Önalım Davası Açma Süresi Bir Yıla İndi: 7571 Sayılı Kanunla TMK 733 Değişikliği

Önalım Davası Açma Süresi Bir Yıla İndi: 7571 Sayılı Kanunla TMK 733 Değişikliği

Yasal önalım hakkında süre rejimi 25 Aralık 2025 itibarıyla değişti. 7571 sayılı Kanun'un 35. maddesiyle TMK m.733 yeniden düzenlendi ve satıştan itibaren geçerli azami süre iki yıldan bir yıla indirildi, noter bildirimine bağlı üç aylık süre korundu. Geçici 1. madde bu kısalmanın hangi satışlara uygulanacağını satış tarihine göre belirliyor. Yazıda bildirimin süreyi nasıl başlattığını, feragatin resmî şekil şartını ve farklı satış tarihlerine göre süre hesabını üç ayrı senaryo üzerinden okuyacaksınız.

7571 Sayılı Kanunla Önalım Süresinin Bir Yıla İndirilmesi

25 Aralık 2025 tarih ve 33118 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7571 sayılı Kanun'un 35. maddesi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 733. maddesini yeniden düzenledi. Yasal önalım hakkının (TMK m.732) dava yoluyla kullanılması için satıştan itibaren işleyen azami süre iki yıldan bir yıla indirildi. Düzenleme aynı madde metninde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamındaki satışları da hakkın kullanılamayacağı hâller arasına ekledi.

Süre rejimi bakımından değişiklik, uzun sınıra dokunmakla sınırlı kalmadı. TMK m.733/4, bildirime bağlı üç aylık süreyi korurken her hâlde uygulanacak sınırı bir yıla çekti. Bu iki süre birbirinden bağımsız işler ve önce dolan hak sahibinin hakkını düşürür.

Azami Sürenin İki Yıldan Bir Yıla İnmesi

Eski metin, satışın üzerinden iki yıl geçmesiyle hakkın her hâlde düşeceğini öngörüyordu. 7571 sayılı Kanun'un 35. maddesi bu ibareyi bir yıl olarak değiştirdi. Yeni sınır, satışın paydaşlara bildirilip bildirilmediğine bakılmaksızın satış tarihinden itibaren işler.

Kısalmanın pratik sonucu, hakkın kullanılması için kalan sürenin yarıya inmesidir. Bildirim yapılmamış bir satışta paydaş, satışı öğrendiği anda bir yıllık sınırın ne kadarının tükendiğini hesaba katmak zorundadır; satıştan itibaren on iki ay dolduğunda bildirim hiç yapılmamış olsa da hak düşer.

Değişiklik, hakkın doğuşuna ve kullanım biçimine dokunmadı. Önalım hakkı yine yalnızca dava açılarak kullanılır, dava yine payı satın alan kişiye karşı açılır ve süre içinde dava açılmaması hakkı ortadan kaldırır. 7571 sayılı Kanun bu çerçevede yeni bir hak yaratmadı; mevcut hakkın kullanılma süresini sıkılaştırdı.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamındaki satışların metne eklenmesi, cebrî artırma yasağının yanında ikinci bir istisna başlığı oluşturur. Bu satışlarda paydaş sıfatı tek başına önalım davası açmaya yetmez.

Hak Düşürücü Sürelerin Hukuki Niteliği

TMK m.733/4'teki üç aylık ve bir yıllık süreler hak düşürücü niteliktedir. Bu niteliğin üç sonucu vardır: süreler zamanaşımı gibi kesilmez ve durmaz, taraflar bunlar üzerinde sözleşmeyle tasarruf edemez ve hâkim sürenin dolup dolmadığını re'sen gözetir.

Süreler ay ve yıl olarak belirlendiğinden hesabı takvim üzerinden yapılır; süre başladığı günün karşılığı olan günde sona erer (TBK m.92-93). Son günün resmî tatile rastlaması hâli bu hesabın istisnasıdır ve süre izleyen ilk iş gününe uzar. Adli tatil bu süreleri uzatmaz.

Üç aylık süre ile bir yıllık süre arasındaki ilişki, hakkın kullanılmasında belirleyici olur. Noter bildirimi yapılmışsa üç aylık süre tebliğ tarihinden işlemeye başlar ve bir yıllık sınır dolmadan önce hakkı düşürebilir; bildirim yapılmamışsa üç aylık süre hiç başlamaz ve yalnızca satıştan itibaren işleyen bir yıllık sınır hakkı sınırlar.

Sürenin hak düşürücü olması, dava açıldıktan sonra ileri sürülen savunmalardan farklı bir rejim doğurur. Davalı süre aşımını ileri sürmese bile mahkeme dosya üzerinden bunu değerlendirir; bu nedenle satış tarihi ile dava tarihi arasındaki aralık, dosyanın ilk incelendiği anda belirleyici hâle gelir.

Bir yıllık sınır, satışın paydaş tarafından fiilen öğrenildiği tarihe değil, satışın yapıldığı tarihe bağlanmıştır (TMK m.733/4). Tapudan veya başka bir yoldan öğrenme bu sınırı ileriye taşımaz.

Geçiş Hükmü: Satış Tarihine göre Hangi Sürenin Uygulanacağı

7571 sayılı Kanun'un süre rejimine ilişkin değişiklikleri her satışa aynı biçimde uygulanmaz. Hangi sürenin işleyeceğini satışın tarihi belirler: 25 Aralık 2025'ten önce yapılan satışlarda iki yıllık, bu tarih ve sonrasındaki satışlarda bir yıllık azami süre geçerlidir. Bu ayrım, kanunun geçiş hükmünden doğar ve değişikliğin kazanılmış haklara geriye yürümemesinin sonucudur.

TMK Geçici 1. Maddenin Birinci Fıkrası

7571 sayılı Kanun'un 37. maddesi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'na geçici 1. maddeyi ekledi. Maddenin birinci fıkrası, 733. maddede yapılan değişikliklerin bu değişikliklerin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılmış satışlara uygulanmayacağını, bu satışlarda önceki hükümlerin geçerli olacağını düzenler (TMK geçici m.1/1).

Hükmün kapsamı satış tarihine göre çizilmiştir. Satış 25 Aralık 2025'ten önce yapılmışsa satıştan itibaren iki yıllık süre işler; dava, satışın üzerinden iki yıl geçtikten sonra açılamaz. Satış bu tarihte veya sonrasında yapılmışsa süre bir yıldır. Geçiş hükmü, davanın açıldığı tarihe değil satışın yapıldığı tarihe bağlanmıştır; bu nedenle aynı gün açılan iki davada satış tarihleri farklıysa farklı süreler uygulanır.

Uygulamada dikkat edilmesi gereken nokta, hangi rejimin işleyeceğini belirleyen tarihin satış tarihi olmasıdır. Önalım hakkı, payın üçüncü kişiye satılmasıyla kullanılabilir hâle gelir (TMK m.732). Sürenin başlangıcı da bu satışa bağlanmıştır. Geçiş hükmü bu başlangıcı değiştirmez; yalnızca başlangıca uygulanacak süreyi satış tarihine göre belirler.

Eski ve Yeni Rejimin Sınırı

25 Aralık 2025 tarihi, iki ayrı rejimi birbirinden ayıran çizgidir. Bu tarihten önceki satışlarda azami sınır iki yıl olarak kalır; yeni bir yıllık süre bu satışlara uygulanmaz. Bu tarih ve sonrasındaki satışlarda ise satıştan itibaren bir yıl geçmekle hak düşer (TMK m.733/4).

Sınırın etkisi, satış tarihine düşen aralığın uzunluğunda görülür. 24 Aralık 2025'te yapılan bir satışta paydaşın hakkı iki yıllık süre dolana kadar kullanılabilir; 25 Aralık 2025'te yapılan satışta ise süre bir yıl sonra dolar. Aradaki bir günlük fark, bir yıllık süre farkına dönüşür. Bu nedenle satış senedindeki tarihin doğru okunması, davanın süresinde açılıp açılmadığını doğrudan belirler.

Geçiş hükmünün bir sonucu daha vardır. Değişiklikten önceki satışlarda üç aylık bildirim süresi de eski rejime göre işler; ancak bu sürenin başlangıcı noter bildiriminin tebliğine bağlı kaldığından, bildirim yapılmamışsa yalnızca satış tarihinden işleyen azami süre hakkı sınırlar. Bildirim yapılmış eski satışlarda ise tebliğden itibaren üç aylık süre, iki yıllık azami sınır dolmadan önce hakkı düşürebilir.

İki rejimin sınırını karıştıran hâller, çoğunlukla satışın gerçekleştiği tarih ile tapuda tescilin yapıldığı tarihin farklı olmasından doğar. Önalım olayı için payın satışı yeterlidir; satış sözleşmesinin şekil ve geçerlilik koşullarına uygun kurulması, önalım olayının doğumu bakımından tescile gerek bırakmaz. Bu nedenle geçiş hükmü bakımından esas alınacak tarih, tescil tarihi değil satışın kurulduğu tarihtir.

Payın satış dışı bir işlemle devredildiği hâllerde önalım olayı doğmadığından, geçiş hükmünün uygulanacağı bir süre de işlemeye başlamaz. Bağış, trampa veya miras yoluyla intikal, süre rejimini devreye sokmaz; bu işlemlerde önalım hakkı kullanılamaz (TMK m.733/1). Satış görünümündeki bir işlemin gerçekte bağışı gizlediği iddia edilirse, ispat yükü bu iddiayı ileri süren taraftadır; ispat gerçekleşirse süre hesabı, satışın gizlendiği işlem tarihine göre yapılır.

Paydaşlar arasındaki satışta önalım hakkı doğmaz. Geçiş hükmü, önalım olayının gerçekleştiği satışlarda uygulanacağından, paydaşlar arasındaki bir devirde hangi sürenin işleyeceği sorusu gündeme gelmez. Önalım olayı, payı paydaşlık ilişkisi dışındaki bir kişiye satan işlemle doğar ve süre bu işlemin tarihine göre hesaplanır.

Eski rejime tabi bir satışta hakkın kullanılması, satıştan itibaren iki yıllık sürenin dolmasıyla sona erer. Bu sürenin hak düşürücü niteliği, satış tarihine göre kurulan ayrımı daha da keskinleştirir: süre kesilmez, durmaz ve hâkim tarafından re'sen gözetilir. Bir günlük satış farkının doğurduğu bir yıllık süre farkı, bu nedenle dava açılmadan önce yapılacak hesaplamada tek başına belirleyici olur.

Satışın Paydaşlara Noter Aracılığıyla Bildirilmesi

Paydaş, önalım hakkını kullanıp kullanmayacağına karar vermek için satışın koşullarını bilmek zorundadır. TMK m.733/3 bu bilgiyi bir yükümlülüğe bağlar: satış, alıcı veya satıcı tarafından diğer paydaşlara noter aracılığıyla bildirilir. Bildirim usulü kanunda gösterildiğinden paydaşların bilgilendirilmesi düzenli bir işleme bağlanmıştır; bildirimin yapılıp yapılmaması üç aylık sürenin işleyip işlemeyeceğini belirler.

Bildirimin Süreyi Başlatması

Üç aylık hak düşürücü süre, noter bildiriminin paydaşa tebliğ edildiği tarihten itibaren işlemeye başlar (TMK m.733/4). Bu sürenin başlaması bildirim koşuluna bağlanmıştır; bildirim yapılmadıkça üç ay işlemeye başlamaz. Satışı duymak, tapu kaydını incelemek veya tapu müdürlüğünden bilgi almak süreyi başlatmaz. Bildirim yükümlülüğü alıcıya ve satıcıya birlikte tanınmıştır. Paydaşlık ilişkisinin dışında kalan alıcı, satış sözleşmesini yaptığı andan itibaren satışın paydaşlara bildirilmesini sağlayabilir. Satıcı için de aynı imkân vardır. Süre, bildirimi alan paydaşın kendi tebliğ tarihinden işler; birden çok paydaşarkadaş için her birine ayrı bildirim yapılır ve süre her paydaş bakımından o paydaşa ulaşan tebliğle ayrı ayrı başlar. Tebliğ noter aracılığıyla yapılır. Noter dışı bir yolla, örneğin adi mektupla, e-posta ile veya mesajla yapılan bildirim üç aylık süreyi başlatmaz. Bildirimin içeriğinde satılan payın ve taşınmazın kimliği, alıcının kimliği, satışın tarihi ve satış koşulları yer almalıdır; paydaşın hakkının kapsamını tartabilmesi bu bilgilere bağlıdır. Noter bildiriminin tebliğinde genel tebligat hükümleri uygulanır. Muhatap bulunamazsa Tebligat Kanunu'nun 21. maddesine göre tebliğ yapılır; usulsüz tebliğ hâlinde bildirimin öğrenildiği tarih, tebliğ tarihi sayılır (Tebligat Kanunu m.32). Bu durumda üç aylık sürenin başlangıcı, paydaşın bildirimi fiilen öğrendiği ana taşınır.

Bildirim Yapılmamasının Sonuçları

Noter bildirimi yapılmamışsa üç aylık süre hiç işlemeye başlamaz; hakkı sınırlayan tek süre, satış tarihinden itibaren işleyen bir yıllık azami süredir (TMK m.733/4). Paydaş, satışı ne zaman öğrendiğinden bağımsız olarak satıştan itibaren bir yıl dolana kadar dava açabilir. Bir yıl dolduğunda bildirim yapılmamış olması hakkı canlandırmaz; süre kesilmez, durmaz ve hâkim tarafından re'sen gözetilir.

  • Bildirim yapılmazsa üç aylık süre başlamaz; yalnızca satıştan itibaren bir yıllık süre işler.
  • Bildirim noter dışı bir yolla yapılırsa üç aylık süre başlamaz; bu yol satışı öğrenme sayılmaz.
  • Satışın tapu kaydından veya e-Devlet'ten öğrenilmesi üç aylık süreyi başlatmaz.
  • Bir yıllık sürenin son günü resmî tatile rastlarsa süre izleyen ilk iş gününe uzar (TBK m.92-93). Alıcı için bildirim, riskin kısaltılması anlamına gelir. Noter bildirimi yapılmadığı sürece paydaşın hakkı bir yıl boyunca açık kalır; bildirim yapılıp tebliğ edildiğinde ise hak, üç ayın dolmasıyla düşer. Bu nedenle tescilin hemen ardından bütün paydaşlara noter bildirimi yaptırmak, önalım davası riskini üç ayla sınırlar. Bildirimin paydaşların tümüne yapılması zorunludur; satışın bir kısmına ilişkin yayın veya ilan bildirim yerine geçmez. Satışın paydaşların tamamının katıldığı bir işlemle yapılması hâlinde ise önalım olayı doğmadığından bildirim yükümlülüğü de gündeme gelmez. Bildirim yapılmamış satışlarda paydaş, satış koşullarını öğrendikten sonra bir yıllık sınırı aşmamak kaydıyla dava açabilir; davanın süresinde olup olmadığı, satış tarihi ile dava tarihi arasındaki aralığa göre belirlenir. CORTEX_END

Süre Hesabında Üç Senaryo

Süre hesabı, tek bir kuralın uygulanmasından ibaret değildir: satış tarihi, noter bildiriminin tebliğ tarihi ve önce dolan süre olmak üzere üç değişken sonucu birlikte belirler. Aşağıdaki üç senaryo, bu değişkenlerin farklı birleşimlerini gösteriyor.

Yeni Rejimde Satış ve Bildirim

Pay 10.01.2026 tarihinde üçüncü kişiye satılmış, satış 15.02.2026 tarihinde diğer paydaşlara noter aracılığıyla bildirilmiş ve bildirim aynı gün tebliğ edilmiş olsun. Satış 25.12.2025 tarihinden sonra yapıldığından bir yıllık azami süre uygulanır (TMK m.733/4). Bu süre satış tarihinden işlediğine göre 10.01.2027 tarihinde dolar.

Üç aylık süre, noter bildiriminin tebliğ tarihinden işlemeye başlar (TMK m.733/4). Tebliğ 15.02.2026'da yapıldığından üç ay 15.05.2026 tarihinde sona erer. İki süreden önce dolan hakkı düşürür; bu senaryoda önce dolan, bildirime bağlı üç aylık süredir. Paydaş 15.05.2026 tarihine kadar dava açmalıdır. Dava bu tarihten sonra açılırsa, bir yıllık sınır henüz dolmamış olsa da hak düşmüş olur.

Hesapta ay ve yıl süreleri takvim üzerinden yürür (TBK m.92-93). Üç aylık süre, başladığı güne karşılık gelen günde sona erer; son günün resmî tatile rastlaması hâlinde süre izleyen ilk iş gününe uzar. Sürenin hak düşürücü niteliği nedeniyle bu tarih tarafların iradesiyle ertelenemez ve hâkim sürenin dolup dolmadığını re'sen gözetir.

Bildirim Yapılmadan Geçen Süre

Aynı satışta noter bildirimi hiç yapılmamış olsaydı, üç aylık süre işlemeye başlamazdı. Hakkı sınırlayan tek süre, satış tarihinden itibaren işleyen bir yıl olurdu ve paydaş 10.01.2027 tarihine kadar dava açabilirdi. Satışı tapu kaydından öğrenmek, tapu müdürlüğünden bilgi almak veya satışı duymak bu tarihi ileriye taşımaz.

Paydaş sayısı birden fazlaysa bildirim her birine ayrı yapılır ve üç aylık süre her paydaş bakımından o paydaşa ulaşan tebliğle ayrı ayrı başlar. Bir paydaşa bildirim yapılıp diğerine yapılmazsa, bildirim yapılmayan paydaş için üç aylık süre işlemeye başlamaz; onun hakkı bir yıllık sınırla sınırlı kalır. Aynı satışa ilişkin davalarda bu nedenle paydaşların dava süreleri farklı tarihlerde dolabilir.

Bildirimin tebliğinde muhatap bulunamaması hâlinde Tebligat Kanunu'nun 21. maddesi uygulanır. Usulsüz tebliğ hâlinde bildirimin öğrenildiği tarih tebliğ tarihi sayılır (Tebligat Kanunu m.32) ve üç aylık süre bu tarihten işlemeye başlar. Söz konusu düzenlemeler, bildirimin usulüne uygun yapıldığı ölçüde süreyi başlatır.

Yürürlükten Önceki Satışta Eski Rejim

Pay 20.11.2025 tarihinde satılmış olsun. Satış 25.12.2025 tarihinden önce yapıldığından TMK geçici m.1/1 uyarınca süreye ilişkin değişiklik uygulanmaz ve iki yıllık azami süre işler. Bir yıllık sınır bu satışta geçerli olmadığından azami süre 20.11.2027 tarihinde dolar.

Bu satışta noter bildirimi 01.03.2026 tarihinde tebliğ edilmişse üç aylık süre bu tarihten işlemeye başlar ve 01.06.2026 tarihinde sona erer. Eski rejimde de üç aylık sürenin başlangıcı bildirimin tebliğine bağlıdır; kısalma yalnızca azami sınıra ilişkindir. Bildirim yapılmamış olsaydı üç aylık süre hiç başlamaz, paydaş 20.11.2027 tarihine kadar dava açabilirdi.

Somut örnek olay şöyle kurulabilir: Bir tarlada paydaş olan A, payını üçüncü kişi B'ye 10.01.2026 tarihinde satmış, satış diğer paydaş C'ye 15.02.2026 tarihinde noter bildirimiyle tebliğ edilmiş ve C üç aylık süreyi fark etmeyip 20.05.2026 tarihinde dava açmıştır. Dava, üç aylık süre 15.05.2026'da dolduğu için süresinde değildir; bir yıllık sınırın 10.01.2027'de dolacak olması bu sonucu değiştirmez. Mahkeme sürenin dolduğunu re'sen gözetir.

Pratikte Dikkat Edilecekler

  • Satış senedindeki satış tarihini belirle ve 25.12.2025 çizgisine göre hangi azami sürenin işleyeceğini tespit et.
  • Noter bildirimi yapılıp yapılmadığını kontrol et; yapıldıysa tebliğ tarihini belgeden al.
  • Üç aylık süre ile azami süreyi ayrı ayrı hesapla; hangisi önce doluyorsa o tarihi esas al.
  • Birden çok paydaş varsa her birinin tebliğ tarihini ayrı değerlendir.
  • Satışı tapudan öğrenmenin üç aylık süreyi başlatmadığını hesaba kat.
  • Son günün resmî tatile rastlaması hâlinde izleyen ilk iş gününü esas al (TBK m.92-93).

Sıkça Sorulan Sorular

Satışı tapu kaydından öğrendim, üç aylık süre başlar mı? Başlamaz. Üç aylık süre yalnızca noter bildiriminin tebliğiyle işlemeye başlar (TMK m.733/4).

Bildirim yapılmamışsa dava ne zamana kadar açılabilir? Satış tarihinden itibaren bir yıl içinde. Bu süre geçtikten sonra bildirim yapılması hakkı canlandırmaz.

25.12.2025'ten önceki satışta bir yıllık süre mi, iki yıllık süre mi uygulanır? İki yıllık süre uygulanır (TMK geçici m.1/1). Bu satışlarda süreye ilişkin değişiklik geriye yürümez.

Üç aylık süre dolduğunda bir yıllık süre henüz dolmamışsa ne olur? Hak yine düşer. İki süre birlikte işler ve önce dolan hakkı düşürür.

Paydaşlardan birine bildirim yapılıp diğerine yapılmazsa süreler aynı mıdır? Değildir. Üç aylık süre her paydaş bakımından kendi tebliğ tarihinden işler; bildirim almayan paydaş için yalnızca azami süre işler.

Önalım Hakkından Feragat ve Resmî Şerh Şartı

Önalım hakkından feragat iki biçimde yapılabilir: hakkın bütünüyle ortadan kalkması sonucunu doğuran genel feragat ve yalnızca belirli bir satışa özgülenen vazgeçme. TMK m.733/2 bu iki işlemi farklı şekil şartlarına bağlar. Genel feragat resmî şekilde yapılmalı ve tapu siciline şerh verilmelidir; belirli bir satışta hakkı kullanmaktan vazgeçme ise yazılı şekle tabidir ve satıştan önce veya sonra yapılabilir. Şekle uyulmaması feragati geçersiz kılar; önalım hakkı paydaşlık sıfatına bağlı olarak dava yoluyla kullanılmaya devam eder.

Genel Feragat ve Tapuya Şerh

Genel feragat, paydaşı bu sıfatla haiz olduğu önalım hakkından bütünüyle vazgeçiren tasarruf işlemidir. Geçerliliği iki şarta bağlanmıştır: işlemin resmî şekilde yapılması ve tapu kütüğüne şerh verilmesi. Resmî şekil, senedin resmî memur önünde düzenlenmesini gerektirir; adi yazılı bir beyan genel feragat yerine geçmez. Şerh, feragatin tapu sicilinden anlaşılabilir hâle gelmesini sağlar ve sonraki malikler dâhil herkese karşı ileri sürülebilir olmasının dayanağını oluşturur.

TMK'nın gerekçesi, feragatin resmî şekle ve tapu siciline şerhe bağlanmasını İsviçre Medeni Kanunu'nun 682. maddesinin üçüncü fıkrasındaki düzenlemeden almıştır. Gerekçede, önalım hakkının kaldırılmasına veya değiştirilmesine ilişkin anlaşmaların resmi şekle tabi tutulduğu ve tapu siciline şerh edildiği belirtilir. Bu düzenleme, sicile güvenen üçüncü kişilerin paydaşlar arasındaki tasarruf kısıtlamasını bilebilmesini amaçlar.

Genel feragat, hakkın doğuşunu da etkiler. Feragat şerhi verilmişse paydaş, sonraki bir pay satışında önalım davası açamaz; hakkın tanındığı paydaşlık sıfatı bu yönden tüketilmiştir. Şerhin kapsamı feragat beyanının sınırlarıyla çizilir; beyan belirli bir taşınmaza veya belirli paylara özgülenmişse feragat de o ölçüde sonuç doğurur.

Feragat, önalım hakkının devrine ilişkin yasakla karıştırılmamalıdır. Yasal önalım hakkı paya bağlı bir hak olduğundan paydan ayrı olarak devredilemez ve miras yoluyla intikal etmez. Feragat ise hakkın kullanılmasından vazgeçme iradesidir; hakkı başkasına geçirmez, yalnızca sahibi bakımından sona erdirir.

Sözleşmeden doğan önalım hakkında feragat bakımından aynı hükümler uygulanır. TMK m.735 uyarınca tapuya şerh verilen sözleşmeden doğan önalım hakkı, şerhte belirtilen süre ve koşullarla her malike karşı kullanılabilir; şerhin etkisi on yıl geçmekle sona erer. Bu hakkın kullanılmasına ve ondan vazgeçilmesine ilişkin olarak yasal önalım hakkına dair hükümler burada da geçerlidir.

Belirli Satışta Kullanmaktan Vazgeçme

Belirli bir satışa ilişkin vazgeçme, paydaşın somut bir devir karşısında önalım hakkını kullanmayacağını açıklamasıdır. Bu beyan yazılı şekle tabidir ve satıştan önce veya sonra yapılabilir (TMK m.733/2). Yazılı şekil burada ispat değil geçerlilik şartıdır; sözlü bir vazgeçme beyanı, önalım hakkını düşürmez ve dava açılmasını engellemez.

Vazgeçmenin satıştan önce yapılabilmesi, paydaşlar arasındaki satış görüşmelerine hukuki bir zemin kazandırır. Payını devretmeyi düşünen paydaş, diğer paydaşlardan satışa özgü yazılı vazgeçme beyanı alarak devri önalım davası riski olmadan gerçekleştirebilir. Beyan satıştan sonra da alınabilir; bu hâlde dava açma süresi içinde alınmış olması, hakkın kullanılmasının önüne geçer.

Vazgeçme beyanının kapsamı, önalım olayını doğuran satışla sınırlıdır. Beyan, alıcının kimliği, satılan payın oranı ve satış koşulları bakımından açık olmalıdır; birden çok paydaş varsa her birinin ayrı beyanı gerekir. Bir paydaşın vazgeçmesi diğerlerinin hakkını etkilemez; onların üç aylık ve bir yıllık süreleri kendi tebliğ tarihlerinden işlemeye devam eder.

Genel feragatten farklı olarak satışa özgü vazgeçme, tapuya şerh verilmez ve sonraki satışları kapsamaz. Paydaş yeni bir satışta hakkını kullanabilir. Bu ayrım, iki işlemin sosyal ve ekonomik etkisini de farklılaştırır: genel feragat paydaşın paylı mülkiyet birliğindeki konumunu kalıcı biçimde değiştirir; satışa özgü vazgeçme ise yalnızca o satışın riskini ortadan kaldırır.

Alıcı tarafında ilk tedbir, diğer paydaşlardan o satışa ilişkin yazılı vazgeçme beyanı almaktır. Beyan alınamıyorsa, önceki bölümde açıklandığı üzere satışın noter aracılığıyla bütün paydaşlara bildirilmesi riskin süresini bir yıldan üç aya indirir. Beyan satıştan önce alınmışsa süre tartışması da gündeme gelmez; paydaş vazgeçtiği satışa ilişkin olarak önalım hakkını kullanamaz.

Dava sırasında feragat ileri sürülürse mahkeme, beyanın şekil ve kapsam şartlarını re'sen inceler. Resmî şekle veya yazılı şekle uyulmamış bir beyan, önalım hakkını ortadan kaldırmaz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.

Yazar Görseli
Müellif

Av. Ali Haydar GÜLEÇ

Güleç Hukuk Bürosu'nda 9 yıldır yöneticilik ve avukatlık yapmaktadır.