7589 Sayılı Kanun Vatandaşı Nasıl Etkiliyor?

7589 Sayılı Kanun Vatandaşı Nasıl Etkiliyor?

7589 sayılı Kanun vatandaşların dava açma stratejisinden icra ihalelerine, dolandırıcılık dosyalarından HAGB kararlarına, tazminat faizlerinden idari davalarda kanun yollarına kadar birçok alanda doğrudan veya dolaylı sonuç doğuruyor. Bu yazıda 12. Yargı Paketi’nin hangi kanunlarda değişiklik yaptığı, yeni hükümlerin kimleri etkilediği ve derdest dosyalarda hangi tarihlerdeki işlemlerin önem taşıdığı açıklanmaktadır. Kanun, genel af veya kapsamlı infaz indirimi getirmemekte; ağırlıklı olarak usul ekonomisi, yargılamaların hızlandırılması ve dijital yargı uygulamalarına odaklanmaktadır.

7589 Sayılı Kanunun Kapsamı ve Yürürlük Tarihleri

12. Yargı Paketinin düzenleme alanı

7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, hukuk ve ceza yargılamasının farklı aşamalarını etkileyen kapsamlı bir düzenlemedir. Kanun, 16 Temmuz 2026 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda kabul edilmiş; 31 Temmuz 2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Kamuoyunda “12. Yargı Paketi” olarak anılan düzenleme, tek bir hukuk alanına odaklanmamakta; usul hukuku, ceza muhakemesi, icra ve iflas, idari yargı, borçlar hukuku, medeni hukuk, noterlik ve yargı teşkilatına ilişkin çeşitli hükümleri birlikte değiştirmektedir.

Kanunun düzenleme alanı başlıca şu başlıklarda toplanmaktadır:

• Hukuk Muhakemeleri Kanunu bakımından belirsiz alacak davasının kaldırılması ve kısmi davada talep artırımı imkânının yeniden düzenlenmesi,
• Duruşmalar arasındaki sürenin sınırlandırılması ve elektronik duruşmaya katılanlar bakımından imza kurallarının değiştirilmesi,
• Türk Borçlar Kanunu kapsamında bedensel zarar ve destekten yoksun kalma tazminatlarında faiz başlangıcının belirlenmesi,
• Kanuni faizin, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının reeskont oranına bağlı olarak hesaplanması,
• Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarına ilişkin şartların ve kanun yollarının yeniden düzenlenmesi,
• Dolandırıcılık suçlarına belirli bir hesap veya ödeme aracı teminiyle sınırlı iştirak hâlinde özel ceza indirimi uygulanması,
• Kaçak sanık ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itiraz yetkisine ilişkin usul kurallarının değiştirilmesi,
• Miras yoluyla edinilmiş taşınmazların ortaklığın satış suretiyle giderilmesinde özel ilk artırma usulü getirilmesi,
• İdari yargıda tek hâkimle görülecek davaların kapsamının genişletilmesi,
• Bölge idare mahkemelerinin karar verme ve eksiklikleri tamamlama yetkilerinin artırılması,
• Noterlik evrakının güvenli elektronik imzayla gönderilebilmesi,
• Vesayet altındaki kişilere ait malların elektronik satış portalında satılması,
• Adli Tıp Kurumu ile hâkim ve savcı yardımcılığına ilişkin görev, eğitim ve sınav düzenlemelerinin değiştirilmesi.

Bu kapsam, kanunun yalnızca yeni bir kanun yolu veya tek bir dava türüne ilişkin olmadığını göstermektedir. Düzenlemenin ortak yönü, yargılama işlemlerinin daha belirli usullere bağlanması, bazı süreçlerin elektronik ortama taşınması ve mahkemelerin iş yükünü azaltmaya yönelik yeni görev ve yetki çerçeveleri oluşturulmasıdır.

Farklı yürürlük tarihleri ve geçiş hükümleri

7589 sayılı Kanun hükümlerinin tamamı aynı tarihte uygulanmamaktadır. Kanunun yayımlanmasıyla yürürlüğe giren hükümler yanında, belirli düzenlemeler için daha sonraki tarihler veya geçmişe yönelik geçiş kuralları öngörülmüştür. Bu nedenle yalnızca kanunun Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihe bakılarak her uyuşmazlık bakımından yeni hükmün uygulanacağı sonucuna varılamaz.

Danıştay Kanunu geçici m.27’ye ilişkin düzenleme, 23 Temmuz 2026 tarihinden geçerli sayılmıştır. Buna karşılık Türk Medeni Kanunu m.440 ve m.444’teki elektronik satış düzenlemeleri ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.149’daki e-duruşmada imza kuralı, 31 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girecektir. Diğer düzenlemelerin büyük bölümü ise kanunun yayımlandığı tarihte uygulanmaya başlamıştır.

Geçiş hükümleri, özellikle tamamlanmış işlemler ile devam eden süreçler arasındaki ayrımı belirler. Yeni icra satış usulünün uygulanmasında artırma ilanının hangi tarihte yapıldığı; idari yargıdaki bazı değişikliklerde davanın veya bölge idare mahkemesi kararının tarihi; tazminat hükümlerinde haksız fiilin ya da zarar doğuran olayın tarihi; ceza muhakemesindeki bazı düzenlemelerde ise dosyanın ilgili makama teslim tarihi önem taşır.

Bu yaklaşım, yeni hükümlerin geçmişte tamamlanmış işlemlere otomatik biçimde uygulanmasını engeller. Özellikle yürürlükten kaldırılan veya değiştirilen hükümlere tabi olarak daha önce başlatılmış dava ve işlemler bakımından, kanunda ayrıca koruyucu geçiş düzenlemesi bulunup bulunmadığı incelenmelidir.

Derdest dosyalarda uygulanacak tarih kriterleri

Derdest dosyalarda uygulanacak hükmün belirlenmesi, uyuşmazlığın konusu kadar ilgili değişiklik için öngörülen tarih kriterine de bağlıdır. Bu nedenle aynı tarihte açılmış farklı davalar, farklı geçiş hükümleri nedeniyle aynı usule tabi olmayabilir.

• İcra ve iflas satışlarında açık artırma ilanının tarihi dikkate alınır. Yürürlükten önce ilan edilmiş artırmalar eski hükümlere göre tamamlanır.
• Belirsiz alacak davalarında davanın açılış tarihi belirleyicidir. 31 Temmuz 2026’dan önce açılmış ve derdest olan davalarda HMK m.107’nin uygulanmasına devam edilir.
• İdari yargıda tek hâkim sınırı bakımından davanın açıldığı tarih esas alınır. Yeni parasal sınır, 31 Temmuz 2026’dan sonra açılan davalarda uygulanır.
• İYUK m.45 ve m.46 kapsamındaki kanun yolu değişikliklerinde bölge idare mahkemesi kararının tarihi önem taşır. Yeni rejim, 31 Temmuz 2026’dan sonra verilen bölge idare mahkemesi kararlarına uygulanır.
• TBK m.55 kapsamındaki tazminatlarda haksız fiilin veya zarar doğuran olayın tarihi dikkate alınır. 31 Temmuz 2026’dan önce meydana gelen olaylarda önceki faiz rejimi korunur.
• CMK m.308 bakımından dosyanın Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına teslim edildiği tarih belirleyicidir.
• Türk Medeni Kanunu m.440 ve m.444 kapsamındaki vesayet satışlarında artırmanın ilan tarihi esas alınır; düzenlemeden önce ilan edilen satışlarda önceki hükümler uygulanır.

Bu tarih kriterleri, bir dosyanın yalnızca derdest olup olmadığına göre karar verilemeyeceğini ortaya koyar. Dava tarihi, işlem tarihi, olay tarihi, karar tarihi veya artırma ilanı ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Özellikle geçiş hükümlerinin farklı düzenlenmiş olması nedeniyle, uygulanacak kanun hükmü somut dosyanın usul aşaması ve ilgili işlemin gerçekleştiği tarihle birlikte belirlenir.

Kısmi Dava, Tazminat Faizi ve Kanuni Faiz Rejimi

Belirsiz alacak davasının kaldırılması

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 107. maddesi yürürlükten kaldırılarak belirsiz alacak davasına ilişkin özel düzenlemeye son verilmiştir. Böylece 31 Temmuz 2026 tarihinden sonra yeni bir belirsiz alacak davası açılması mümkün değildir. Alacak miktarının dava açıldığı sırada tam olarak belirlenemediği uyuşmazlıklarda başvurulacak usul, kısmi dava hükümleri çerçevesinde şekillenecektir.

Düzenlemenin geçiş hükmü, daha önce açılmış davaları korumaktadır. 31 Temmuz 2026’dan önce belirsiz alacak davası olarak açılmış ve derdest olan davalarda HMK m.107 uygulanmaya devam edecektir. Bu davalar, maddenin yürürlükten kaldırılması nedeniyle kendiliğinden kısmi davaya dönüşmeyecek ve yalnızca kanun değişikliği sebebiyle reddedilmeyecektir.

Yeni sistem, belirsiz alacak davasını tamamen ortadan kaldırırken, alacak miktarının yargılama sırasında belirlenebildiği durumlarda davacının talebini artırabilmesine imkân tanımaktadır. Bu nedenle dava açılırken alacağın hangi usul çerçevesinde talep edileceği, talep sonucunun hangi aşamaya kadar değiştirilebileceği ve artırım hakkının nasıl kullanılacağı dava stratejisinin temel unsurları hâline gelmiştir.

Tek seferlik talep artırımı ve zamanaşımı

HMK m.109/4 uyarınca, alacağın yalnızca bir kısmının dava edildiği kısmi davalarda talep sonucu aynı dava içinde artırılabilecektir. Bu artırımın üç temel sınırı bulunmaktadır:

1. Talep artırımı bir defaya mahsus yapılabilir.
2. Artırım, tahkikat sona erinceye kadar gerçekleştirilebilir.
3. Artırım, iddianın genişletilmesi yasağına tabi değildir.

Bu düzenleme, kısmi dava bakımından talep sonucunun yargılama sırasında genişletilmesine özel bir usul imkânı getirmektedir. Ancak artırım hakkının yalnızca bir kez kullanılabilmesi, talep miktarının belirlenmesinde dikkatli hareket edilmesini zorunlu kılar. Talep sonucunun erken artırılması, daha sonra yapılan incelemelerde daha yüksek bir alacak miktarı ortaya çıktığında ikinci bir artırım imkânı bırakmayabilir.

Artırılan bölüm bakımından zamanaşımı, artırım tarihinden itibaren değil, davanın açıldığı tarihten itibaren kesilmiş sayılacaktır. Böylece davacı, kısmi dava açarken henüz talep etmediği bakiye alacak yönünden de dava tarihi esas alınarak zamanaşımı korumasından yararlanacaktır. Bununla birlikte bu sonuç, artırım hakkının sınırsız olduğu anlamına gelmez. Talep artırımının tahkikat sona ermeden ve tek seferde yapılması gerekir.

Yeni sistemde dava dilekçesinin hazırlanması, başlangıçta talep edilecek miktarın belirlenmesi ve bilirkişi incelemesinden sonra artırım zamanının tespit edilmesi özel önem taşır. Davacının, alacağın hesaplanmasına ilişkin mevcut verileri ve tahkikatın hangi aşamada bulunduğunu birlikte değerlendirmesi gerekir.

Bedensel zarar tazminatlarında faiz başlangıcı

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 55. maddesinde yapılan değişiklikle, çalışma gücünün azalması veya kaybı ile destekten yoksun kalma zararlarında faiz başlangıcı, kazancın bilinebilir olup olmamasına göre iki ayrı döneme bağlanmıştır.

Zarar görenin veya destek verenin kazancının bilindiği döneme ilişkin hesaplanan tazminat tutarına, haksız fiil veya zarar doğuran olay tarihinden itibaren kanuni faiz uygulanacaktır. Buna karşılık kazancın bilinemediği ve geleceğe yönelik döneme ilişkin hesaplanan tazminat tutarında faiz, karar tarihinden itibaren işletilecektir.

Bu ayrım, tazminat hesabının dayandığı dönem ile faiz başlangıcı arasında doğrudan bağlantı kurmaktadır. Kazancın bilindiği döneme ilişkin zarar kalemi bakımından olay tarihi esas alınırken, kazancın belirlenemediği dönem için karar tarihi esas alınacaktır. Böylece aynı tazminat dosyasında farklı zarar kalemleri bakımından farklı faiz başlangıçları uygulanabilecektir.

Kanun ayrıca, tahkikat başlamadan önce ifa amacıyla yapılan ödemelerin tazminattan oransal olarak mahsup edilmesini öngörmektedir. Mahsup, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminat miktarı esas alınarak yapılacaktır. Bu değişiklik yalnızca 31 Temmuz 2026’dan sonra meydana gelen haksız fiil veya zarar doğuran olaylara uygulanacaktır. Bu tarihten önce gerçekleşen olaylarda önceki hükümler geçerliliğini koruyacaktır.

Reeskont oranına bağlı kanuni faiz

3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’un 1. maddesi, sözleşmeyle faiz oranının belirlenmediği hâllerde uygulanacak kanuni faizin hesaplanma yöntemini değiştirmiştir. Yeni sistemde kanuni faiz sabit bir oran üzerinden değil, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranı esas alınarak hesaplanacaktır.

Yılın ilk yarısında uygulanacak kanuni faiz, TCMB’nin önceki yılın 31 Aralık günü uyguladığı reeskont oranının yüzde 80’i üzerinden belirlenecektir. 30 Haziran günü açıklanan reeskont oranı ile önceki yılın 31 Aralık günündeki oran arasındaki fark beş puan veya daha fazla ise, yılın ikinci yarısında 30 Haziran günü belirlenen reeskont oranının yüzde 80’i uygulanacaktır.

Bu yöntem, kanuni faiz oranını ekonomik göstergelerdeki değişime bağlamaktadır. Oranın belirlenmesinde her yılın 31 Aralık tarihi temel alınacak; belirli şartların gerçekleşmesi hâlinde yılın ikinci yarısı için ayrıca güncelleme yapılacaktır. Sözleşmeyle faiz oranının kararlaştırıldığı hâller ise bu düzenlemenin kapsamındaki sözleşmesel faiz belirleme meselesinden ayrıdır.

Değişiklik, Anayasa Mahkemesinin kanuni faize ilişkin iptal kararının ardından kabul edilmiştir:

(Anayasa Mahkemesi, E. 2024/24, K. 2025/164)

Bu karar, sözleşmeden doğmayan borçlarda sabit kanuni faiz oranının alacağın değerini koruyup korumadığını anayasal mülkiyet hakkı bakımından değerlendirmiştir. 7589 sayılı Kanun ise kanuni faizin hesaplanmasını reeskont oranına bağlayan yeni yöntemi getirerek sabit oran yerine değişken bir hesaplama modeli oluşturmuştur.

Ceza Hukukunda HAGB ve Hesap Kullandırma Düzenlemesi

TCK m.158 kapsamında sınırlı iştirak ve yarı oranında ceza indirimi

TCK m.157 ve m.158 kapsamındaki dolandırıcılık suçlarına iştirak bakımından getirilen yeni düzenleme, failin katkısının yalnızca belirli bir ödeme aracının veya hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgi ve araçların temin edilmesiyle sınırlı kaldığı hâlleri hedeflemektedir. TCK m.158/4 uyarınca banka hesabı, kredi kartı, banka veya aracı kurum hesabı, ödeme hizmeti sağlayıcısı ya da kripto varlık hizmet sağlayıcısı nezdindeki hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgi veya araçları başkasına vermekten ibaret kalan iştirakçinin cezası yarı oranında indirilecektir.

İndirim, hesap veya kart bilgisinin verilmiş olmasına bağlı otomatik bir sonuç değildir. Failin dolandırıcılık eylemine katkısının yalnızca bu bilgi veya aracın sağlanmasıyla sınırlı olup olmadığı belirlenmelidir. Mağdurla iletişim kuran, suç senaryosunu yöneten, para hareketlerini gerçekleştiren, parayı çeken veya aktaran kişinin katkısı, salt hesap ya da ödeme aracı temini kapsamında değerlendirilemez. Bu nedenle iştirak biçiminin belirlenmesinde hesabın kullanım şekli, para hareketleri ve failin diğer kişilerle iletişimi birlikte incelenmelidir.

Düzenleme, dolandırıcılık suçuna ilişkin sorumluluğu ortadan kaldıran bir af veya cezasızlık hükmü değildir. Sadece kanunda belirtilen sınırlı iştirak biçimi bakımından uygulanacak özel bir ceza indirimi öngörmektedir. Failin kendisine veya başkasına haksız menfaat sağlamak amacıyla hareket etmesi ve katkısının ödeme aracını ya da hesabı kullanılabilir hâle getirmekle sınırlı olması gerekir.

İştirak niteliğinin somut olay üzerinden belirlenmesi, düzenlemenin uygulanmasında temel noktadır. Nitekim verilen yargı kararlarında hesap veya banka kartı temin eden kişilerin bazı olaylarda müşterek fail, bazı olaylarda ise yardım eden olarak kabul edildiği görülmektedir:

(Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 2023/214 E., 2023/263 K.)

Bu karar, hesap veya kart sağlama fiilinin tek başına değerlendirilmediğini; para çekme ve pay karşılığında aktarma gibi ek davranışların iştirak biçimini ağırlaştırabildiğini göstermektedir. Buna karşılık katkının suçun icrasını kolaylaştıran yardım niteliğinde kaldığı durumlarda farklı bir hukuki nitelendirme yapılmıştır:

(Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 2023/2909 E., 2023/6665 K.)

Bu içtihatlar, TCK m.158/4 bakımından yapılacak değerlendirmenin şekli olarak hesabın kullandırılıp kullandırılmadığına değil, failin suç üzerindeki hâkimiyetine ve somut katkısına dayanacağını ortaya koymaktadır.

Kesinleşmemiş ve infaz aşamasındaki dosyalara etkisi

Yeni ceza indiriminin uygulanmasında dosyanın bulunduğu usul aşaması belirleyicidir. Hüküm verilmiş olmakla birlikte kanun yolu incelemesi devam eden dosyalarda, sanığın TCK m.158/4 kapsamındaki sınırlı iştirak koşullarını taşıyıp taşımadığı yeniden değerlendirilir. İştirakin yalnızca hesap veya ödeme aracı sağlanmasıyla sınırlı olduğu belirlenirse, yeni hüküm lehe sonuç doğuracak şekilde uygulanabilir.

Kanun yolu aşamasındaki dosyalarda gerekli değerlendirme yapılabilmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine ilişkin geçiş hükümleri öngörülmüştür. Bu aşamada mahkeme, sanığın eyleminin kapsamını, haksız menfaat amacını ve dolandırıcılık fiiline katkısının niteliğini incelemelidir. Sadece hesabın sanık adına kayıtlı olması veya hesabın işlemde kullanılması, yarı oranındaki indirimin uygulanması için yeterli değildir.

İnfaz aşamasındaki kesinleşmiş dosyalar bakımından ise özel bir etkin pişmanlık imkânı düzenlenmiştir. Hakkında TCK m.168 uygulanmamış olan ve yeni düzenleme kapsamında kalan hükümlü, mahkemenin ihtarından itibaren 6 ay içinde mağdurun zararını tamamen giderirse TCK m.168/2 hükümlerinden yararlanabilecektir. Zararın tamamen giderilmesi, aynen geri verme veya tazmin suretiyle gerçekleştirilebilir.

Bu özel imkân, zarar tamamen giderilmeden infazın ertelenmesine veya durdurulmasına dayanak oluşturmaz. Ayrıca mağdur zararının kısmen karşılanması, kanunda belirtilen tamamen giderme koşulunu karşılamaz. Birden fazla mağdurun bulunduğu dosyalarda her bir mağdur yönünden zararın tamamen giderilip giderilmediği ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Uygulanacak indirim veya etkin pişmanlık bakımından hükümlünün yalnızca hesabını kullandırmış olması değil, dosyadaki tüm maddi vakıalar ve iştirak biçimi esas alınır.

HAGB şartları, denetim süresi ve kanun yolları

CMK m.231 yeniden düzenlenerek hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin şartlar ve kanun yolları yeniden belirlenmiştir. HAGB, sanığa verilen cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis cezası ya da adli para cezası olması hâlinde gündeme gelebilir. Bunun yanında sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması, yeniden suç işlemeyeceği yönünde mahkemede kanaat oluşması ve mağdurun veya kamunun uğradığı zararın giderilmesi gerekir.

Zararın derhâl giderilemediği hâllerde, zararın denetim süresi içinde aylık taksitlerle tamamen ödenmesi şartıyla HAGB kararı verilebilir. HAGB kararı verilmesi mahkeme açısından otomatik bir zorunluluk oluşturmaz. Hüküm açıklanmadığı için HAGB beraat anlamına gelmez; müsadereye ilişkin hükümler saklı kalmak üzere hüküm sanık bakımından hukuki sonuç doğurmaz.

HAGB kararı verilen sanık 5 yıl denetim süresine tabi tutulur. Bu süre içinde kasten yeni bir suç işlenmemesi ve belirlenen yükümlülüklere uyulması hâlinde açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak davanın düşmesine karar verilir. Kasten yeni suç işlenmesi veya denetimli serbestlik yükümlülüklerine aykırı davranılması hâlinde mahkeme hükmü açıklar. Yükümlülüklerini yerine getiremeyen sanığın durumu ayrıca değerlendirilerek cezanın belirli bir kısmının infaz edilmemesine, şartları varsa hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırıma çevrilmesine karar verilebilir.

HAGB kararlarına karşı, CMK m.272’nin üçüncü fıkrası saklı kalmak üzere istinaf yoluna başvurulabilir. İstinaf incelemesi yalnızca HAGB şartlarıyla sınırlı değildir; usule ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar da incelenebilir. Bölge adliye mahkemesi kararları bakımından kanuni şartlar çerçevesinde temyiz yolu da uygulanır.

HAGB kurumuna ilişkin anayasal denetim sürecinde verilen kararlar, yeni düzenlemenin arka planını oluşturmaktadır:

(Anayasa Mahkemesi, E. 2022/120, K. 2023/107, RG 1/8/2023)

İptalin ardından 7499 sayılı Kanun’un 15. maddesiyle CMK m.231 yeniden düzenlenmiş; ancak bu defa da maddenin 5 ila 14. fıkraları Anayasa Mahkemesi önüne taşınmıştır:

(Anayasa Mahkemesi, E. 2024/98 – RG 31/12/2025)

7589 sayılı Kanun’un 15. maddesi, bu iki iptal kararının ardından CMK m.231/5-14 hükümlerini yeniden kaleme almıştır. Resmî Gazete’de yayımlanan metne göre yeni düzenlemenin öne çıkan yönleri şunlardır:

• Rıza şartı aranmamaktadır. Önceki düzenlemede yer alan, sanığın HAGB’yi kabul etmemesi hâlinde karar verilememesine ilişkin şart yeni metinde bulunmamaktadır.
• Mağdur zararının giderilmesi esastır. Zarar; aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmelidir. Derhâl giderilemeyen zarar için denetim süresi içinde aylık taksit imkânı tanınmıştır.
• Hapis cezası ertelenemez. HAGB kararı verilen hükümde hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli ise seçenek yaptırımlara çevrilemez.
• Denetim süresinde dava zamanaşımı durur. Denetimli serbestlik tedbirleri en fazla bir yıl için uygulanabilir.
• İstisna getirilmiştir. İşkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlarda HAGB uygulanamaz.
• Kanun yolu açıktır. İstinaf ve temyiz incelemesinde usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar denetlenir; HAGB kararları bu amaçla özel bir sisteme kaydedilir ve kayıtlar yalnızca soruşturma veya kovuşturma bağlantısıyla kullanılabilir.

İcra Satışlarında ve Ortaklığın Giderilmesinde Yeni Dönem

Mirasçılar arasında yapılacak ilk artırma

7589 sayılı Kanun’un 1. maddesiyle İcra ve İflâs Kanunu’nun 114. maddesine eklenen hüküm, kamuoyunda en çok ilgi gören düzenlemelerden biridir. Tüm maliklerin taşınmazı miras yoluyla edindiği ve mirasçılar dışında üçüncü kişilerin mülkiyet hakkının bulunmadığı hâllerde ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilirse, yapılacak açık artırmada birinci artırma yalnızca malik olan mirasçılar arasında yapılır. Bu usul bir defaya mahsus uygulanır.

Düzenlemenin pratik sonucu şudur: Kardeşlerin paylaşım konusunda anlaşamadığı ve evin satışına karar verildiği durumda, ilk artırmaya dışarıdan kişiler katılamayacak; taşınmaz önce mirasçılara teklif edilecektir. Mirasçılar arasındaki bu ilk artırmada teklif, taşınmazın muhammen kıymetinin yüzde yüzünü ve masrafları karşılamak durumundadır. Mirasçılar arasından alıcı çıkmazsa ikinci artırma herkese açık olarak yapılır; ikinci artırmada yüzde elli ölçütü uygulanır.

Uygulamada tartışılacak başlıca husus, “tüm maliklerin miras yoluyla edinmiş olması” şartının kapsamıdır. Yayımlanan ilk yorumlarda, kadastro sırasında mirasçılar adına tescil edilen veya mahkeme kararıyla miras payı kazanılan taşınmazların da kapsama girebileceği; buna karşılık maliklerden birinin dahi payını miras dışında bir yolla (örneğin satın alma) edinmiş olması hâlinde özel artırma usulünün uygulanmayacağı görüşü ileri sürülmektedir. Bu konuda yerleşik bir içtihat oluşana kadar somut dosyada tapu kaydındaki edinme sebeplerinin ayrıca incelenmesi yerinde olacaktır.

Teminat, ihale bedelinin yatırılmaması ve idari para cezası

Aynı madde, icra satışlarında teminat ve ihale alıcısının yükümlülüklerine ilişkin düzenlemeler de getirmektedir:

• Satış isteyen ve artırmaya katılmak isteyen alacaklı, artırma süresinin bitiminden önceki iş günü mesai bitimine kadar icra dairesine başvurursa, alacağının teminatı karşıladığı miktar kadar teminat vermeyecektir. Açık artırmalarda Hazine teminat göstermekten muaf tutulmuştur.
• Elektronik satış portalında verilecek tekliflerin; haczedilen malın muhammen kıymetinin yüzde ellisini, ortaklığın satış suretiyle giderilmesinde mirasçılar arasındaki ilk artırmada ise muhammen kıymetin yüzde yüzünü, ikinci artırmada yüzde ellisi ile rüçhanlı alacakların toplamından hangisi fazlaysa onu ve ayrıca paraya çevirme ve paylaştırma masraflarını geçmesi gerekir.
• En yüksek teklifi verip ihale bedelini süresinde yatırmayan alıcının teminatı iade edilmez; satış masrafları mahsup edildikten sonra kalan tutar hak sahiplerine, ortaklığın giderilmesinde ise paydaşlara payları oranında ödenir. İhale bedelini yatırmayanın paydaş olması hâlinde alınan teminatın tamamı diğer pay sahiplerine verilir.
• Ayrıca ihale bedelini süresinde yatırmayan alıcıya, teklif ettiği bedelin yüzde beşi oranında idari para cezası verilir; bu ceza 6183 sayılı Kanun hükümleri uyarınca tahsil edilir.

Yeni teminat ve ceza mekanizması, özellikle ciddi olmayan veya ihaleyi sürüncemede bırakma amacı taşıyan tekliflerin önüne geçmeyi amaçlamaktadır. Ortaklığın giderilmesi davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurma zorunluluğunun (6325 sayılı Kanun m.18/B) devam ettiği de hatırda tutulmalıdır.

Geçiş hükmü

İİK m.114’te yapılan değişiklikler, 31 Temmuz 2026 tarihinden önce ilanı yapılmış açık artırmalar hakkında uygulanmaz. Bu artırmalarda değişiklikten önceki hükümler uygulanmaya devam eder.

İdari Yargıda Tek Hâkim ve Kanun Yolu Değişiklikleri

Tek hâkimle görülecek davaların genişletilmesi

2576 sayılı Kanun’un 7. maddesi değiştirilerek idare ve vergi mahkemelerinde tek hâkimle çözümlenecek davaların kapsamı genişletilmiştir. Düzenleyici işlemlere karşı açılanlar hariç olmak üzere, konusu 486.000 TL’yi aşmayan iptal ve tam yargı davaları tek hâkimle karara bağlanacaktır. Bunun yanında şu uyuşmazlıklar da tek hâkimle görülecektir:

• İlköğretim, ortaöğretim ve yükseköğretim öğrencileri hakkında tesis edilen, uzaklaştırma ve ilişik kesme sonucunu doğuranlar hariç disiplin cezaları ile sınıf geçme, not tespiti, yurt, kredi ve burs işlemlerine karşı açılan davalar,
• Kamu görevlileri hakkında tesis edilen geçici görevlendirme, yolluk, lojman ve izin işlemlerine karşı açılan davalar,
• Kamu görevlilerine verilen uyarma cezasına karşı açılan davalar,
• Mesleki faaliyeti geçici veya sürekli engelleyenler hariç olmak üzere, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının üyelerine verdiği disiplin cezalarına karşı açılan davalar,
• 2022 sayılı Kanun’un uygulanmasından doğan davalar.

Bu değişiklik, kanunun yürürlüğe girdiği 31 Temmuz 2026 tarihinden sonra açılan davalar bakımından uygulanır.

İYUK m.45: istinaf incelemesinde bölge idare mahkemesinin yetkileri

İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesinde yapılan değişiklikle bölge idare mahkemesinin istinaf incelemesindeki yetkileri genişletilmiştir. Bölge idare mahkemesi; ilk derece kararını hukuka uygun bulursa, kararın sonucunu doğru ancak gerekçesini yanlış veya eksik bulursa gerekçeyi değiştirerek ya da karardaki maddi yanlışlıkları düzelterek istinaf başvurusunu reddedebilecektir.

Kararın kaldırılarak dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilebileceği hâller ise sınırlı biçimde sayılmıştır: ilk inceleme üzerine verilen kararlar ile usule ilişkin diğer nihai kararlara karşı yapılan başvurunun haklı bulunması; davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme ya da reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılması; dilekçenin reddi gerekirken karar verilmesi; dosyanın eksik veya yanlış hasımla tekemmül ettirilmesi; talep hakkında karar verilmemesi veya eksik hükümle karar verilmesi; gerekli keşif veya bilirkişi incelemesinin yaptırılmaması; zorunlu duruşmanın yapılmamış olması. Bu sayılan hâller dışında kaldırma ve geri gönderme kararı verilemez.

Önemli bir yenilik olarak, bölge idare mahkemesi keşif veya bilirkişi incelemesi ile duruşma eksikliklerini dosyayı geri göndermeden kendisi giderebilecektir. Bu, yargılamanın uzamasını önlemeyi amaçlayan bir usul ekonomisi tercihidir.

İYUK m.46: Danıştay’da temyiz

İYUK m.46 uyarınca, birinci fıkra kapsamında olmayan davalarda bölge idare mahkemesinin istinaf incelemesinde ilk derece kararını kaldırması üzerine yeniden verdiği kararlar, tebliğinden itibaren otuz gün içinde Danıştay’da temyiz edilebilecektir. Ancak aşağıdaki dava ve işlerde kaldırma kararı üzerine yeniden karar verilmiş olsa dahi temyiz yoluna başvurulamayacaktır:

• İdare ve vergi mahkemelerinde tek hâkimle görülen davalar,
• 4081 sayılı Çiftçi Mallarının Korunması Hakkında Kanun’un uygulanmasından kaynaklanan davalar,
• 3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun’un uygulanmasından kaynaklanan davalar,
• 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun uygulanmasından kaynaklanan davalar,
• Temyiz sınırının altında kalan davalarda, bölge idare mahkemesinin yeniden verdiği karar ile ilk derece mahkemesi kararı arasındaki farkın, İYUK m.45’te belirtilen parasal sınırı (2026 yılı için 55.000 TL) geçmediği kararlar,
• Yalnızca vekâlet ücreti ve yargılama giderlerine ilişkin kararlar.

Bu hüküm, yürürlüğe girdiği tarihten sonra bölge idare mahkemelerince verilen kararlara uygulanır; daha önce verilen kararlarda önceki hükümler geçerlidir.

Danıştay Kanunu geçici m.27

2575 sayılı Danıştay Kanunu’nun geçici 27. maddesinde yer alan “on yıl” ibaresi “on dört yıl” olarak değiştirilmiş ve ilgili fıkra hükümlerinin 23/7/2030 tarihine kadar uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır. Daire sayısının azaltılmasına ve boşalan üyelikler için seçim yapılmasına ilişkin süreleri uzatan bu düzenleme, yukarıda belirtildiği üzere 23 Temmuz 2026 tarihinden geçerli sayılmıştır.

Ceza Muhakemesinde Diğer Değişiklikler

Kaçak sanık (CMK m.247)

Kaçak sanık hakkında kovuşturma yapılabilmekle birlikte, daha önce sorgusu yapılmamışsa hakkında mahkûmiyet veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez. Düzenlemenin yeni yönü, güvenlik tedbirine karar verilmesi hâlinde kaçak sanığın veya müdafiinin, savunma hakkını kullanmak istediğini belirterek yargılamanın yenilenmesini talep edebilmesidir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itirazı (CMK m.308)

Yargıtay ceza dairelerinin yargı yeri belirlenmesi ve görevsizlik kararları hariç tüm kararlarına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, re’sen veya istem üzerine, dosyanın kendisine teslim edildiği tarihten itibaren üç ay içinde Ceza Genel Kuruluna itiraz edebilecektir. Sanık lehine itirazda süre aranmaz. İstem; sanık veya sanık adına kanun yoluna başvurma hakkı olanlar ile katılan, katılma isteği karara bağlanmamış veya katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş kişiler tarafından yapılabilir. Düzenleme, yürürlükten sonra Başsavcılığa teslim edilen dosyalara uygulanır.

Genetik inceleme sonuçları (CMK m.80)

Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda genetik (moleküler) inceleme sonuçlarının kaydı, saklanması ve imhası ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir. İnceleme sonuçları kimlik bilgilerinden arındırılmış şekilde özel bir sisteme kaydedilir. Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz süresinin dolması, beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararının kesinleşmesi gibi hâllerde veriler derhâl, diğer hâllerde mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren yirmi yıl geçmesiyle Cumhuriyet savcısı huzurunda yok edilir. Bilgisi kaydedilen kişi, saklamayı gerektiren amacın ortadan kalkması veya haklı bir neden bulunması hâlinde silinmesini talep edebilir.

Hukuk Yargılamasında Diğer Usul Değişiklikleri

Duruşmalar arasındaki süre (HMK m.147)

Duruşmalar arasındaki süre üç aydan daha uzun olamaz. Bilirkişi incelemesinin uzaması veya istinabe yoluyla tahkikat işlemlerinin yürütülmesi gibi zorunlu hâllerde hâkim, gerekçesini belirterek daha uzun bir süre belirleyebilir.

Elektronik duruşmada imza (HMK m.149)

Ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla bulundukları yerden duruşmaya katılmasına karar verilenler hakkında, ikrar, yemin edası, davanın geri alınmasına muvafakat, davadan feragat, davayı kabul ve sulh olma hâlleri hariç, elle atılan imzaya ilişkin hükümler uygulanmayacaktır. Bu düzenleme 31 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girecektir.

Davaların birleştirilmesi ve ayrılması (HMK m.166 ve m.168)

Anayasa Mahkemesi iptal kararları doğrultusunda HMK m.166 uyarınca ilk davanın açıldığı mahkeme, birleştirme kararının kesinleşmesinden itibaren bu kararla bağlı olacaktır. HMK m.168’de ise aynı yargı çevresinde yer alan aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerindeki davalar yönünden verilen birleştirme kararına karşı yalnızca istinaf yoluna başvurulabilmesi; ayırma kararlarına karşı istinaf, bölge adliye mahkemelerinin birleştirme ve ayırma kararlarına karşı ise temyiz yoluna ancak hükümle birlikte gidilebilmesi öngörülmüştür.

İstinaf sonrası temyiz (HMK m.362)

Bölge adliye mahkemesinin istinaf başvurusunu kısmen veya tamamen kabul ederek yeniden esas hakkında verdiği kararın kabul edilen ya da reddedilen kısmı, miktar veya değer itibarıyla HMK m.341/2’deki parasal sınırın üzerindeyse temyiz edilebilecektir. Temyiz sınırının altında kalan kararlarda, yeniden verilen karar ile ilk derece mahkemesi kararı arasındaki fark bu parasal sınırı geçmiyorsa veya karar yalnızca yargılama gideri ya da vekâlet ücretine ilişkinse temyiz yoluna başvurulamaz.

Noterlik ve Vesayet Satışlarında Elektronik Ortam

Noterlik evrakının elektronik gönderimi (Noterlik Kanunu m.55)

Mahkeme, sulh ceza hâkimliği, Cumhuriyet başsavcılığı veya soruşturmaya yetkili kılınan resmî daire noterlik evrakının onaylı örneğini istediğinde, noter evrakın aslını elektronik ortamda tarayıp güvenli elektronik imzayla imzalamak suretiyle oluşturduğu onaylı örneği ilgili mercie elektronik ortamda gönderecektir. Evrakın aslının istenmesi hâlinde noter, onaylı örneği aslının yerinde saklar ve aslı ilgili mercie gönderir. Bu işlemler için yevmiye numarası verilmez; posta ve belirli yol masrafları hariç harç, vergi veya değerli kâğıt ücreti dâhil herhangi bir ücret alınmaz.

Vesayet altındaki kişilerin mallarının satışı (TMK m.440 ve m.444)

Vesayet makamı tarafından satışına karar verilen taşınır ve taşınmazlar, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi’ne (UYAP) entegre elektronik satış portalında açık artırmayla satılacaktır. Taşınmazlar bakımından ihale vesayet makamının onamasıyla tamamlanır ve onama kararının ihale gününden itibaren on gün içinde verilmesi gerekir. Bu düzenlemeler 31 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girecektir; yürürlük tarihinden önce ilanı yapılmış artırmalarda önceki hükümler uygulanmaya devam eder.

Yargı Teşkilatına İlişkin Düzenlemeler

• Adli Tıp Kurumu (2659 sayılı Kanun m.26): Adli tıp ihtisas kurulu başkan ve üyeliğine atanmak için tıpta veya diş hekimliğinde uzmanlık belgesi ya da alanında doktora derecesi aranmaktadır. Başkan ve üyeler ile adli tıp grup başkanları ve ihtisas dairesi başkanlarının görev süresi dört yıldır. Geçiş hükmüne göre yürürlük tarihi itibarıyla dört yıl veya daha uzun süre görev yapanların görevi sona erer; dört yıldan az görev yapanlar kalan süreyi tamamlar. Görevi sona erenler, yerlerine atama yapılıncaya kadar görevlerine devam eder.
• Hâkim ve savcı yardımcıları (2802 sayılı Kanun m.10): Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda, Türkiye Adalet Akademisince verilecek eğitimin konuları ile yazılı ve sözlü sınavların temel usul ve esasları kanun düzeyinde belirlenmiştir. Yazılı sınav yüz tam puan üzerinden değerlendirilir; sözlü sınavda dört ölçüt yirmibeşer puan üzerinden puanlanır. Mazeret nedeniyle sınava katılamayanlar, mazeretin ortadan kalktığı günden itibaren en geç beş iş günü içinde Akademiye bildirimde bulunur.
• Disiplin (2802 sayılı Kanun m.63): Mesleğin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurmak, hâkim ve savcılar bakımından uyarma cezasını gerektiren fiiller arasına alınmıştır.

Yürürlük ve Geçiş Tablosu

Aşağıdaki tablo, yazıda ele alınan başlıca düzenlemelerin yürürlük tarihlerini ve geçiş kriterlerini özetlemektedir.

Sonuç ve Uygulama İçin Kontrol Listesi

7589 sayılı Kanun, tek başına bir af veya infaz paketi değildir; yargılamanın nasıl yürütüleceğine, hangi usul yollarının açık kalacağına ve alacakların nasıl tahsil edileceğine ilişkin pek çok teknik değişiklik içermektedir. Vatandaşlar ve uygulayıcılar bakımından en büyük risk, yeni hükmün her dosyaya uygulanacağının veya hiç uygulanmayacağının varsayılmasıdır. Her değişiklik için ayrı bir tarih kriteri bulunduğundan, dosya bazında şu soruların sorulması gerekir:

1. Alacak davası açılacaksa: Belirsiz alacak davası artık açılamadığına göre, kısmi dava miktarı ve tek seferlik artırım zamanı baştan planlanmış mı? Zamanaşımı bakımından dava tarihi esas alınacağı için bakiye alacak risk altında mı?
2. Tazminat dosyasında: Haksız fiil veya zarar doğuran olay 31.07.2026’dan önce mi, sonra mı gerçekleşti? Kazancın bilindiği ve bilinmediği dönemler için faiz başlangıçları ayrı hesaplandı mı? Peşin ödemeler oransal mahsup bakımından değerlendirildi mi?
3. Sözleşmesiz faiz alacaklarında: Faiz, reeskont oranına bağlı yeni rejime göre mi hesaplanacak? Hesaplamada ilgili dönemin TCMB oranı ve yılın ikinci yarısı için güncelleme koşulu kontrol edilmeli; bazı yayınlarda 31.07.2026 itibarıyla yıllık yüzde 31’lik oranın uygulandığı belirtilmektedir, ancak güncel oran resmî kaynaklardan teyit edilmelidir.
4. Miras kalan taşınmazda ortaklığın giderilmesi satışında: Artırma ilanı 31.07.2026’dan sonra mı yapıldı? Tüm malikler payını miras yoluyla mı edindi? Teminat ve ihale bedelini yatırmama sonuçları teklif verecek kişilere anlatıldı mı?
5. Dolandırıcılık dosyalarında: Sanığın katkısı yalnızca hesap, kart veya ödeme aracı bilgisinin verilmesiyle mi sınırlı? Para çekme, aktarma, mağdurla iletişim gibi ek davranışlar var mı? Dosya hangi usul aşamasında; infazdaki hükümlü için 6 aylık zarar giderme süresi işliyor mu?
6. HAGB değerlendirmesinde: Mağdur zararı tamamen giderildi veya taksit planı sunuldu mu? İstinaf yolu ve süreleri takip edildi mi?
7. İdari davalarda: Dava 31.07.2026’dan sonra mı açıldı ve konu tek hâkim kapsamında mı? Bölge idare mahkemesi kararı hangi tarihte verildi ve Danıştay temyiz yolu açık mı?
8. Vesayet ve e-duruşma işlemlerinde: 31.10.2026 tarihli yürürlük ve ilan tarihi kriteri gözetildi mi?

Yeni düzenlemelerin birçoğu henüz yargı içtihadıyla şekillenmemiştir. Bu nedenle özellikle mirasçılar arası artırmanın kapsamı, kısmi davada artırım hakkının sınırları ve HAGB’de yeni şartların uygulanışı konusunda ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri ve Yargıtay uygulamasının yakından izlenmesi gerekmektedir.