
Doğum İzni 24 Haftaya, Babalık İzni 10 Güne Çıktı: 7578 Sayılı Kanunun Çalışma Hayatına Etkisi
7578 sayılı Kanunun 1 Mayıs 2026'da yürürlüğe girmesiyle işçinin doğum izni 24 haftaya, babalık izni 10 güne çıktı; SGK ödeneği de yeni süreye uyarlandı. Bu yazıda 4857 sayılı İş Kanunu m.74 ve ek m.2, 657 sayılı DMK m.104 ve 5510 sayılı Kanun m.15 ile m.18 değişikliklerini madde madde bulacaksınız. Geçici 1. maddedeki 8 haftalık ilave iznin 10 iş günlük başvuru şartını, SGK 2026/13 sayılı Genelgesinin raporları başvurusuz uzatmasını, ödenek hesabını, yarım çalışma ve süt izniyle ilişkisini öğreneceksiniz. İşçi, memur ve işveren için ayrı bölümler, bir örnek olay, dilekçe metni ve pratik kontrol listesi de yazının içinde.
7578 Sayılı Kanunun Getirdiği Yeni İzin Süreleri
22 Nisan 2026 tarihinde kabul edilen ve 1 Mayıs 2026 tarihli, 33240 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7578 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, çalışma hayatında doğum ve babalık izinlerini yeniden düzenledi. Kanun, yayımı tarihinde yürürlüğe girdi ve 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki işçiler, 657 sayılı Kanuna tabi memurlar ile askerî personel bakımından aynı anda uygulanmaya başladı. Kadın işçinin analık izni doğumdan önce 8, doğumdan sonra 16 hafta olmak üzere toplam 24 haftaya; işçinin babalık izni ise 5 günden 10 güne çıkarıldı.
Analık İzninin 24 Haftaya Çıkışı ve Çoğul Gebelik
Değişiklikten önce kadın işçiye doğumdan önce 8, doğumdan sonra 8 hafta olmak üzere toplam 16 hafta analık izni verilmekteydi. 7578 sayılı Kanunun 15. maddesiyle 4857 sayılı İş Kanunu m.74 değiştirildi; doğum öncesi 8 haftalık süreye dokunulmadı ve doğum sonrası süre 8 haftadan 16 haftaya çıkarıldı. Böylece toplam çalıştırma yasağı 24 haftaya ulaştı. Kanun m.74'ün güncel metnine göre kadın işçi doğumdan önce 8, doğumdan sonra 16 hafta olmak üzere toplam 24 hafta çalıştırılamaz.
Çoğul gebelikte doğum öncesi süreye 2 hafta eklenir. Doğum öncesi süre 10 haftaya, toplam analık izni 26 haftaya (182 güne) çıkar. Değişiklik öncesindeki toplam süre çoğul gebelikte 18 haftaydı; 7578 sayılı Kanun bu toplamı da aynı oranda genişletti ve m.74/6'daki ücretsiz izin eşiğini "on altı" yerine "yirmi dört", çoğul gebelikte "on sekiz" yerine "yirmi altı" hafta olarak güncelledi.
Analık izni ile ücret birbirinden ayrı haklardır. İş Kanunu m.25/I-b uyarınca doğum ve gebelik hâllerinde iş sözleşmesi askıda kalır ve işveren kural olarak bu sürede ücret ödemez. Gelir kaybı, şartları oluştuğunda 5510 sayılı Kanun m.18 uyarınca SGK geçici iş göremezlik (analık) ödeneğiyle karşılanır.
Doğum Öncesi Çalışma Sınırının 2 Haftaya İnmesi
Sağlık durumu uygun olan kadın işçi, doktor onayı ve kendi talebiyle doğumdan önceki belirli bir süreye kadar çalışabilir. 7578 sayılı Kanun bu sınırı doğuma 3 hafta kala yerine 2 hafta kalaya çekti. Değişiklik, 5510 sayılı Kanun m.18/1-(d) bendindeki "üç" ibaresinin "iki" olarak değiştirilmesiyle yapıldı (7578 SK m.19). Çalışılan süreler doğum sonrası izne eklenir; doğuma 2 hafta kalana kadar çalışan bir kadın, doğum öncesinden kullanmadığı 6 haftayı doğum sonrası iznine aktarır ve toplamda yine 24 hafta izin kullanır.
Erken doğum nedeniyle doğum öncesinde kullanılamayan süreler doğum sonrasına eklenir. Annenin doğumda veya sonrasında hayatını kaybetmesi hâlinde kullanılamayan doğum sonrası izin, çocuğun bakımını üstlenen babaya kullandırılır. Gebelik kontrolleri için ücretli izin verilir ve hekim raporu gerektiğinde gebe işçi, ücretinde indirim yapılmadan daha hafif işlere geçirilir.
Babalık İzninin 10 Güne Yükseltilmesi
4857 sayılı İş Kanunu ek m.2 uyarınca işçiye, eşinin doğum yapması hâlinde ücretli izin verilir. 7578 sayılı Kanunun 16. maddesiyle bu süre 5 günden 10 güne çıkarıldı. Değişiklikle özel sektör işçisinin babalık izni, 2011'den bu yana 10 gün olarak uygulanan memur babalık izniyle eşitlendi. Babalık izni takvim günü esasına göre hesaplanır; hafta sonu ve resmî tatil günleri izne dahildir. İznin ücretini işveren öder, SGK ödeneği söz konusu değildir.
Aynı maddede yer alan diğer ücretli izinler değişmedi: evlenme, evlat edinme veya anne, baba, eş, kardeş ya da çocuğun ölümü hâlinde 3 gün; en az %70 engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğun tedavisi için yılda 10 güne kadar ücretli izin verilir. Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte 5 günlük babalık iznini kullanmakta olan işçiler yeni süreden yararlanır; izni bu tarihten önce bitenlere geriye dönük ilave 5 gün verilmez.
Koruyucu Aile ve Evlat Edinme İzinleri
Üç yaşını doldurmamış çocuğu eşiyle birlikte veya tek başına evlat edinen işçiye, çocuğun aileye fiilen teslim edildiği tarihten itibaren 8 hafta analık izni verilir (İş K. m.74). Bu hak 2016 yılından beri yürürlüktedir ve 7578 sayılı Kanunla süresi değişmedi. Evlat edinen işçi ayrıca ek m.2 uyarınca 3 gün ücretli izin alır. Analık izninin bitiminden sonra isteğe bağlı ücretsiz izin hakkı, üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen eşlerden birine veya tek başına evlat edinen işçiye de tanınır.
7578 sayılı Kanunla 4857 sayılı İş Kanunu m.74'e eklenen hükme göre bir veya daha fazla çocuğa eşiyle birlikte ya da tek başına koruyucu aile olan işçiye, çocuğun teslim edildiği tarihten sonra isteği üzerine 10 gün ücretsiz izin verilir. Bu izin işçi bakımından ücretsizdir; 657 sayılı Kanuna tabi memura tanınan aynı süreli izin ise ücretlidir. Koruyucu aile izninin ücretsiz olması, işçi ile memur arasındaki bordro ve özlük işlemleri bakımından fark yaratır.
SGK Geçici İş Göremezlik Ödeneği ve Ödenek Hesabı
Doğum izni boyunca işveren kural olarak ücret ödemez; gelir kaybı, şartları oluştuğunda 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında geçici iş göremezlik (analık) ödeneğiyle karşılanır. Ödeneğe hak kazanmak için doğumdan önceki bir yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması gerekir. Ödenek, çalışılmayan her gün için verilir ve 7578 sayılı Kanunla yeni izin süresine uyarlandı. Ödenek tam ücret değildir; ayaktan tedavide günlük kazancın üçte ikisi oranında hesaplanır.
5510 Sayılı Kanun M.15 ve M.18 Değişiklikleri
7578 sayılı Kanun, 5510 sayılı Kanunun 15. ve 18. maddelerini değiştirdi. 15. maddede doğum sonrası süreye ilişkin "sekiz" ibaresi "on altı" olarak değiştirildi ve çoğul gebeliğe ilişkin "ilk on haftalık" ibaresi madde metninden çıkarıldı (7578 SK m.18). 18. maddenin birinci fıkrasının (c) bendi "doğumdan önceki sekiz ve sonraki on altı haftalık sürede" şeklinde yeniden yazıldı; (d) bendindeki "üç" ibaresi "iki" yapılarak hekim onayıyla doğuma kadar çalışılabilen son süre 3 haftadan 2 haftaya indirildi (7578 SK m.19). Böylece ödeneğe esas süre, 24 haftalık çalıştırma yasağıyla aynı sınıra çekildi; çoğul gebelikte doğum öncesine eklenen 2 haftayla toplam 26 hafta (182 gün) için ödenek ödenir.
Doğumdan önceki 8 ve sonraki 16 haftalık sürede çalışılmayan her gün ödenek kapsamındadır. Doktor onayıyla doğuma 2 hafta kalana kadar çalışılan günler ve erken doğumda kullanılamayan günler doğum sonrasına eklenir; bu günler için de ödenek verilir. Doğuma 8 hafta kala rapor alıp doğumunu 2 haftalık süreden önce gerçekleştiren sigortalıya, doğum öncesinde işyerinde çalışmadığı süreler için ödenek ödenir; rapor tarihi ile fiili iş göremezliğin başladığı tarih arasındaki süre doğum sonrası istirahat süresine eklenir.
Ödenek Hesabında Son 12 Ay Esası
Günlük kazanç, 7537 sayılı Kanunla değişen 5510 sayılı Kanun m.17 uyarınca hesaplanır (RG 27.12.2024; 21.12.2024 tarihinden itibaren geçerli). Doğumun olduğu tarihten önceki 12 aydaki prime esas kazançlar toplamı, bu kazançlara ait prim ödeme gün sayısına bölünür. Eski "son 3 ay" esası artık kullanılmaz. Önceki 12 ayda 180 günden az kısa vadeli sigorta primi bildirilmişse günlük kazanç, günlük prime esas kazanç alt sınırının iki katını geçemez; tutar ayrıca SGK tavanıyla sınırlıdır. Ayaktan tedavide ödenek, bu şekilde bulunan günlük kazancın üçte ikisidir.
Ödeneğin günlük tutarı ile prime esas kazanç birbirine karıştırılmamalıdır. Prime esas kazanç, sigorta primine esas olan kazançtır; ödenek ise bu kazancın belirli bir oranı üzerinden hesaplanan gelir ikamesidir. İşverenin ödediği ücret ile SGK ödeneği arasındaki fark, iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi veya işyeri uygulaması tamamlama öngörmüyorsa işçide kalır.
Örnek Ödenek Hesabı
Doğumdan önceki 12 ayın her birinde 30 gün prim ve aylık 45.000 TL prime esas brüt kazanç bildirildiğini, gebeliğin tekil olduğunu ve 24 haftanın tamamının (168 gün) ödenek kapsamında kaldığını varsayalım. Günlük kazanç (12 × 45.000) ÷ 360 = 1.500,00 TL olur. Ayaktan tedavide günlük ödenek bu tutarın üçte ikisi, yani 1.000,00 TL'dir. 168 gün için toplam ödenek 168.000,00 TL'dir. Aynı varsayımda çoğul gebelikte 26 hafta (182 gün) ile toplam 182.000,00 TL, 7578 sayılı Kanun öncesindeki 16 haftalık süreyle (112 gün) ise 112.000,00 TL ödenirdi.
Örnek, ödenek hesabının yapısını göstermek içindir. Gerçek tutar, SGK'nın kayıtlı prime esas kazançları ile rapor tarihlerine göre hesaplanır. Prim ödeme gün sayısı 180 günün altında kaldığında alt sınırın iki katı sınırı devreye girer ve tabloda günlük kazanç düşer. Doğum öncesi dönemde çalışılmış günler ödenek dışında kalır; bu günlerin karşılığı doğum sonrasına aktarılır ve ödenek hesabı aktarılan gün sayısına göre yeniden yapılır.
SGK, 29.09.2016 tarih ve 2016/21 sayılı Genelgesinin ödeneğe ilişkin bölümlerini 08.05.2026 tarihli 2026/13 sayılı Genelgeyle yeni mevzuata uyarladı. Genelge, Kanunla aynı tarihte, 01.05.2026'da yürürlüğe girdi.
CORTEX_END
Geçici 1. Madde: İlave 8 Haftalık İznin 10 İş Günlük Başvuru Şartı ve SGK 2026/13 Genelgesi
7578 sayılı Kanunun geçiş hükmü, 24 haftalık yeni süre yürürlüğe girdiğinde analık izni çoktan dolmuş annelere 8 hafta ilave izin tanıdı, ancak bu hakkı kendiliğinden doğan bir süre olarak değil, yürürlük tarihinden itibaren 10 iş günü içinde yapılacak yazılı talebe bağlı bir imkân olarak kurguladı. Hakkın doğumu için üç koşulun birlikte gerçekleşmesi aranır: yürürlük tarihinde analık izninin dolmuş olması, 1 Nisan 2026 itibarıyla doğum tarihinden itibaren 24 haftalık sürenin tamamlanmamış olması ve süresi içinde talep. Ölçüt, doğum tarihinin kendisi değil, 1 Nisan 2026 itibarıyla 24 haftalık sürenin henüz tamamlanmamış olmasıdır.
Başvuru Süresinin İşleyişi ve 1 Nisan 2026 Ölçütü
Şartlar, biri başlangıcı biri bitişi belirleyen iki ayrı tarih üzerinden işler. Geçici 1. maddeye göre ilave izinden, maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla analık izin süresi dolmuş ancak 1 Nisan 2026 tarihi itibarıyla doğumun gerçekleştiği tarihten itibaren 24 haftalık süreyi tamamlamamış personel yararlanır. Buna göre 1 Nisan 2026'da doğumdan itibaren 24 haftası dolmuş bir anne, izni yürürlük tarihinden sonra sona ermiş olsa bile ilave izin alamaz; 24 haftayı doldurmamış olan ise başvuru şartını yerine getirdiğinde 8 hafta kazanır.
16 Ekim 2025 ve sonraki tarihlerde doğum yapanlar bu haktan yararlanabilir. 20 Kasım 2025'te doğum yapıp 16 haftalık izni 19 Şubat 2026'da biten bir çalışan, yürürlük tarihi itibarıyla izni dolmuş ve 1 Nisan 2026'da 24 haftasını tamamlamamış durumdadır; süresi içinde dilekçeyle başvurması hâlinde 8 haftalık ilave izni kullanır. Buna karşılık 16 haftalık süresi yürürlük tarihinde henüz dolmamış personelin başvurusuna gerek yoktur; raporu SGK tarafından re'sen yeni süreye taşınır.
Başvurunun muhatabı işverendir. Talep yürürlük tarihinden, yani 1 Mayıs 2026'dan itibaren 10 iş günü içinde yapılmalıdır; bu süre 15 Mayıs 2026'da sona ermiştir. Dilekçe, 7578 sayılı Kanunun Geçici 1. maddesindeki ilave analık izni hükmüne dayandırılarak hazırlanır. Hakkın kendiliğinden doğmaması, süresinde talep etmeyen kişi bakımından ilave 8 haftanın kazanılmış bir hakka dönüşmemesi sonucunu doğurur.
SGK 2026/13 Sayılı Genelge ile Raporların Re'sen Uzatılması
SGK, 08.05.2026 tarihli 2026/13 sayılı Genelgeyle 29.09.2016 tarih ve 2016/21 sayılı Genelgesinin geçici iş göremezlik ödeneğine ilişkin bölümlerini yeni mevzuata uyarladı. Genelge, bağlayıcı bir idari düzenlemedir; tek başına yükümlülük ihdas etmez ve yürürlüğü Kanunla aynı tarihtedir, 01.05.2026. Buna göre doğum sonrası istirahat süresi başlamış ancak 1 Mayıs 2026 itibarıyla tamamlanmamış sigortalıların rapor bitiş tarihleri başvuru olmaksızın 8 hafta, yani 56 gün uzatılır ve bu süre için geçici iş göremezlik ödeneği verilir. Devam eden raporlarda başvuru aranmaz, ödeme otomatik yapılır.
Genelge, sigortalı kadının talebi ve hekim onayıyla doğuma 2 hafta kalıncaya kadar çalışabilmesini de düzenler. Bu uygunluk raporu, Sağlık Bakanlığınca yetkilendirilen sağlık hizmet sunucularında görev yapan hekimlerce düzenlenir. Doğum öncesinde çalışılmayan istirahat günleri doğum sonrasına eklenir ve ödenek buna göre hesaplanır. 32. gebelik haftasında çalışabilir raporu alan sigortalının bu sürelerdeki fiili çalışmaları da dikkate alınarak son bir yıl içinde 90 günlük prim ödeme gün sayısını tamamlaması, ödeneğe hak kazanmak için yeterlidir.
Geriye Dönük İlave Ödenek İmkânı
1 Mayıs 2026'dan önce doğum sonrası süresi sona ermiş olanlara ödenek bakımından ayrı bir geçiş rejimi uygulanır. Analık sigortasından ödeneğe hak kazanmış ve analık izni kullanan 4/1-(a) kapsamındaki sigortalılar, koşullar oluşmuşsa 8 haftayı geçmemek üzere çalışmadıkları günler için ödenek alır. 16 Ekim 2025 itibarıyla doğum yapan ve raporu 1 Mayıs 2026'dan önce sonlanan anneler bakımından işverenlerin Kuruma bildirimi üzerine 8 haftalık ödeme yapılır. 1 Mayıs 2026'dan önce istirahat süresi sona ermekle birlikte ödeneğe hak kazananlar için sigortalının T.C. kimlik numarası ile başvuru tarihinin sisteme girilmesi yeterlidir; uygunluğu teyit edilenler adına başvuru tarihinden itibaren 8 haftalık analık istirahat raporu SGK tarafından sistem üzerinden oluşturulur. Başvurunun iletilmesi dışında başka işlem gerekmez.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 13.05.2026 tarihli, E. 2026/4058, K. 2026/4426 sayılı kararı, işverenin bir hakkı kullandırdığını ispat yükünün kendisinde olduğunu şu sözlerle ortaya koymuştur:
“4857 sayılı Kanun’un 59. maddesinde, iş sözleşmesinin herhangi bir sebeple sona ermesi hâlinde, işçiye kullandırılmayan yıllık izin sürelerine ait ücretlerin son ücret üzerinden ödeneceği hükme bağlanmıştır. Yıllık izin hakkının ücrete dönüşmesi için iş sözleşmesinin feshi şarttır. Bu noktada sözleşmenin sona erme şeklinin ve haklı olup olmadığının önemi bulunmamaktadır. Yıllık izinlerin kullandırıldığı noktasında ispat yükü, işverene aittir. İşveren yıllık izinlerin kullandırıldığını imzalı izin defteri veya eşdeğer bir belge ile ispatlamalıdır. Bu konuda ispat yükü üzerinde olan işveren, işçiye yemin teklif edebilir.”
Karar yıllık izne ilişkin olsa da ilave analık izni bakımından da aynı ispat ölçüsünü gösterir. İlave 8 haftayı kullandırmadığını ileri süren işveren, süresinde yapılmış bir talebin bulunmadığını veya iznin fiilen verildiğini işçinin imzasını taşıyan belgeyle ortaya koymak durumundadır. Bu nedenle talebin yazılı yapılması ve tesliminin belgelenmesi, sonraki uyuşmazlıkta belirleyici olur.
İlave izin yalnızca süre bakımından bir uzatma değildir; ödenek bakımından da ayrı bir rejime tabidir. 5510 sayılı Kanun kapsamında geriye dönük ek izin için geçici bir düzenleme bulunmamakta ve Kanunda bu süreye özgü ilave analık ödeneği öngörülmemektedir. Bu nedenle 8 haftalık ilave izin kullanılsa bile, ödenek tarafında genelge düzeyindeki düzenlemeler belirleyici olur. İlave izni kullanan 4/1-(a) sigortalılarına, 1 Mayıs 2026'dan önce doğum sonrası süresi sona ermiş olması hâlinde 8 haftayı geçmemek üzere ödenek verilir; devam eden raporlarda ise ödeme başvuru aranmaksızın yapılır.
İşçi, Memur ve İşveren için Haklar, Yükümlülükler ve Örnek Dilekçe
Doğum izninin 24 haftaya, babalık izninin 10 güne çıkması işçi ile işveren arasındaki hak ve yükümlülük dengesini yeniden kurdu. Bu bölüm, aynı kanuni sürenin işçi, memur ve işveren bakımından doğurduğu sonuçları, izin sonrası hakları ve uygulamada yapılan bildirimleri ele alıyor.
657 Sayılı DMK M.104 Kapsamında Memurlar
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.104, 7578 sayılı Kanunla değiştirildi. Kadın memura doğumdan önce 8, doğumdan sonra 16 hafta olmak üzere toplam 24 hafta analık izni verilir. Memur, doğumdan önceki 2 haftaya kadar çalışabilir; çalıştığı süre doğum sonrası iznine eklenir. Eşinin doğum yapması hâlinde memura isteği üzerine 10 gün babalık izni verilir; bu süre memurlarda 2011 yılından beri 10 gündür ve 7578 sayılı Kanunla değişmedi. Analık ve babalık izni süresince aylıklar kurumca ödenir; memur bakımından SGK geçici iş göremezlik ödeneği devreye girmez.
İşverenin Bildirim ve Bordro Yükümlülükleri
İşveren, doğum öncesi iznin başlangıcını beklenen doğum tarihinden geriye 8 hafta sayarak takvime işler ve doğum öncesine aktarılan çalışmanın doktor onaylı belgesini yazılı olarak alır. Eksik gün bildiriminde SGK listesindeki "01 – İstirahat" kodu raporlu analık süresi, "19 – Ücretsiz doğum izni" kodu ise m.74 kapsamındaki ücretsiz izin için kullanılır; iki dönem farklı kodlandığı için seçim mali müşavirle birlikte kontrol edilir. Bordro ve prim sistemleri 24 haftalık (çoğul gebelikte 26 haftalık) süreye göre güncellenir, sözleşme ve personel yönetmeliklerindeki "16 hafta", "5 gün", "doğuma 3 hafta kala" ifadeleri düzeltilir. Babalık izni 10 gün ücretli olarak işlenir ve eski 5 günlük şablonlar kaldırılır. 7857 sayılı İş Kanunu m.104, çalıştırma yasağına aykırı davranan ve ücretsiz izni vermeyen işverene idari para cezası öngörür. Gebelik ve doğum geçerli fesih nedeni değildir (İş K. m.18); m.74'te öngörülen sürelerde işe gelmemek fesih nedeni sayılamaz. İş güvencesi kapsamındaki işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurur (İş K. m.20/1); anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açar.
24 Hafta Sonrası Yarım Çalışma, Ücretsiz İzin, Süt İzni ve Kısmi Süreli Çalışma
Analık izni bittiğinde işçinin önünde birkaç hak sıralanır. İş K. m.74/2 uyarınca çocuk hayatta olduğu sürece kadın işçi ve üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen kadın veya erkek işçi, haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin kullanabilir. Süre birinci doğumda 60, ikinci doğumda 120, sonraki doğumlarda 180 gündür; çoğul doğumda sürelere 30'ar gün eklenir, çocuk engelli doğarsa 360 gün uygulanır ve bu dönemde süt izni verilmez. Çalışılmayan yarım süre için 4447 sayılı Kanun ek m.5'teki yarım çalışma ödeneği İŞKUR'dan alınır. Ödenek için doğumdan önceki son 3 yılda en az 600 gün işsizlik sigortası primi bildirilmiş olmalı, işçi fiilen yarım süre çalışmalı ve başvuru analık izninin bittiği tarihten itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır; geç kalınan süre ödenecek toplam süreden düşülür. 24 (26) haftanın bitiminden sonra 6 aya kadar ücretsiz izin verilir; üç yaşından küçük çocuğu evlat edinmede bu izin eşlerden birine tanınır ve süre yıllık izin hakkının hesabında dikkate alınmaz. Bir yaşından küçük çocuğu emzirmek için günde toplam 1,5 saat süt izni verilir; saatleri ve parçalarını işçi belirler, izin günlük çalışma süresinden sayılır ve ücretten kesinti yapılmaz. İş K. m.13 kapsamında ebeveynlerden biri, çocuğun mecburi ilköğretim çağının başladığı tarihi izleyen ay başına kadar kısmi süreli çalışma isteyebilir; talep işverence karşılanır, geçerli fesih nedeni sayılmaz ve en az bir ay önce yazılı yapılır.
Örnek Dilekçe, Örnek Olay ve Kontrol Listesi
Analık izninin başlangıcını kayda geçiren dilekçenin muhatabı işverendir ve biçim şartı yoktur; dört noktayı karşılaması yeterlidir: tahmini doğum tarihi, hekim raporu, seçilen izin takvimi ve işverenden istenen yazılı teyit.
…………. Ltd. Şti. İnsan Kaynakları Müdürlüğü'ne
4857 sayılı İş Kanunu m.74 uyarınca, tahmini doğum tarihim …/…/………. olup hekim raporum ektedir. Doğumdan önce 8 haftalık analık iznimi …/…/………. tarihinde başlatmak istiyorum. Sağlık durumumun uygun olması ve hekim onayı bulunması hâlinde doğumdan önceki 2 haftaya kadar çalışacağımı ve çalıştığım sürenin doğum sonrası iznime ekleneceğini bildiririm. İznin başlangıç tarihinin yazılı olarak teyit edilmesini talep ederim.
Ad Soyad / T.C. Kimlik No / Sicil No / Görev / İmza / Tarih Örnek olay: Doğumdan önceki 12 ayın her birinde 30 gün prim ve aylık 45.000 TL prime esas brüt kazanç bildirilen, tekli gebeliği bulunan bir işçi, hekim onayıyla doğuma 2 hafta kalana kadar çalıştı. Doğum öncesinden kalan 6 hafta doğum sonrasına eklendi ve toplam 24 hafta izin kullandı; günlük kazanç (12 × 45.000) ÷ 360 = 1.500,00 TL, günlük ödenek 1.000,00 TL üzerinden hesaplandı. Kısmi süreli çalışma talebini en az bir ay önce yazılı yaptı; işveren talebi karşıladı ve bu nedenle fesih yoluna gitmedi. Pratikte dikkat edilecekler:
- Doğum öncesi çalışma süresini doktor onaylı belgeyle yazılı olarak kayda geçirin.
- Analık izni, babalık izni, evlat edinme ve koruyucu aile izinlerini ayrı kalemler olarak dosyalayın.
- Eksik gün bildiriminde "01 – İstirahat" ile "19 – Ücretsiz doğum izni" kodlarını karıştırmayın.
- Süt izni saatlerini çocuk bir yaşını doldurana kadar puantajda çalışma süresi olarak işleyin.
- Yarım çalışma ödeneği başvurusunu analık izninin bitiminden itibaren 30 gün içinde İŞKUR'a yapın.
- İşe dönüşte önerilen görev ile eski görevi yazılı olarak karşılaştırın. İznin ardından eski göreve dönüş konusunda Anayasa Mahkemesi Birinci Bölümünün 19.10.2023 tarihli, B. No: 2019/11085 sayılı Ayça Yılmaz Gülseven kararı ölçü verir: Doğum sonrası altı ay ücretsiz izin kullanan bir finans yöneticisinin başvurusunda Mahkeme, işverenin çıkarı ile işçinin çıkarı arasında adil denge kurulması gerektiğini belirtmiştir. İşverenin başvurucuya yalnız tazminat ve ikramiye önermesini yeterli görmeyen Mahkeme; eski pozisyona statü ve maaş bakımından yakın bir iş sunulup sunulmadığının, işçinin cinsiyetinin, ihtiyaçlarının ve önceki performansının değerlendirilmesi gerektiğini ifade etmiş ve özel hayata saygı hakkıyla bağlantılı ayrımcılık yasağının ihlal edildiğine karar vermiştir. Karar, dönüşte yalnız tazminat ve ikramiye önerilmesini yeterli görmez; yakın bir görev sunulup sunulmadığı ayrıca değerlendirilir.
Sık sorulan sorular: - Doğum izni doğumdan önce kaç hafta başlar? Doğumdan önce 8 hafta (çoğul gebelikte 10 hafta); hekim onayı ve talebe bağlı olarak doğuma 2 hafta kalana kadar çalışılabilir. - İşveren doğum iznini onaylamayabilir mi? Analık izni kanundan doğar; işverenin onay yetkisi yoktur, dilekçe iznin başlangıç tarihini kayda geçirir. - Babalık izni kaç gündür ve kim öder? 10 gün ücretli izindir (İş K. ek m.2); ücretini işveren öder. - Doğum izni bittikten sonra hangi haklar var?
Yarım çalışma (60–180 gün, engelli doğumda 360 gün), 6 aya kadar ücretsiz izin, süt izni ve mecburi ilköğretim çağına kadar kısmi süreli çalışma. - İlave 8 haftalık geçiş izni hâlâ talep edilebilir mi? Talep süresi 15 Mayıs 2026'da doldu; süresinde başvurmayanlar bu imkândan yararlanamaz. - Doğum sonrası işten çıkarılma hâlinde ne yapılır? Gebelik ve doğum geçerli fesih nedeni sayılmaz; iş güvencesi kapsamındaki işçi bir ay içinde arabulucuya başvurur, anlaşma olmazsa iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açar.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz.