Gelişen teknolojiyle birlikte boşanma davalarında sadakatsizlik, hakaret veya geçimsizlik iddialarını ispatlamak amacıyla WhatsApp yazışmaları sıklıkla mahkemeye sunulmaktadır. Peki, eşinizin telefonundan aldığınız ekran görüntüleri veya ses kayıtları mahkemede delil sayılır mı? Hangi durumlarda bu veriler hukuka aykırı delil teşkil eder ve ceza davasına konu olur? Yargıtay kararları ışığında WhatsApp mesajlarının boşanma davalarındaki delil değerini, sunuluş yöntemlerini ve yasal sınırlarını inceliyoruz.

Boşanma Davalarında WhatsApp Mesajlarının Hukuki Niteliği ve Belge Sayılması

Teknolojinin bireysel ve toplumsal ilişkiler üzerindeki dönüştürücü etkisi, aile hukuku uyuşmazlıklarında ispat araçlarının da farklılaşmasına yol açmıştır. Boşanma davalarında sadakatsizlik, hakaret, tehdit veya güven sarsıcı davranışlar gibi geçimsizlik unsurlarının ispatında dijital yazışmalar sıklıkla mahkemeye sunulmaktadır. Bu kapsamda, anlık mesajlaşma uygulaması olan WhatsApp üzerinden gerçekleştirilen yazışmaların, ses kayıtlarının ve görsel paylaşımların yargılama sürecindeki yeri, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde belirlenmektedir. Bu verilerin mahkemece hükme esas alınabilmesi için öncelikle kanun sistematiğindeki hukuki niteliğinin doğru konumlandırılması gerekmektedir.

HMK Kapsamında Elektronik Veriler

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca hukuk yargılamasında delil serbestisi ilkesi geçerli olmakla birlikte, mahkemeye sunulan her türlü verinin hukuken "belge" niteliği taşıyıp taşımadığı önem arz eder. Kanun koyucu, gelişen teknolojik araçları ispat hukuku sistemine entegre etmek amacıyla belge kavramını geniş bir çerçevede ele almıştır.

(HMK m.199) uyarınca belge; uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı, basılı metinler ile elektronik ortamdaki veriler ve benzeri bilgi taşıyıcıları olarak tanımlanmıştır. Bu yasal düzenleme doğrultusunda, WhatsApp yazışmaları, gönderilen fotoğraflar, konum bilgileri ve ses kayıtları elektronik ortamdaki veri niteliği taşımaları sebebiyle HMK kapsamında açıkça "belge" olarak kabul edilmektedir (Sakarya BAM 5. HD., 2024/1325-2024/1312 K.). Benzer şekilde, Yargıtay da elektronik ortamda üretilen bu tür verileri takdiri delil niteliğinde birer belge olarak nitelendirmektedir (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2022/8590 E. , 2023/1325 K.).

Ancak bir WhatsApp kaydının HMK m.199 kapsamında geçerli bir belge olarak hükme esas alınabilmesi, bu verinin hukuka uygun yollarla elde edilmiş olmasına bağlıdır. (HMK m.189/2) uyarınca, hukuka aykırı olarak elde edilmiş olan deliller mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz. Eşlerin birbirlerinin rızası dışında, casus yazılımlar yükleyerek veya şifreleri zorla ele geçirerek ulaştıkları WhatsApp arşivleri, Anayasa’nın 20. maddesinde güvence altına alınan özel hayatın gizliliğini ihlal ettiğinden yasak delil niteliğindedir. Buna karşılık, eşlerin ortak kullanımında olan bir bilgisayardan elde edilen veya doğrudan kişinin kendisine gönderilen hakaret ve tehdit içerikli mesajlar hukuka uygun delil niteliği taşıyabilmektedir.

"Elektronik ortamdaki fotoğraf, film, görüntü veya ses kaydı gibi veriler diğer delillerle desteklendiği takdirde hükme esas alınabilir, tek başına ispat için yeterli değildir." (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2016/17151 E. , 2018/5463 K.)

Yukarıda yer alan Yargıtay kararı, dijital verilerin tek başına mutlak bir ispat gücüne sahip olmadığını, takdiri delil niteliğindeki bu belgelerin mutlaka tanık beyanları gibi yan delillerle desteklenmesi gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır. Mahkeme, sunulan elektronik verilerin doğruluğunu ve güvenilirliğini diğer hukuki araçlarla birlikte serbestçe takdir edecektir.

Delil Başlangıcı Olarak Yazışmalar

WhatsApp yazışmaları, hukuk yargılamasında her zaman tek başına kesin bir ispat aracı olarak kabul edilmemekte; duruma göre "delil başlangıcı" niteliği taşıyabilmektedir. (HMK m.202) kapsamında delil başlangıcı, iddia konusu hukuki işlemi tamamen ispata yeterli olmamakla birlikte, söz konusu işlemi muhtemel gösteren ve kendisine karşı delil getirilen tarafça gönderilmiş olan belgedir.

Boşanma davalarında taraflar arasındaki iddiaların (örneğin evlilik birliği devam ederken yapılan borç ikrarları, sadakatsizlik kabulleri veya mülkiyet devrine ilişkin beyanlar) ispatında WhatsApp mesajları delil başlangıcı işlevi görür. Yazışmaların delil başlangıcı olarak kabul edilip bu doğrultuda tanık dinlenebilmesi için belirli şartların varlığı aranmaktadır:

• Mesajların, aleyhine delil sunulan davalı tarafça gönderildiğine dair tereddüt bulunmamalıdır.
• Mesajların gönderildiği telefon numarasının veya hesabın aidiyeti net olarak tespit edilebilmelidir.
• Yazışmaların asılları cihaz üzerinde korunmuş olmalı ve üzerinde tahrifat yapılmadığı teknik olarak doğrulanabilmelidir.

Eğer karşı taraf yazışma içeriğini veya mesajların gönderildiği hattın kendisine ait olduğunu açıkça inkâr etmezse, bu yazışmalar delil başlangıcı mahiyetinde kabul edilerek uyuşmazlığın çözümünde tanık dinlenmesine olanak tanır (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2023/3407 E. , 2024/6599 K.). Ancak, telefondan silindiği beyan edilen, göndericisi teknik incelemeyle tespit edilemeyen veya yalnızca ekran görüntüsü çıktısından ibaret olan, doğrulanabilirliği bulunmayan kayıtlar delil başlangıcı sayılamaz (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2023/287 E. , 2023/1549 K.).

"WhatsApp yazışmalarının hukuk yargılamasında delil başlangıcı kabul edilerek tanık dinlenebilmesi için, mesajların davalı tarafça gönderildiğinde tereddüt bulunmaması gerekir; telefonda bulunmayan ve silindiği beyan edilen, göndericisi tespit edilemeyen yazışma çıktıları delil başlangıcı sayılamaz." (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2023/287 E. , 2023/1549 K.)

Yargıtay'ın bu kararı, dijital delillerin usul hukuku bakımından taşıması gereken asgari güvenilirlik sınırını çizmektedir. Karardan anlaşılacağı üzere, teknik olarak kaynağı doğrulanmayan ve aidiyeti şüpheli olan ekran çıktıları, tanık dinletme hakkı veren bir delil başlangıcı olarak dahi nitelendirilemez.

Sonuç ve Genel Değerlendirme

Boşanma davalarında WhatsApp yazışmaları, SMS kayıtları ve sosyal medya paylaşımları, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 199 kapsamında elektronik belge olarak kabul edilmekte ve uyuşmazlıkların çözümünde kritik bir rol oynamaktadır. Ancak bu verilerin mahkeme önünde geçerli birer ispat aracı olabilmesi; rıza dışı casus yazılımlarla veya hukuka aykırı yöntemlerle elde edilmemiş olmasına, bütünlüğünün korunarak tahrifata uğramadığına ve aidiyetinin teknik olarak şüpheye yer bırakmayacak şekilde ispatlanmasına bağlıdır. Karşı tarafın inkârı halinde bilirkişi incelemesi yapılması, IP ve cihaz doğrulamasının gerçekleştirilmesi zorunludur. Tek başına kesin delil teşkil etmeyen bu elektronik veriler, hukuka uygun şekilde elde edilip tanık beyanları ve diğer yan delillerle desteklendiğinde evlilik birliğinin temelinden sarsılması veya zina gibi boşanma sebeplerinin ispatında hükme esas alınmaktadır. Dijital delillerin toplanması, muhafazası ve usul kurallarına uygun olarak mahkemeye sunulması süreçlerinde hak kayıplarının önlenmesi adına uzman bir hukukçu desteğinin alınması büyük önem taşımaktadır.