Afet bölgesinde kira yardımının gerekçesiz veya hukuka aykırı biçimde kesildiğini düşünen hak sahipleri, idari itiraz ve yargısal başvuru yollarını kullanabilir. Bu rehberde kira yardımının kesilme nedenleri, gerekli belgeler, başvuru süreleri, İl Müdürlüğüne itiraz süreci ve idare mahkemesinde açılabilecek iptal davası açıklanmaktadır. Ayrıca Yerinde Dönüşüm, TOKİ konutu ve diğer konut destekleriyle kira yardımının kesilmesi arasındaki ilişki ele alınmaktadır.

Kira Yardımının Hukuki Dayanağı ve Hak Sahipliği

6306 Sayılı Kanun Kapsamında Kira Yardımı

6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun, riskli yapıların dönüştürülmesi sürecinde tahliye edilen kişilerin geçici konut ihtiyacının karşılanması amacıyla kira yardımı yapılmasının temel hukuki dayanağıdır. Riskli yapı tespitinin ardından tahliye gerçekleştiğinde, dönüşüm süreci nedeniyle konutunu kullanamayan hak sahipleri bakımından kira yardımı gündeme gelir. Bu yardım, taşınmazın yeniden kullanılabilir hale gelmesine veya dönüşüm sürecinin tamamlanmasına kadar ortaya çıkan barınma ihtiyacını karşılamaya yöneliktir.

Kira yardımının uygulanması, riskli yapı tespiti ve tahliye süreciyle bağlantılıdır. Bu nedenle başvuruda yalnızca taşınmazla olan ilişki değil, yapının riskli olduğuna ve tahliye edildiğine ilişkin belgeler de önem taşır. Hak sahipliği değerlendirmesinde idare tarafından sunulan belgeler üzerinden inceleme yapılır; başvurunun dayanağını oluşturan riskli yapı ve tahliye durumunun belgelendirilememesi, yardım talebinin sonuçlandırılmasını etkiler.

Riskli yapılarda kira yardımı genel olarak 18 ay süreyle uygulanır. Riskli alan veya rezerv yapı alanı kapsamındaki dönüşüm uygulamalarında ise yardım süresi 48 aya kadar ulaşabilir. Bu süreler, kira yardımının her durumda aynı süreyle ödeneceği anlamına gelmez; yardımın süresi, yapının ve dönüşüm alanının hukuki statüsü ile başvurunun ilgili koşulları çerçevesinde değerlendirilir.

Kira yardımı, taşınmazın maliki bakımından aylık destek şeklinde gündeme gelirken, kiracılar bakımından kira ödemesi yerine taşınma desteği söz konusu olabilir. Kiracının taşınmazdan tahliye edildiğini ve bu taşınmazda kiracı olarak bulunduğunu ortaya koyması gerekir. Kiracıların taşınma desteği için tahliyeden itibaren 1 yıl içinde başvuru yapması gerektiği belirtilmiştir. Bu süre içinde başvuru yapılmaması, desteğe ilişkin hak sahipliğinin değerlendirilmesini doğrudan etkileyen önemli bir unsurdur.

Başvuru Koşulları ve Gerekli Belgeler

Kira yardımı başvurusunun temel koşulu, riskli yapı tespiti nedeniyle tahliye edilen kişi sıfatının ve taşınmazla hukuki bağın belgelenmesidir. Başvuru sırasında sunulan belgeler, hem taşınmazın riskli yapı kapsamında bulunduğunu hem de başvuru sahibinin malik, kiracı veya ilgili hak sahibi olarak süreçteki konumunu göstermelidir.

Başvuruda sunulması gereken temel belgeler şunlardır:

• Riskli yapı belgesi
• Tapu veya kira sözleşmesi
• Kimlik belgesi
• IBAN bilgisi
• Tahliye tutanağı

Riskli yapı belgesi, kira yardımının dayandığı dönüşüm sürecini gösterir. Tapu, başvuru sahibinin malik sıfatını; kira sözleşmesi ise kiracılık ilişkisini ortaya koyar. Kimlik belgesi, başvuru sahibinin idari kayıtlardaki bilgilerinin doğrulanması bakımından gereklidir. IBAN bilgisi, yardım ödemesinin aktarılacağı hesabın belirlenmesini sağlar. Tahliye tutanağı ise taşınmazın boşaltıldığını ve başvuru sahibinin dönüşüm nedeniyle geçici konut ihtiyacı içinde bulunduğunu gösteren temel belgedir.

Belgelerin eksik, hatalı veya başvuru sahibinin beyanlarıyla uyumsuz olması, kira yardımının değerlendirilmesini olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle tapu veya kira sözleşmesindeki bilgiler ile kimlik ve başvuru kayıtlarının birbiriyle uyumlu olması gerekir. Tahliye durumunun ayrıca belgelendirilmesi, yalnızca riskli yapı tespitinin mevcut olmasından farklı bir gerekliliktir; riskli yapının boşaltıldığına ilişkin kayıt bulunmadığında başvurunun dayanağı eksik kalabilir.

Başvuru sürecinde belgelerin güncel ve okunabilir şekilde sunulması, idarenin hak sahipliğini incelemesini kolaylaştırır. Özellikle kiracılar açısından kira sözleşmesi ile tahliye tutanağının birlikte değerlendirilmesi önem taşır. Başvuru sahibinin taşınmazdaki sıfatı, yardımın türünü ve uygulanabilecek desteğin niteliğini belirleyen başlıca unsurlardan biridir.

Malik, Kiracı ve Sınırlı Ayni Hak Sahiplerinin Durumu

Kira yardımından yararlanabilecek kişiler, riskli yapı nedeniyle tahliye edilen ve taşınmazla hukuki bağı bulunan hak sahipleridir. Malikler, tapu kaydıyla mülkiyet ilişkisini ortaya koyarak başvuruda bulunur. Malik bakımından tapu belgesi, taşınmaz üzerindeki hak sahipliğinin temel göstergesidir. Riskli yapı tespiti ve tahliye belgeleri de bu mülkiyet ilişkisini dönüşüm süreciyle ilişkilendirir.

Kiracılar bakımından belirleyici unsur, taşınmazın kira sözleşmesine dayanılarak kullanıldığının ve dönüşüm nedeniyle tahliye edildiğinin gösterilmesidir. Kiracılar için kira yardımı yerine taşınma desteği uygulanabilir. Bu desteğe ilişkin başvurunun tahliyeden itibaren 1 yıl içinde yapılması gerekir. Kira sözleşmesi ve tahliye tutanağı, kiracının başvurusunda özellikle önem taşıyan belgelerdir.

Sınırlı ayni hak sahipleri de taşınmazla hukuki bağı bulunan kişiler olarak hak sahipliği değerlendirmesinde dikkate alınabilir. Ancak başvurunun kabulü bakımından ilgili hakkın ve tahliye süreciyle bağlantının belgelerle ortaya konulması gerekir. Bu kişilerin taşınmaz üzerindeki sıfatı, tapu kayıtları ve diğer başvuru belgeleri üzerinden belirlenir.

Malik, kiracı ve sınırlı ayni hak sahibi arasındaki temel fark, taşınmazla kurulan hukuki ilişkinin niteliğidir. Bu farklılık, sunulacak belge türünü ve yararlanılabilecek desteğin şeklini etkiler. Her durumda riskli yapı belgesi, kimlik, IBAN ve tahliye tutanağı başvurunun ortak unsurlarını oluşturur; tapu veya kira sözleşmesi ise başvuru sahibinin taşınmazdaki hukuki konumunu belirler.

Kira Yard

Kira yardımının kesilmesi veya başvurunun reddedilmesi, hak sahipliği koşullarının artık karşılanmadığına ilişkin idari bir işlem niteliğindedir. Kesinti işleminin hukuka uygun kabul edilebilmesi için idarenin dayandığı nedenin somutlaştırılması, hak sahibine bildirilmesi ve işlemin dosyadaki bilgi ve belgelerle uyumlu olması gerekir. Yardımın herhangi bir açıklama yapılmadan durdurulması, ödeme dönemlerinin ve kesinti gerekçesinin belirsiz bırakılması halinde hak sahibi idari başvuru ve dava yollarını kullanabilir.

Kira yardımının kesilmesine yol açan başlıca durumlar şunlardır:

• Yardım süresinin sona ermesi
• Dönüşüm kapsamındaki yapının tamamlanarak teslim edilmesi
• Eksik, hatalı veya gerçeğe aykırı belge sunulması
• Hak sahibinin başka bir konut desteğinden yararlanması
• TOKİ konutundan yararlanılması
• Yerinde Dönüşüm kapsamında hibe veya kredi alınması
• Kira yardımı başvurusundaki bilgilerin güncel olmaması
• İdarenin hak sahipliği koşullarının artık mevcut olmadığı sonucuna ulaşması

Özellikle Yerinde Dönüşüm kapsamında hibe ve kredi alınması, kira yardımının devamı bakımından doğrudan sonuç doğurabilir. 2025 Eylül kira dönemi itibarıyla Yerinde Dönüşüm başvurusu aktif olan hak sahiplerine kira yardımı yapılmayacağı açıklanmıştır. Bu kapsamda hibe ve kredi alan kişilerin kira desteği kesilirken, henüz bu yardımlardan yararlanmayan kişilerin başvurularını e-Devlet üzerinden iptal etmeleri halinde Ekim 2025’ten itibaren yeniden kira yardımı alabilecekleri bildirilmiştir. Ancak başvurunun iptal edilmesinin ileride yeniden hibe veya kredi alınmasına etkisi konusunda belirsizlik bulunduğu aktarılmıştır. Bu nedenle hak sahibi, yalnızca kira ödemesinin durdurulması sorununu değil, başvuru iptalinin diğer destekler üzerindeki olası sonuçlarını da idareden yazılı olarak açıklamasını istemelidir.

Yardımın kesilmesiyle karşılaşan kişi, öncelikle kesinti işleminin dayanağını ve tebliğ tarihini tespit etmelidir. Tebligat metni, ödeme dökümü, önceki başvuru belgeleri, hak sahipliğini gösteren kayıtlar ve varsa Yerinde Dönüşüm, TOKİ veya diğer konut desteğine ilişkin belgeler birlikte incelenmelidir. İdare tarafından gerekçe bildirilmemişse, kesinti nedeninin ve işlemin hangi tarihte tesis edildiğinin yazılı olarak sorulması gerekir. Sürelerin hesaplanmasında yalnızca ödemenin banka hesabına yatmaması değil, kesinti veya ret kararının hak sahibine hangi tarihte bildirildiği de önem taşır.

Kesinti veya ret işlemine karşı ilk başvuru, ilgili Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne yapılacak yazılı idari itirazdır. İtirazda, işlemin kaldırılması ve ödemelerin yeniden başlatılması talep edilmeli; kesinti gerekçesinin somut olay bakımından neden geçerli olmadığı açıklanmalıdır. Başvuruya özellikle şu belgeler eklenmelidir:

• Kesinti veya ret kararının tebliğ belgesi
• Kira yardımı başvuru kayıtları
• Banka hesap hareketleri ve ödeme dökümü
• Hak sahipliğini gösteren belgeler
• Tahliye ve kullanım durumunu gösteren kayıtlar
• Yapının teslim edilmediğini gösteren belgeler
• Hibe, kredi veya başka konut desteğinden yararlanılmadığını gösteren kayıtlar
• İdareyle yapılan önceki yazışmalar

İdari itirazın tebliğden itibaren 60 gün içinde yapılması gerektiği belirtilmiştir. İl Müdürlüğünün başvuruyu 30 gün içinde sonuçlandırması gerekir. Bu süre içinde cevap verilmemesi veya itirazın reddedilmesi halinde, ret işleminin tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Dava dilekçesinde kesinti veya ret işleminin iptali, koşulları varsa ödenmeyen yardımların yeniden başlatılması ve idari işlemin hukuka aykırılığının tespiti talep edilir.

İdare mahkemesine başvuruda, kira yardımının hangi tarihe kadar ödendiği, hangi tarihte kesildiği, kesinti kararının hak sahibine bildirilip bildirilmediği ve hak sahipliği koşullarının devam edip etmediği açıkça ortaya konulmalıdır. Yapı henüz tamamlanmamış veya teslim edilmemişse, teslim gerçekleşmediğini gösteren belgeler; Yerinde Dönüşüm başvurusu aktif olmadığı halde yardım kesilmişse başvuru durumunu gösteren kayıtlar sunulmalıdır. Eksik belge gerekçesi ileri sürülmüşse, eksikliğin giderildiğini veya belgenin idarenin kayıtlarında bulunduğunu ortaya koyan belgeler dosyaya eklenmelidir.

Kira yardımının kesilmesi, tek başına kira sözleşmesinin sona erdiği veya hak sahibinin barınma ihtiyacının ortadan kalktığı anlamına gelmez. İdari işlem, somut gerekçeye ve doğrulanabilir kayıtlara dayanmalıdır. Hak sahipleri tebligat tarihlerini, ödeme hareketlerini ve idareye yapılan başvuruları düzenli biçimde saklamalı; başvurularını sözlü görüşmeyle sınırlı bırakmamalıdır. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamındaki kira yardımında, kesinti kararına karşı süresi içinde idari itiraz yapılması ve gerektiğinde idare mahkemesinde iptal davası açılması, hakkın korunması bakımından temel başvuru yollarıdır.