylı el koyma için ayrıca bir üst süre öngörülmemiştir.
El koyma hesabın tamamına değil, suça konu tutara yönelir. Askiya alınan hesapta birden fazla kişinin parası bulunuyorsa el koymanın şüpheli tutarla sınırlandırılması ve ilgisiz bakiyenin serbest bırakılması istenebilir. Aski süresinin dolması, ayrı bir el koyma veya başka bir hukuki tedbirin kendiliğinden kalkması anlamına gelmez.
Hesap sahibi, el koyma onayına karşı kararı öğrendiği tarihten itibaren iki hafta içinde itiraz edebilir (CMK m.267, m.268/1, m.269). İtiraz, tedbirin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Muhafazasına gerek kalmayan değerlerin iadesi istenebilir ve ret kararına itiraz edilebilir (CMK m.131/1).
Suça Konu Menfaatin Mağdura İadesi
El konulan menfaatin suçtan zarar gören mağdura ait olduğu anlaşılırsa, soruşturma veya kovuşturma aşamasında doğrudan sahibine iade edilir (CMK m.128/A). İade, el koyma kararının kaldırılmasından ayrı bir değerlendirmedir; paranın kime ait olduğu ortaya konulmadan yapılmaz.
İade talebinde paranın kaynağı ile transfer zinciri birlikte gösterilir:
- Ödeme dekontu, işlem tarihi, saat ve referans numarası.
- Alıcı hesap bilgisi, hileli ilan veya mesaj ve kalan zarar hesabı.
- Paranın meşru kaynağını gösteren sözleşme, fatura, bordro veya teslim belgesi.
- Kripto transferinde işlem kimliği (TxID) ve cüzdan hareketleri.
Hesapta farklı mağdurların parası bulunuyorsa korunan bakiyenin tamamı ilk başvurana ait sayılmaz. Her mağdur kendi transferini, önceki iadeleri ve kalan zararını ayrı ayrı hesaplar. Para çekilmiş veya başka bir malvarlığına dönüştürülmüşse suçla bağlantı somutlaştırılarak CMK m.128 kapsamında inceleme istenir.
Karşı edimi teslim etmiş iyiniyetli hesap sahibinin açıklamaları ve teslim kayıtları da incelenir. Teslimin kanıtlanması, suç şüphesini veya iade uyuşmazlığını tek başına çözmez; hesabın kullanılmış olması hesap sahibinin suça iştirak ettiğini göstermez.
Koşullara aykırı el koyma veya zamanında yapılmayan iade nedeniyle Devletten tazminat istenebilir (CMK m.141/1-j). Tazminat, hukuka aykırı tedbirin doğurduğu zararla sınırlıdır. El koymanın hukuka uygun kurulduğu, ancak iadenin geciktiği hâllerde de bu hüküm gündeme gelebilir.
Suç gelirinin bulunamadığı veya şüphelinin malvarlığına ulaşılamadığı durumlarda özel hukuk yolları ayrıca değerlendirilir. Haksız fiil tazminatında zarar, failin öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve fiilden itibaren on yıl içinde talep edilir (TBK m.49, m.50, m.72). Cezai iade talebi, bu süreleri kendiliğinden durdurmaz.
Haksız Askıya Alınan Hesap Sahibinin Başvuru ve Itiraz Yolları
Hesabı askıya alınan kişi, tedbirin hukuka uygunluğunu denetletmek için iki ayrı yol kullanır: askının kaldırılması için Cumhuriyet başsavcılığına başvuru ve el koyma kararına karşı itiraz. İlki kırk sekiz saatlik askı süresi içinde işler, ikincisi hâkim kararıyla kurulan el koymaya yönelir. Her iki yolda da hesap sahibinin suçlu olduğu varsayılmaz; başvuru, tedbirin koşullarının bulunup bulunmadığının denetlenmesini sağlar.
Savcılığa Kaldırma Başvurusu ve 24 Saatlik Karar Süresi
Askının kaldırılması için başvuru Cumhuriyet başsavcılığına yapılır ve savcı başvuruyu yirmi dört saat içinde karara bağlar (CMK m.128/A). Bu süre, başvurunun savcılığa ulaşmasıyla başlar. Bankanın müşteri hizmetlerine yapılan başvuru, itiraz veya şikâyet bu süreyi başlatmaz; bankaya yapılan bildirim kanuni başvurunun yerine geçmez. Aynı nedenle bankanın olumlu yanıtı, savcının kararı yerine geçen bir belge sayılmaz. Hesap sahibi, kırk sekiz saatlik sürenin dolmasını beklemek zorunda değildir. Mali kuruluşun en fazla kırk sekiz saatlik askı yetkisi ile savcının yirmi dört saatlik karar yükümlülüğü farklı sürelerdir. Başvurunun hemen yapılması, süre sonunda askının banka tarafından sessizce uzatılması riskinin önüne geçer. Başvuruda tedbirin başlangıç anı, dayanağı, bildirimin yapıldığı başsavcılık ve tartışmalı transferin tarih, tutar ve referans bilgileri açıkça yazılır. Dosyaya eklenen belgeler şunlardır:
Paranın hukuki kaynağını gösteren sözleşme, fatura, teslim belgesi, bordro veya yazışmalar.
Hesap ve işlem bilgileri ile askıya alma bildirimi.
Kripto hesabında dış cüzdan transferinin işlem kimliği (TxID).
Kanunda tek tip belge listesi bulunmaz; hangi belgenin sunulacağı tartışmalı işlemin niteliğine göre belirlenir. Başvuruda, tedbirin suça konu tutarla sınırlandırılması ve ilgisiz bakiyenin serbest bırakılması da istenebilir. Bildirim hesap sahibine ulaşmamışsa mali kuruluştan tedbirin dayanağı, işlem tarihi ve bildirim kaydı yazılı olarak istenir. Tedbir başka bir yoldan öğrenilmişse bildirim eksikliği belirtilerek başvuru yapılabilir. Askı kararını veren gerçek ve tüzel kişiler, madde uyarınca yaptıkları askı işlemi nedeniyle hukuken sorumlu tutulamaz; bu koruma yalnızca kanuni koşullara uygun askıyla sınırlıdır. Para, askı tamamlanmadan başka bir mali kuruma aktarılmışsa ilk kurum ilgili kurumu gecikmeksizin bilgilendirir ve sonraki kurum kendi askı değerlendirmesini yapar.
Başvuruda transfer zincirinin tamamı gösterilir; tek bir kuruma yönelen talep, paranın izlendiği sonraki hesabı kendiliğinden kapsamaz. Savcı, hâkim veya mahkemenin istediği bilgi ve belgeler kurumlarca on gün içinde fiziki veya elektronik ortamda gönderilir. Göndermeme veya eksik gönderme hâlinde her talep için ayrı ayrı elli bin liradan üç yüz bin liraya kadar idari para cezası uygulanır; tutarlar yıllık yeniden değerlemeye tabidir (CMK m.128/A; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17/7). ### El Koyma Kararına Itiraz ve Sınırları Hesaptaki suça konu menfaate hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hâlde savcının yazılı emriyle el konulabilir. Hâkim onayıyla kurulan el koymaya karşı itiraz, kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde yapılır (CMK m.267, m.268/1).
İtiraz, kararı veren mercie verilir. Kanunda askıya alma başvurusu için özel bir itiraz yolu düzenlenmemiştir; askıya karşı genel itiraz hükümlerine başvurulmaz. İtirazın en önemli sınırı, tedbiri kendiliğinden durdurmamasıdır. İtiraz dilekçesinin verilmesi el koymanın uygulanmasını askıya almaz; paranın tutulması itiraz sonuçlanıncaya kadar sürer. Bu nedenle dilekçede yalnızca hukuka aykırılık iddiası değil, tedbirin kaldırılması veya tutar bakımından daraltılması yönünde açık bir talep yer alır. İtirazın dayanakları el koymanın kuruluş koşullarına yönelir. Tedbirin dayandığı şüphenin somutlaşmadığı, el konulan tutarın suça konu miktarı aştığı, paranın kaynağının belgelerle gösterildiği veya ilgisiz bir bakiyenin tedbire dâhil edildiği ileri sürülebilir. Muhafazasına gerek kalmayan değerlerin iadesi istenir; ret kararına karşı itiraz yolu açıktır (CMK m.131/1).
El koyma kararının koşullara aykırı biçimde verilmesi veya iadenin gecikmesi, Devlete karşı tazminat talebine yol açabilir (CMK m.141/1-j). Tazminat, hukuka aykırı tedbirin doğurduğu zararla sınırlıdır. İtiraz süresinin kaçırılması, el koymanın kendiliğinden kalkmasına neden olmaz; bu durumda iade talebi ve tazminat yolu ayrıca değerlendirilir. İtiraz dilekçesine el koyma kararının bir örneği, bildirim belgesi, hesap ekstresi ve paranın kaynağını gösteren belgeler eklenir. Kararın öğrenme tarihi, iki haftalık sürenin başlangıcını belirlediği için yazılı olarak belgelenir. Temyiz veya istinaf incelemesi ceza yargılamasının genel kanun yolu sürelerine tabidir ve bu süreler el koymaya ilişkin iki haftalık itiraz süresinden ayrı işler (CMK m.173, m.273).
Pratikte Dikkat Edilecekler, Örnek Olay ve Sık Sorulan Sorular
Banka ekranındaki "bloke" ibaresi tek bir tedbiri anlatmaz. Aynı kısıt; icra dairesi, vergi dairesi veya SGK haczinden, hukuk mahkemesinin ihtiyati tedbirinden, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.128/A askısından, CMK m.128 el koymasından ya da MASAK'ın idari tedbirinden doğabilir. Tedbirin türü belirlenmeden yapılan başvuru yanlış mercie gider ve süre kaybettirir.
Somut Örnek Olay
Mağdur, ikinci el eşya ilanı üzerinden anlaştığı kişiye 180.000 TL havale yaptı. Alıcı, ödemenin ardından ulaşılamaz hâle geldi. Mağdur aynı gün bankayı arayarak işlemi bildirdi, kayıt numarası aldı; dekontu, ilan bağlantısını ve yazışmaların tamamını sakladı. Banka, işlemin nitelikli dolandırıcılık şüphesi taşıdığını değerlendirerek alıcı hesabı kırk sekiz saat süreyle askıya aldı ve işlemi Cumhuriyet başsavcılığına bildirdi.
Askı süresi içinde savcılık, suça konu tutara gecikmesinde sakınca bulunduğu gerekçesiyle yazılı emirle el koydu. Hâkimsiz el koyma yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunuldu. Mağdur, paranın kendisine ait olduğunu dekont ve yazışmalarla göstererek iade talep etti. Ancak hesapta başka kişilerin de parası bulunduğundan, korunan bakiyenin tamamı ona iade edilmedi; yalnızca kendi transferi oranında iade yapıldı.
Örnek olay, askının kendiliğinden iade üretmediğini gösterir. Askı yalnızca para hareketini durdurur; iade ayrı bir değerlendirme gerektirir.
Bankanın yalnızca ödeme aracı olarak kullanılması eylemi nitelikli hâle getirmez:
15.01.2014 tarihli kararda, banka yalnızca ödeme aracı olarak kullanılmışsa eylemin TCK m. 158/1-f kapsamında nitelikli dolandırıcılık değil, TCK m. 157 kapsamında basit dolandırıcılık olarak değerlendirilmesi gerektiği yönündeki yaklaşım vurgulanmıştır.
Buna göre eylem basit dolandırıcılık düzeyinde kaldığında m.128/A askısı uygulanamaz; kısıtın dayanağı başka bir tedbirde aranmalıdır.
Kontrol Listesi
Banka veya ödeme kuruluşundan kısıtın dayanağı, yazı tarihi, başlangıç saati ve süresi yazılı olarak istenir. Aynı yazıda kısıtı uygulayan kurumun hangi başsavcılığa bildirim yaptığı sorulur.
- Bildirim belgesi, ekran görüntüleri, işlem kayıtları ve başvuru numarası saklanır.
- Paranın kaynağını gösteren bordro, fatura, sözleşme, dekont ve teslim belgeleri toplanır.
- Kripto transferinde işlem kimliği (TxID) ve cüzdan hareketleri kaydedilir.
- Tedbirin suça konu tutarla sınırlandırılması ve ilgisiz bakiyenin serbest bırakılması istenir.
- Kısıt CMK m.128/A dışında bir tedbirden doğuyorsa, o tedbirin kendi başvuru yolu kullanılır.
Aynı banka hesabındaki kısıt MASAK ertelemesine dayanıyorsa süre yedi iş gündür. Aklama veya terör finansmanı şüphesinde işlem, Hazine ve Maliye Bakanı ya da yetkilendirilmiş bakan yardımcısının kararıyla bu süre boyunca askıya alınabilir (5549 sayılı Kanun m.19/A). Bu, kırk sekiz saatlik askıdan ayrı bir idari tedbirdir ve savcılığa kaldırma başvurusu bu süreyi kısaltmaz.
Banka kaynaklı uyuşmazlıklarda müşterinin kusuru soyut varsayımla kabul edilmez:
17.09.2025 tarihli kararda, müşterinin müterafik kusurunun kabulü için kusurun somut biçimde ortaya konulması gerektiği belirtilmiştir. Banka şüpheli işlem belirtilerini fark edip müşteriden teyit alma ihtiyacı duymuşsa, müşteriye ulaşamamasına rağmen işlemi gerçekleştirmesi güvenlik yükümlülüğünü yerine getirdiği anlamına gelmez. Müşterinin kişisel bilgilerinin üçüncü kişilerin eline geçtiği veya zararlı yazılım nedeniyle kusurlu olduğu soyut varsayımlarla kabul edilemez. Kurul direnme kararını uygun bulmuş ve dosyanın diğer temyiz itirazlarının incelenmesi için Yargıtay 11. Hukuk Dairesine gönderilmesine karar vermiştir.
Bankanın teyit alamadığı hâlde transferi gerçekleştirmesi, güvenlik yükümlülüğünün yerine getirildiğini göstermez. Ceza dosyasındaki kayıtlar özel hukuk sorumluluğunu kendiliğinden kanıtlamaz.
Ceza yolu tıkanırsa zarar, haksız fiil hükümlerine göre talep edilir (TBK m.49, m.50). Zamanaşımı, zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren iki yıl, fiilden itibaren on yıldır (TBK m.72). Tahsil riskine karşı ihtiyati haciz istenebilir; kararın uygulanması on gün içinde talep edilir ve dava veya takip öncesi uygulanan haciz yedi gün içinde tamamlanır (İİK m.257–259, m.261, m.264).
Sık Sorulan Sorular
Hesabım askıya alındı, bu suçlu olduğum anlamına gelir mi?
Hayır. Askı, hâkim kararıyla el koyma için gereken kuvvetli şüpheden düşük bir eşik olan makul şüpheye dayanır. Hesap sahibinin şüpheli sıfatını taşıması aranmaz.
Banka kırk sekiz saat dolduktan sonra hesabı açmazsa ne yapmalıyım?
Kısıtın güncel hukuki dayanağı, başlangıç saati ve bildirimin yapıldığı başsavcılık yazılı olarak istenir. Süresinde el koyma yapılmadıysa m.128/A askısı sürdürülemez.
Banka müşteri hizmetlerine itiraz etmem yeterli mi?
Yetmez. Askının kaldırılması başvurusu Cumhuriyet başsavcılığına yapılır; savcı başvuruyu yirmi dört saat içinde karara bağlar. Bankaya yapılan itiraz bu süreyi başlatmaz.
El koyma kararına nasıl itiraz ederim?
Kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde, kararı veren mercie itiraz edilir (CMK m.267, m.268/1). İtiraz tedbiri kendiliğinden durdurmaz; dilekçede tedbirin kaldırılması veya tutar bakımından daraltılması açıkça istenir.
Mağdur olarak paramı ne zaman geri alabilirim?
El konulan menfaatin size ait olduğu anlaşıldığında soruşturma veya kovuşturma aşamasında iade kararı verilir. Hesapta başka mağdurların parası varsa iade, kendi transferiniz oranında yapılır.
Askı kararı veren banka sorumlu tutulabilir mi?
Bu madde uyarınca yapılan askı işlemi nedeniyle banka hukuken sorumlu tutulamaz (CMK m.128/A). Sorumsuzluk, kanuni koşullara uygun askıyla sınırlıdır; yetkisiz transferlerden doğan özel hukuk sorumluluğunu kaldırmaz.
Sıralı adım şudur: kısıtın dayanağını bankadan yazılı olarak öğrenin, delilleri ve para kaynağı belgelerini toplayın, askı süresi içinde savcılığa kaldırma veya iade başvurusu yapın; hâkim onayı verilmişse iki haftalık itiraz süresini kaçırmayın.
Bu metin genel bilgilendirme içindir; somut dosyanızda süre ve mercie ilişkin işlemleri yapmadan önce bir avukata danışın.