15 Yaş Altı Sosyal Medya Yasağı: Platformların Yaş Doğrulama Yükümlülüğü ve Ailelerin Hukuki Durumu

1 Kasım 2026'dan itibaren Türkiye'de 15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal ağ hizmeti sunulamıyor. Yükümlülük çocuklara veya ailelere değil, platformlara ait. Yazıda yasağın kanuni dayanağını, e-Devlet yaş doğrulama belirtecinin nasıl işlediğini, 15-18 yaş hesaplarına getirilen gizlilik ve profilleme kısıtlamalarını, mevcut hesaplar için 31 Mart 2027 son tarihini ve platformlara yönelik idari yaptırımları kaynak metinler üzerinden ele alıyoruz. Ailelerin cezai sorumluluğu olup olmadığı, iptal davasının durumu ve pratikte dikkat edilecekler de yer alıyor.

Yasağın Kanuni Dayanağı, Yürürlük Tarihi ve Kapsamı

1 Kasım 2026'dan itibaren Türkiye'den erişilebilen sosyal ağ sağlayıcıları 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamaz. Bu yasak, 5651 sayılı İnternet Kanunu'nun ek 4. maddesinin 7. fıkrasında düzenlenmiştir. Hükmün yürürlüğe girdiği tarih ile kapsamı, yasanın Resmî Gazete'de yayımlandığı güne ve sosyal ağ sağlayıcı tanımına bağlıdır.

7578 Sayılı Kanun M.22 ve 5651 Sayılı Kanun Ek M.4/7 Değişikliği

Yasağın kanuni dayanağı, 7578 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 22. maddesidir. Kanun 22 Nisan 2026'da Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabul edilmiş, 1 Mayıs 2026 tarihli ve 33240 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.

Yeni düzenlenen 5651 sayılı Kanun ek m.4/7, sosyal ağ sağlayıcısına üç yükümlülük vermektedir:

• Sağlayıcı, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamaz.
• Sağlayıcı, bu yasağa uymak için yaş doğrulama dâhil gerekli tedbirlerin tamamını almakla yükümlüdür.
• Sağlayıcı, 15 yaşını doldurmuş çocuklara çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet sunar.

Hükmün muhatapları platformlardır. Yasağa aykırı davranan çocuğa veya ebeveyne, bu fıkradan doğan bir suç tipi ya da yaptırım öngörülmemiştir. Yükümlülüğün tek muhatabı sosyal ağ sağlayıcısı olarak belirlenmiştir.

Aynı düzenleme yalnızca yaş sınırını içermez. 7578 sayılı Kanun m.22 ile 5651 sayılı Kanun'un ek 4. maddesine eklenen 20. fıkra, ebeveyn kontrol araçlarının asgari kapsamını doğrudan kanun seviyesinde belirler. Yeni ek m.4/21 uyarınca sosyal ağ sağlayıcısı aldatıcı reklamları engelleyici tedbirleri almakla yükümlü kılınmıştır. Ek m.4/22 ise Türkiye'den günlük erişimi on milyondan fazla olan sağlayıcılar bakımından, 5651 sayılı Kanunu m.8/A kapsamındaki gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde verilen kararların derhâl ve en geç bir saat içinde uygulanmasını şart koşar. Bu üç yükümlülük yaş doğrulama rejiminden hukuken ayrıdır.

Kanun metni, yaş doğrulamanın teknik yöntemini düzenlemez. Yalnızca beyan edilen doğum tarihine dayanan bir uygulamanın yasağı karşılayıp karşılamadığına dair açık bir hüküm de yoktur. Bu esaslar uygulama düzenlemesine bırakılmıştır.

Uygulama Yönetmeliği ve Yürürlük Takvimi

7578 sayılı Kanun'un 27. maddesi, yürürlük tarihini kademelendirir. Kanun m.27/1-a uyarınca 22. ve 23. maddeler yayımından altı ay sonra yürürlüğe girer. Yayım tarihi 1 Mayıs 2026 olduğuna göre yasak 1 Kasım 2026'da fiilen başlamıştır.

Aynı madde uyarınca düzenlemeden doğan mecburiyetlerin 16 Eylül 2026 itibarıyla henüz yürürlükte olmadığı açıktır. Kanun koyucu bu altı aylık süreyi yaş doğrulama altyapısı, çocuk hesabının ayrıştırılması ve ebeveyn kontrol araçlarının teknik hazırlığı için geçiş dönemi olarak bırakmıştır.

Usul ve esaslar, 10 Ekim 2026 tarihli ve 33396 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı yönetmeliğiyle belirlenmiştir: Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik. Yönetmelik ek 4. maddenin 7, 20 ve 25. fıkralarına dayanılarak çıkarılmış, yürütümü Siber Güvenlik Başkanı'na verilmiştir. Yönetmeliğin 13. maddesi uyarınca kendisi de 1 Kasım 2026'da yürürlüğe girmiştir.

Takvim bakımından dört tarih ayırt edilmelidir:

• 22 Nisan 2026: 7578 sayılı Kanun'un kabul tarihi.
• 1 Mayıs 2026: Kanun'un Resmî Gazete'de yayımlandığı tarih (sayı 33240).
• 10 Ekim 2026: Yönetmeliğin Resmî Gazete'de yayımlandığı tarih (sayı 33396).
• 1 Kasım 2026: yasak, yaş doğrulama yükümlülüğü ve yönetmelik hükümlerinin fiilen başladığı tarih.

Yayımdan sonraki dönemde sitelerin çoğunun yasağın 1 Kasım'da yürürlüğe girdiğini, bazılarının ise hâlihazırda "yürürlükte" olduğunu yazdığı görülmektedir. Kanun metni, yayım ile fiilî yürürlük arasındaki bu altı aylık farkı açıkça düzenlediğinden, fiilî başlangıç tarihi olarak 1 Kasım 2026 esas alınır.

Kapsam: Sosyal Ağ Sağlayıcı Tanımı ve Günlük Erişim Eşiği Yokluğu

Kapsamı, hizmet sunanın bir uygulama adı taşıyıp taşımadığı değil, 5651 sayılı Kanun m.2/1-s'deki sosyal ağ sağlayıcı tanımı belirler. Buna göre sosyal ağ sağlayıcı, sosyal etkileşim amacıyla kullanıcıların metin, görüntü, ses, konum gibi içerikleri oluşturmasına, görüntülemesine veya paylaşmasına imkân sağlayan gerçek veya tüzel kişidir.

Yönetmelik m.2, aynı tanıma bağlı kalarak kapsamı Türkiye'den erişilebilen yurt içi veya yurt dışı kaynaklı sağlayıcılar ve kullanıcılarıyla sınırlar. Yönetmelik 15 yaş kuralı bakımından günlük erişim sayısına dayalı herhangi bir eşik öngörmez. Bir platformun günlük ziyaretçi sayısı ya da kullanıcı sayısı, yasağın uygulanıp uygulanmayacağını değiştirmez.

Bu yapı, kanun metninin marka listesi yazmamasının sonucudur. Instagram, TikTok, X ve Facebook 5651'deki tanıma uyar. YouTube ve WhatsApp bakımından ise platform listesi bulunmadığından kapsam, tanıma ve Başkanlığın uygulamasına bağlıdır. WhatsApp, Telegram ve Discord'un sosyal ağ özellikleri bakımından kapsama girip girmediği bu aşamada belirsizdir. Yönetmelik m.12, uygulamada tereddütleri gidermeye Siber Güvenlik Başkanlığını yetkili kılar; Başkanlığın çıkaracağı rehberin platform sınırlarını netleştirmesi beklenmektedir.

Kapsam bir başka yönden de geniştir: Yönetmelik hükümleri, sağlayıcının merkezî yeri ya da Türkiye'de temsilcilik bulunup bulunmadığına bakılmaksızın Türkiye'den erişilebilen her sağlayıcıyı kapsar. Düzenleme, platformların Türkiye genelinde erişime kapatılması anlamına gelmez; amaç 15 yaş altı çocukların hesap oluşturmasını engellemek ve yaş kontrolünü zorunlu kılmaktır. Erişimin kısıtlanması ancak yaptırım zincirinin son halkası olarak, ayrı hükümlerde ve ayrı koşullarda gündeme gelebilecek bir sonuçtur.

Kapsam dışında kalan bir alan daha vardır: dijital oyun platformları. 7578 sayılı Kanun m.23 ile 5651 sayılı Kanun'a ayrı bir ek 5. madde eklenmiş olup oyun platformları yaş derecelendirmesi ve ebeveyn kontrol araçları bakımından ayrı bir hukuki rejime tabidir. Oyun platformlarına getirilen düzenleme 15 yaş altı için genel bir kullanım yasağı içermez; oyunların yaş sınıflandırmasına tabi tutulmasını ve ebeveyn denetimi araçlarının sunulmasını öngörür. Ek 4 ile ek 5 aynı hüküm değildir ve haberlerde oyun platformlarına ilişkin yaptırım tutarlarının sosyal ağlara da uygulanacağı yönündeki aktarımlar bu ayrımı gözetmez.

Sosyal ağ sağlayıcı kavramı işlev odaklı tanımlandığı için, mesajlaşma ve video hizmetlerinin kapsama girip girmediğini uygulama belirleyecektir. Yönetmelik m.12 uyarınca belirtecin teknik yapısını ve platformların izleyeceği süreci tanımlayan rehberi hazırlamak ve sağlayıcılarla paylaşmak Başkanlığın yetkisindedir. Kapsamın kesin sınırları, dolayısıyla, tanımla birlikte Başkanlığın yayımlayacağı rehbere göre çizilecektir.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumun değerlendirilmesi için bir avukata başvurulması önerilir.

Yaş Doğrulamanın İşleyişi ve Mevcut Hesaplar için Geçiş Süreci

Yaş doğrulaması, kimlik bilgisinin platforma aktarıldığı bir kayıt işlemi değildir. Kullanıcı, e-Devlet Kapısı üzerinden ürettiği yaş doğrulama belirtecini hesap açmak istediği platforma kendisi yükler; platform belirtecin Başkanlıkça oluşturulduğunu teyit eder ve yalnızca yaş grubunu tespit eder (Yönetmelik m.7/1). Doğrulama bu tek işlemle bitmez: platform hizmet süresince yaşı kontrol etmeye devam eder (Yönetmelik m.6/3).

E-Devlet Kapısı Üzerinden Yaş Doğrulama Belirteci

Belirteç, kullanıcının talebi üzerine Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığının sunduğu çevrimiçi hizmet aracılığıyla üretilir; hizmete e-Devlet Kapısı üzerinden kimlik doğrulaması yapılarak erişilir (Yönetmelik m.7/1). İşlem dört adımda tamamlanır:

1. Kullanıcı turkiye.gov.tr adresine veya resmî e-Devlet mobil uygulamasına giriş yapar.
2. Siber Güvenlik Başkanlığının yaş doğrulama hizmetini açar; nüfus kayıtlarındaki doğum tarihi üzerinden 15 ve 18 yaş eşiklerinin doldurulup doldurulmadığı belirlenir.
3. Yalnızca yaş grubunu gösteren belirteci üretir.
4. Belirteci, hesap açmak istediği platformun doğrulama alanına kendisi yükler; platform belirtecin Başkanlıkça oluşturulduğunu teyit eder.

Belirteçle kimlik bilgisi karşılaştırması yapılmadığı için platform, kullanıcının adını, soyadını, T.C. kimlik numarasını veya doğum tarihini öğrenmez. Platformlar, kimlik bilgilerini doğrudan almak yerine yaş şartının karşılanıp karşılanmadığını öğrenir. Belirteç, yaş doğrulama amacı dışında kullanılamaz (Yönetmelik m.7/1-ç). Türkiye'de taşıdığı belirteci bir başka amaçla işleyen sağlayıcı, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında ayrıca sorumlu olur. Yönetmelik m.7/1-d, Türkiye'de mukim olmayıp geçici olarak bulunanlar için istisnai bir yol öngörür. Bu kişiler için kimlik doğrulaması yapılmaksızın yalnızca pasaport bilgisiyle istisnai belirteç oluşturulur. Doğrulamanın 7 Kasım 2026 itibarıyla e-Devlet hizmet listelerinde görünmediği, belirtecin teknik yapısı ile platformların izleyeceği sürecin Başkanlıkça çıkarılacak rehberle (Yönetmelik m.12/1) netleşeceği bilinmektedir. Zamanlama bu nedenle iki katmanlıdır: yasak 1 Kasım 2026'da başlamıştır, ancak kullanıcı tarafındaki teknik adımlar Başkanlığın rehberiyle belirginleşecektir.

Belirtecin Kimlik Tespiti Yerine Yaş Eşiğini Göstermesi

Yönetmeliğin temel ilkelerinden biri, yaş doğrulamada kimlik tespiti yerine yalnızca yaş eşiğinin belirlenmesine imkân veren yöntemlerin kullanılmasıdır (Yönetmelik m.5/3). Belirteç iki bilgi taşır: kullanıcının 15 yaşını doldurup doldurmadığı ve doldurmuşsa 18 yaşını doldurup doldurmadığı (Yönetmelik m.7/1-b). Kullanıcı adı, ad, soyad, kimlik numarası veya kullanıcıyı üçüncü kişiler bakımından belirlenebilir kılan başka bir veri belirteçte yer almaz. Bu yapı, sistemi hesap sahibinin kimliğiyle eşleştirmeyi engeller. Platform, kullanıcının hangi yaş aralığında olduğunu öğrenmekle sınırlıdır; hesabın kime ait olduğunu belirteç üzerinden tespit edemez. Belirtecin üretimi ve doğrulanması e-Devlet tarafında gerçekleştiği için, idari makamın hangi belirtecin hangi kullanıcı tarafından üretildiğini bilmesi ve bunu platformdaki bir hesapla eşleştirme imkânı yönetmelik metninde açıklanmış değildir. Prof. Dr. Yaman Akdeniz'in DW Türkçe'ye yaptığı değerlendirmede belirttiği bu belirsizlik, belirtecin içeriğine değil üretim ve doğrulama aşamasına ilişkindir. Belirteç, bir kez üretilip kullanıldıktan sonra işlevini tamamlamış sayılmaz. Platform, doğrulanmış hesabın belirlenen yaş aralığına aykırı kullanıldığına dair makul şüphe halinde hesabı askıya alır ve ancak belirteçle yeniden doğrulama yapılırsa hesabı yeniden açar (Yönetmelik m.6/3).

Mevcut Hesaplarda 31 Mart 2027 Son Tarihi ve Doğrulanmamış Hesapların Durumu

Yönetmelik, yürürlükten önce açılmış hesapları kademeli bir geçiş rejimine bağlar. Yönetmelik geçici m.1 uyarınca yürürlükten önce açılmış ve belirteçle doğrulanmamış hesaplar, en geç 31 Mart 2027'ye kadar en az bir kez belirteçle doğrulanır. Bu tarih bir kapanma tarihi değil, doğrulamanın tamamlanması için tanınan son tarihtir. 1 Kasım 2026'da mevcut hesapların tamamı kapanmaz; platforma beş aylık bir uyum süresi bırakılmıştır. Doğrulama sonucunda hesap sahibinin 15 yaşını doldurmadığı anlaşılırsa hesap, kullanıcıya bilgi verilerek kapatılır. Hesabın verileri, itiraz yoluna başvurulmuşsa itirazın sonuçlanmasından sonra, başvurulmamışsa gecikmeksizin silinir. 15 yaşını doldurduğu anlaşılan kullanıcının hesabı açık kalır, ancak 18 yaşını doldurana kadar 8. maddedeki ayrıştırılmış hizmet kurallarına tabi olur. 15. yaş gününü dolduran kullanıcı hesap açabilir; bu hesap, 18 yaşına kadar gizlilik ve profilleme kısıtlamalarını taşımaya devam eder. Doğrulamanın sonucu tek başına kesin değildir. Yaş doğrulama sonucuna, hesabın askıya alınmasına veya kapatılmasına karşı platformun kurduğu başvuru ve itiraz mekanizmasına gidilebilir. Mekanizmanın Türkçe, ücretsiz ve erişilebilir olması, itirazların tamamen otomatik sistemlerle incelenmemesi ve anlamlı insan incelemesine tabi tutulması, itiraz sonuçlanıncaya kadar içerik ve kişisel verilerin silinmemesi zorunludur (Yönetmelik m.10). Ret kararında, karar aleyhine Siber Güvenlik Başkanlığına şikâyet ve yargı yoluna başvurulabileceği de belirtilir. Bir örnek uygulama akışı şöyledir. 2024 yılında açılmış bir Instagram hesabının sahibi, 2027 yılı Ocak ayında e-Devlet'e girip belirtecini üretir ve uygulamanın doğrulama ekranına yükler. Nüfus kayıtlarındaki doğum tarihi 15. yaş gününü henüz doldurmadığını gösteriyorsa platform kullanıcıya bilgi vererek hesabı kapatır ve verileri, itiraz edilmemişse gecikmeksizin siler. Doğum tarihi 15 yaşını doldurduğunu ve 18 yaşına ulaşmadığını gösteriyorsa hesap açık kalır, ancak gizli hesap, kapalı takipçi listesi, kısıtlı mesajlaşma ve kişiselleştirilmiş reklam yasağı derhal uygulanır. 15 yaşını doldurmuş bir yetişkinin hesabında ise belirteç bir kez doğrulanır, ek bir kısıtlama doğurmaz. Platformun hesap için öngördüğü doğrulama yöntemini belirleme ve uygulama yükümlülüğü sağlayıcıya aittir; kullanıcı belirteci yükleme dışında bir teknik işlem yapmak zorunda değildir. Platformun yasağın uygulanmasına dair kendi sitesinde yayımladığı tedbirler, kullanıcının hangi adımlarla karşılaşacağını da belirler. Yönetmelik m.8/6 uyarınca sağlayıcı aldığı tedbirleri kendi internet sitesinde yayımlamakla yükümlüdür. Hesabı kapatılan kullanıcı, verisini doğrulama öncesinde platformun veri indirme imkânlarıyla yedekleyebilir; yönetmelik yedekleme için ayrı bir süre öngörmez, yalnızca itirazın sonuçlanmasına kadar verinin korunmasını güvence altına alır. Yönetmelik, e-Devlet doğrulamasını kullanıcıya bağlı bir mekanizma olarak kurmuştur; kullanıcı belirteci üretmediği sürece platformun onun adına yaş doğrulaması yapma yetkisi bulunmaz. Bu nedenle mevcut hesaplar bakımından 31 Mart 2027, kullanıcının kendi işlemini tamamlaması gereken tarihtir. Belirteç, yalnızca 15 ve 18 yaş eşiklerini gösteren iki bilgiyle sınırlı olduğundan, işletme, hizmet ve marka hesaplarının yaş doğrulaması bakımından metin ayrı bir yöntem veya muafiyet öngörmez.

15-18 Yaş Arası Hesaplara Getirilen Ayrıştırılmış Hizmet Kısıtlamaları

15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış kullanıcı sosyal ağdan çıkarılmaz; hesabı açık kalır ve ayrıştırılmış hizmet rejimine bağlanır (Yönetmelik m.8/5). Platformun bu yaş grubunda yükümlülüğü, çocuğun yaşını, yüksek yararını, fiziksel, psikolojik ve duygusal gelişiminin korunmasını, cinsel istismar ile ticari sömürü risklerinin önlenmesini gözeterek içerik, reklam ve diğer hizmetleri farklılaştırmaktır (Yönetmelik m.8/1). Yönetmelik çocuğu, erken ergin olsa bile 18 yaşını doldurmamış kişi olarak tanımlar (Yönetmelik m.4/1-ç); evlenmeyle veya mahkeme kararıyla ergin kılınan 16-17 yaşındaki kullanıcı da ayrıştırılmış hizmet kapsamında kalır.

Varsayılan Gizli Hesap, Kapalı Takipçi Listesi ve Kısıtlı Mesajlaşma

15-18 yaş hesabı varsayılan olarak gizli açılır ve platform kullanıcıya herkese açık hesap seçeneği sunamaz (Yönetmelik m.8/5-b). Hesap sahibi gizliliği kendi tercihiyle kaldıramaz; gizlilik bu yaş grubunda varsayılan bir teknik ayar değil, sağlayıcının uymak zorunda olduğu bir sınırdır.

Takipçi ve takip edilen listeleri hesap sahibi dışındaki hiçbir hesap tarafından görülemez (Yönetmelik m.8/5-c). Mesajlaşma da tek yönlü sınırlanır: çocuğa yalnızca çocuğun takip ettiği hesaplar mesaj gönderebilir ve mesajlarda "görüldü" bilgisi gösterilmez (Yönetmelik m.8/5-ç). Takip etmediği bir hesaptan gelen mesaj bu nedenle çocuğa ulaşmaz. Platform, telefon rehberi, e-posta adres defteri ve diğer platformlardaki kişi listelerini çocuk hesabıyla senkronize edemez; kurala aykırı elde edilen veriler ve bunlardan üretilen kayıtlar gecikmeksizin silinir (Yönetmelik m.8/5-d). Çocuk hesabı başka hesaplara, başka hesaplar da çocuğa takip için önerilemez (Yönetmelik m.8/5-e). Profil fotoğrafı, paylaşımlar ve görsellerin ekran görüntüsünün alınmasını engelleyen teknik tedbirler alınır (Yönetmelik m.8/5-f).

Ebeveynin iletişim bilgilerinin hesabın oluşturulması, doğrulanması, kurtarılması, güvenliği ve ebeveyn denetimi amacıyla işlenmesi rehber senkronizasyonu sayılmaz (Yönetmelik m.8/5-d). Bu istisna, ebeveyn kontrol araçlarının çalışması için gereken kayıtların tutulmasını mümkün kılar.

Platform ayrıca yüksek düzeyde gizlilik ayarlarını varsayılan uygular, asgari düzeyde veri işler, sözleşme ve veri politikalarını çocuğun anlayabileceği biçimde sunar, içerik filtreleme ile öneri sistemi ayarlarını çocuğu zararlı içerikten koruyacak şekilde yapılandırır (Yönetmelik m.8/2-4). Aldığı tedbirleri kendi internet sitesinde yayımlamak zorundadır (Yönetmelik m.8/6).

Canlı Yayın, Sonsuz Kaydırma ve Profilleme Yasakları

Çocuk hesabında canlı yayın özelliği bulunamaz (Yönetmelik m.8/5-g). Görsel içeriklerin kaydırma, dokunma, tıklama ya da kendiliğinden art arda sunulmasını sağlayan arayüzler de yasaktır (Yönetmelik m.8/5-ğ). Uygulamada "sonsuz kaydırma" olarak anılan bu yasak yalnızca mobil uygulamayı değil, uygulama ve internet sitesi dâhil bütün arayüzleri kapsar. Platform, bağımlılık geliştirme etkisi doğurabilecek hizmetleri de bu yaş grubuna sunamaz (Yönetmelik m.8/5-a).

Reklam ve veri işleme tarafında sınır daha geniştir. Hesap davranışa göre özelleştirilemez; kişisel veriler profilleme amacıyla işlenemez ve kişiselleştirilmiş ticari reklam gösteriminde kullanılamaz (Yönetmelik m.8/5-h). Bu yasak yalnızca reklamın gösterilmesine değil, çocuğun davranışından profil üretilmesine de uzanır.

Somut bir örnek: 2025 yılında açılmış, 16 yaşındaki bir kullanıcıya ait TikTok hesabı 31 Mart 2027'ye kadar belirteçle doğrulandığında hesap açık kalır, ancak o tarihten itibaren herkese açık hâle getirilemez, takipçi listesi üçüncü kişilere kapalı olur, yalnızca takip ettiği hesaplardan mesaj alabilir ve canlı yayın açamaz. Aynı kullanıcıya kişiselleştirilmiş reklam gösterilemez. Kullanıcı 18. yaş gününü doldurduğunda bu kısıtlamalar kendiliğinden sona erer; yönetmelik 18 yaş sonrası için ayrı bir doğrulama işlemi öngörmez.

Ebeveyn Kontrol Araçları

Platform, anne, baba veya vasi gibi çocuk hakkında karar verme yetkisi bulunan kişilerin kullanacağı ebeveyn kontrol araçlarını sunmakla yükümlüdür (Yönetmelik m.9/2). Araçların asgari kapsamı hem kanunda hem yönetmelikte belirlenmiştir. 5651 sayılı Kanun ek m.4/20 uyarınca ebeveyn, çocuk hesabının ayarlarını kontrol edebilir; satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi ücrete dayalı işlemler ebeveyn iznine veya onayına bağlanabilir ve harcama limiti belirlenebilir; kullanım süresi izlenip sınırlandırılabilir.

Yönetmelik m.9/3 bu çerçeveyi genişletir: asgari olarak hesap ve özellik ayarlarının kontrolü, ücretli işlemlere ebeveyn onayı ve harcama limiti, kullanım süresinin izlenmesi ve sınırlandırılması ile konum paylaşımının yönetilmesine ilişkin mekanizmalar sunulur. Araçlar Türkçe sunulur, kolayca bulunup etkinleştirilebilir ve farklı cihaz ile işletim sistemlerinde çalışır (Yönetmelik m.9/4). Etkinleştirildiğinde çocuğa açıkça bildirilir; çocuk, ebeveynin bilgisi ve aynı güvenlik doğrulaması olmadan kontrolü devre dışı bırakamaz. Araçlar çocuğun mahremiyetini orantısız biçimde ortadan kaldıramaz ve gözetimden çok iletişim, öğrenme ve güçlendirme esasına göre tasarlanır.

Ebeveyn kontrol aracının sunulması, ayrıştırılmış hizmet sunma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz (Yönetmelik m.9/1). Platform, aracı sağladı diye gizli hesap, kapalı takipçi listesi ya da profilleme yasağını kaldıramaz; iki yükümlülük birbirinden bağımsız işler. Velayet bakımından karar verme yetkisi, evlilik sürerken ebeveynler tarafından birlikte kullanılır; boşanmada velayet çocuğun kendisine bırakıldığı tarafa aittir (TMK m.336). Ortak velayete karar verilen hâllerde iki ebeveyn velayeti birlikte kullanır.

Ebeveynin çocuk adına itiraz mekanizmasına başvurmasına ilişkin ayrı bir hüküm yönetmelikte yer almaz; bu husus platformların belirleyeceği usuller ve Siber Güvenlik Başkanlığının çıkaracağı rehberle netleşecektir (Yönetmelik m.12/1). Ebeveynin cezai sorumluluğu bulunup bulunmadığı konusunda ise metin açıktır: 5651 sayılı Kanun ek m.4/7 ve m.4/20 ile yönetmelik hükümleri çocuğa veya ebeveyne yönelik bir yaptırım öngörmez; yükümlülüğün muhatabı sosyal ağ sağlayıcısıdır.

Yükümlülüğün Adresi, İdari Yaptırımlar ve AYM'deki İptal Başvurusu

Yasağa uymama hâlinde muhatap, hesabı açılan çocuk ya da hesabı denetleyen ebeveyn değil sosyal ağ sağlayıcısıdır. 5651 sayılı Kanun ek m.4/7 ile Yönetmelik m.11, idari para cezasından bant daraltmaya uzanan yaptırım zincirini doğrudan sağlayıcıya yöneltir; çocuk ve ebeveyn bakımından bu hükümlerden doğan bir adli veya idari ceza öngörülmemiştir. Aynı düzenlemeye karşı hem kanun hem yönetmelik düzeyinde iptal yolları işletilmiştir.

Platforma Ait Yükümlülük ve Ebeveynin Cezai Sorumluluğunun Bulunmaması

Yükümlülüklerin tamamı sağlayıcıya aittir: 15 yaşını doldurmamış çocuğa hizmet sunmamak, yaş doğrulama dâhil gerekli tedbirleri almak, 15 yaşını doldurmuş çocuklara ayrıştırılmış hizmet sunmak ve tedbirleri kendi sitesinde yayımlamak (5651 sayılı Kanun ek m.4/7). Yönetmelik m.11/1 de yaptırımı, yükümlülüklerini yerine getirmeyen sağlayıcı bakımından 5651 sayılı Kanun'un ek 4. maddesine yollamayla kurar.

Ne 7578 sayılı Kanun m.22'de ne de Yönetmelik'te çocuğa veya ebeveyne yönelik bir yaptırım hükmü yer alır. Yanlış yaş beyanı, platformun doğrulama mekanizmasının yeterliliğiyle bağlantılıdır; kanun yalnızca kullanıcı beyanına güvenilmesini açıkça yeterli sayan bir hüküm getirmemiştir. Ebeveynin, çocuğun hesabı nedeniyle idari para cezası veya adli ceza ile karşılaşacağına dair metinde bir dayanak yoktur. Bu nedenle yayımlanan haberlerde çocuğa ya da aileye ceza kesileceği yönündeki aktarımlar kanun metnine uygun değildir; yaptırım şeması sağlayıcı üzerine kurulmuştur.

Platformun kendi iç süreci de yaptırımdan önce gelir. Yaş doğrulama sonucuna, hesabın askıya alınmasına veya kapatılmasına karşı Türkçe, ücretsiz ve erişilebilir bir başvuru ve itiraz mekanizması kurulur; başvurular tamamen otomatik sistemlerle incelenemez ve anlamlı insan incelemesine tabi tutulur (Yönetmelik m.10). İtiraz sonuçlanıncaya kadar hesaba ait içerik ve kişisel veriler silinmez. Ret bildiriminde, karar aleyhine Siber Güvenlik Başkanlığına şikâyet ve yargı yoluna başvurulabileceği belirtilir. Sağlayıcı, başvuru sayısını, kabul oranını ve ortalama sonuçlandırma süresini yıllık olarak Başkanlığa bildirir ve sitesinde yayımlar (Yönetmelik m.10/6).

Kademeli İdari Yaptırımlar: Para Cezası, Reklam Yasağı ve Bant Daraltma

5651 sayılı Kanun ek m.4, tek seferlik bir ceza yerine birbirini izleyen dört basamaklı bir sistem kurar. Yükümlülüğünü yerine getirmeyen sağlayıcıya Siber Güvenlik Başkanı, bir önceki takvim yılındaki küresel cirosunun yüzde üçüne kadar idari para cezası verebilir. Bu oran sosyal ağlara ilişkin ölçüdür; haberlerde dolaşan 1-10 milyon TL ve 10-30 milyon TL tutarları oyun platformlarına ilişkin ek 5. madde hükümlerinden gelir ve sosyal ağlara aktarılamaz.

Cezanın tebliğinden itibaren otuz gün içinde yükümlülük yerine getirilmezse Türkiye'de mukim vergi mükelleflerinin platforma yeni reklam vermesi yasaklanır. Reklam yasağının uygulanmasından itibaren üç ay içinde uyum sağlanmazsa Başkan, internet trafiği bant genişliğinin yüzde elli oranında daraltılması için sulh ceza hâkimliğine başvurabilir. Hâkim kararının uygulanmasından itibaren otuz gün içinde de uyulmazsa daraltma oranı yüzde doksana kadar çıkarılabilir. Yükümlülük yerine getirildiğinde reklam yasağı kaldırılır ve hâkim kararları kendiliğinden hükümsüz kalır.

Yaptırım doğrudan uygulanmaz. Önce aykırılık sağlayıcıya bildirilir ve giderilmesi için niteliğine göre makul bir süre verilir (Yönetmelik m.11/2). Yaptırım belirlenirken aykırılığın ağırlığı ve süresi, etkilenen çocuk sayısı ve sağlayıcının iyi niyetli uyum çabası dikkate alınır (Yönetmelik m.11/3). Denetimi yürüten kurum Siber Güvenlik Başkanlığıdır.

Somut bir örnek olay akışı şöyledir. Yaş doğrulama altyapısını kurmayan bir sağlayıcıya Başkanlık aykırılığı bildirir ve makul süre tanır. Süre sonunda yükümlülük yerine getirilmezse sağlayıcının önceki yıl küresel cirosu üzerinden hesaplanan orana kadar idari para cezası verilir. Tebliğden itibaren otuz gün içinde uyum sağlanmazsa Türkiye'de mukim mükelleflerin platforma yeni reklam vermesi yasaklanır; üç ay sonra da uyulmazsa bant genişliğinin yüzde elli daraltılması için sulh ceza hâkimliğine başvurulur ve otuz günlük ek sürenin sonunda oran yüzde doksana kadar çıkabilir.

AYM'ye İptal ve Yürürlüğün Durdurulması Başvurusu

CHP, 7578 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un yürürlüğünün durdurulması ve iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurmuştur. Dilekçeyi CHP İstanbul Milletvekili Gökhan Günaydın sunmuştur. Başvuru, kanunun 22. maddesiyle 5651 sayılı Kanun ek m.4'te yapılan değişikliği hedeflemektedir.

Yönetmelik düzeyinde ikinci bir hukuk yolu işletilmektedir. İfade Özgürlüğü Derneği kurucularından Prof. Dr. Yaman Akdeniz'in DW Türkçe'ye yaptığı açıklamaya göre dernek, yönetmeliğin yürütmesinin durdurulması ve iptali talebiyle Danıştay'da dava açacaktır. Akdeniz değerlendirmesinde, yönetmeliğin yasada bulunmayan bir e-Devlet zorunluluğu getirdiğini, bunun kanunilik bakımından sorun ve yetki aşımı oluşturduğunu belirtmiştir. Doğrulamanın e-Devlet dışında alternatifi bulunmadığını, tehlikenin belirtecin içeriğinde değil üretildiği ve e-Devlet'te doğrulandığı aşamada ortaya çıktığını kaydetmiştir: devlet, belirteci kimin ürettiğini bildiği için eşleştirme yapıp yapamayacağı yönetmelikte açıklanmış değildir. Siber Güvenlik Başkanlığına belirtecin teknik yapısını tanımlayan rehberi hazırlama yetkisi verilmesinin, kullanıcıların bilmeyeceği kurallar anlamına geldiğini de eklemiştir.

Açıklanan iki başvuru henüz bir yargı kararı ile sonuçlanmış değildir. Bu nedenle yasak, 1 Kasım 2026'dan itibaren yürürlükteki metne göre uygulanır; iptal istemleri hakkında verilecek kararlar ve varsa yürütmeyi durdurma taleplerinin sonucu, uygulamanın seyrini değiştirebilecek gelişmeler olarak takip edilmelidir.

Pratikte Dikkat Edilecekler

• 15 yaşını doldurmamış çocuğun hesabında saklanması gereken içerikleri, platformun veri indirme imkânıyla kapatma işleminden önce yedekleyin.
• e-Devlet erişimini hazır tutun; doğrulama 31 Mart 2027'ye kadar tamamlanmalıdır.
• İşlemi yalnızca turkiye.gov.tr adresi veya resmî e-Devlet mobil uygulaması üzerinden yapın.
• Hesabın kapatılacağını söyleyip yaş doğrulaması isteyen mesaj ve bağlantılara itibar etmeyin; Başkanlık ücret veya banka bilgisi istemez, e-Devlet şifresi ve SMS kodları paylaşılmaz.
• 15-18 yaş hesabında ebeveyn kontrolünü çocukla birlikte kurun; gizlilik, canlı yayın ve profilleme kısıtlamalarını kaldırmaya çalışmayın.
• Yetişkin olarak doğrulanmış hesabı çocuğa kullandırmayın.
• 15 yaşını doldurmuş işletme, marka veya hizmet hesapları için de aynı doğrulama takvimini esas alın.
• Şüpheli durumda e-Devlet şifresini değiştirin; kart bilgisi verilmişse bankayı arayın.

Sık Sorulan Sorular

15 yaş altındaki çocuğun hesabı 1 Kasım 2026'da mı kapanır? Hayır. 1 Kasım 2026, hesap açmaya ilişkin yasağın başladığı tarihtir. Yürürlükten önce açılmış hesapların doğrulanması için 31 Mart 2027'ye kadar süre tanınmıştır.

Ebeveyne veya çocuğa idari para cezası verilebilir mi? Verilemez. 5651 sayılı Kanun ek m.4 ile Yönetmelik m.11 yaptırımı yalnızca sosyal ağ sağlayıcısına yöneltir; çocuk ve ebeveyn için ceza hükmü bulunmaz.

Yaş doğrulamasını yapmayan yetişkinin hesabına ne olur? Yönetmelik geçici m.1, doğrulanmamış mevcut hesapların 31 Mart 2027'ye kadar en az bir kez doğrulanmasını şart koşar. Doğrulamayı hiç yapmayan yetişkin hesabı bakımından metinde kapatmaya ilişkin açık bir hüküm yoktur; platformun hesabı kısıtlaması ya da askıya alması bu aşamada olası bir sonuçtur.

VPN kullanımı yasaklandı mı? Hayır. Kanun m.22 ve Yönetmelik m.1-14 arasındaki hükümlerde VPN'e ilişkin düzenleme yoktur.

Doğrulama sonucuna itiraz nereye yapılır? Önce platformun Türkçe, ücretsiz ve erişilebilir başvuru ve itiraz mekanizmasına; itiraz anlamlı insan incelemesinden geçmek zorundadır. Sonuç bildiriminde Siber Güvenlik Başkanlığına şikâyet ve yargı yolu da gösterilir.

Yasak, sosyal ağların Türkiye'de erişime kapatılması anlamına gelir mi? Hayır. Yönetmelikte platformun Türkiye'de kapatılmasına dair hüküm yoktur; en ağır adım, uzun bir uyumsuzluk zincirinin sonunda sulh ceza hâkimliği kararıyla trafiğin yüzde doksana kadar daraltılmasıdır.

Doğrulama, platform hesabına bağlı kullanıcı işlemidir; 31 Mart 2027'ye kadar belirteci üretip yüklemek, taslak belirteci platformun doğrulama alanına doğru adreste girmek, itiraz hâlinde süreyi ve insan incelemesi şartını kayıt altında tutmak atılacak somut adımlardır. AYM ve Danıştay süreçlerinin sonucu, yasağın uygulanma biçimini değiştirebileceğinden güncel gelişmeler resmî duyurulardan izlenmelidir.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumun değerlendirilmesi ve yargı süreçlerinin takibi için bir avukata başvurulması önerilir.